بایگانی مطالب : تغییر اقلیم
روند بیسابقه خشکیدن قارهها
|پیام ما| قارهها با سرعت بیسابقهای در حال خشکیدناند؛ بررسی دادههای حاصل از دو دهه مأموریت ماهوارههای ناسا، GRACE و GRACE-FO، نشان میدهد همزمان با این روند، میلیونها نفر در سراسر جهان با کاهش دسترسی به آب شیرین و خشکسالیهای مرگبار مواجهاند. پژوهشی تازه که تغییرات ذخیره آب زمینی از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده، مناطقی «ابرخشک» در نیمکره شمالی، از جمله خاورمیانه، شناسایی کرده است؛ خوشههایی از نقاط بحرانی خشکسالی که بههم پیوسته و در مقیاس قارهای گسترش یافتهاند. این پژوهش با این یافتهها درباره کمآبی و تخلیه منابع زیرزمینی در این روند خشکی و افزایش بیشتر سطح آب دریاها هشدار میدهد.
اثر تغییراقلیم بر رخداد بلایای طبیعی
بمبهای آلاینده در روستاهای گیلان
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست با ارسال نامهای در تاریخ ۱۴۰۴/۰۶/۲۹ به استاندار گیلان درباره «ریجکتسوزها» در روستاهای گیلان هشدار داد. در این نامه «شینا انصاری»، بر ابهامات موجود در ارتباط با عملکرد اینگونه دستگاهها و عدم تأیید آنها از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بهلحاظ انتشار آلایندههای خطرناک و بروز مخاطرات محیطزیستی و بهداشت عمومی تأکید و استفاده از زبالهسوزها منع شده بود. بااینحال، استاندار گیلان از ابلاغ این نامه به دستاندرکاران خودداری کرده است و با گذشت نزدیک به یک ماه از این نامه، همچنان بر استفاده از ریجکتسوزها اصرار دارد. «هادی حقشناس» زبالهسوزها را الگویی برای ۱۱۳ روستا در سرتاسر گیلان عنوان کرده است. او همچنین با اشاره به قابلیت توسعه این مدل در سراسر استان، گفته است: میتوان چنین دستگاههایی را با مشارکت دهیاران و بخشداران در ۱۱۳ دهستان گیلان نصب و بهرهبرداری کرد. دادستان عمومی و انقلاب شهرستان لاهیجان اما در نامهای خطاب به رئیس اداره محیطزیست لاهیجان، با اشاره به اینکه این زبالهسوزها توسط تعدادی از دهیاریهای شهرستان در حال استفاده هستند، تأکید کرده که آنها با موازین محیطزیستی تعارض دارند و تهدید علیه بهداشت عمومی محسوب شود. «مراد قربانزاده» در این نامه خواستار جلوگیری از استفاده از زبالهسوزها و گزارش اقدامات محیطزیست در این زمینه شده است. با وجود تمام این هشدارها «ریجکتسوزها» میروند تا در سرتاسر روستاهای استان سرسبز و زیبای گیلان فاجعهای بزرگ خلق کنند.
تختجمشید میدان توسعه و تعارض
|پیام ما| «بیش از ۹۰ درصد نمایندگان از ایجاد محدودیت حرایم [آثار تاریخی] ناراضی هستند. ما قول میدهیم كه حتماً یک بازنگری در ضوابط حرایم در سراسر كشور داشته باشیم. نمیشود قانونی وضع كنیم كه ۹۰ درصد نمایندگان از آن ناراضی باشند.» این جملات بخشی از نطق وزیر میراثفرهنگی در جلسه رأی اعتمادی است که منجر به سپردن سکان میراثفرهنگی کشور به او شد. بسیاری از کارشناسان و علاقهمندان به میراثفرهنگی همان روزها و پسازآن نسبت به عواقب این رویکرد و وعدهای که وزیر به نمایندگان مجلس داد، هشدار دادند و ابراز نگرانی کردند. آنها امروز را میدیدند و خوب میدانستند ماجرایی که از بافت تاریخی گرگان و محوطههای باستانی آغاز شود، بالاخره روزی به آثار شاخصی مثل پاسارگاد و تختجمشید میرسد. ماجرای بازنگری در ضوابط حریم به تختجمشید رسید و حامی آن هم نماینده مرودشت در مجلس بود. هرچند با واکنشهای عمومی و تشکیل کارزاری در این زمینه، موضوع تعرض به حریم تختجمشید و نقشههای منتشرشده تکذیب شد، اما با رویکردی که مدیران میراثفرهنگی در پیش گرفتهاند، نگرانی نسبت به تختجمشید و تمام آثار تاریخی ایران همچنان به قوت خود باقی است. توسعه شهری با قلدری تمام به حریم آثار تاریخ خزیده و مدیران میراثفرهنگی بیش از هر اقدامی، با کلمات بازی میکنند و بازنگری در ضوابط حریم را «تدقیق» حرایم میخوانند. با گذشت نزدیک به ۱۰ روز از رسانهای شدن این موضوع و تأکید نماینده مرودشت بر موافقت میراثفرهنگی با طرح تفصیلی و تعرض به حریم درجه دو تختجمشید، هنوز واکنش و توضیح شفافی از سوی معاون میراثفرهنگی کشور که مسئول مستقیم این اتفاق است، ارائه نشده.
شمار روزهای سوزان در کلانشهرها رکورد زد!
تابستان گذشته بار دیگر نشان داد گرمایش جهانی دیگر مفهومی انتزاعی یا پیشبینی آینده نیست، بلکه واقعیتی است که در زندگی روزمره میلیونها نفر جریان دارد. براساس تحلیلی تازه از مؤسسه بینالمللی محیطزیست و توسعه (IIED)، کلانشهرهای جهان نسبت به دهه ۱۹۹۰ اکنون سالانه ۲۵ درصد روزهای بسیار گرمتر را تجربه میکنند؛ افزایشی که نهتنها آسایش شهری را بر هم زده، بلکه جان شهروندان بسیاری را نیز به خطر انداخته است. این ارزیابی که دادههای ۴۳ کلانشهر پرجمعیت جهان را بررسی کرده، نشان میدهد تعداد روزهایی که دما بالای ۳۵ درجه سانتیگراد رفته، از میانگین یکهزار و ۶۲ روز در دوره ۱۹۹۴-۲۰۰۳ به یکهزار و ۳۳۵ روز در بازه ۲۰۱۵-۲۰۲۴ رسیده است. بهعبارت دیگر، در تابستان گذشته جهان حدود ۲۵۰ روز گرمتر از روزهای سهدهه پیش را ثبت کرده است. آمارها بهروشنی از شدت گرفتن بحران اقلیمی حکایت دارند. در رم و پکن شمار روزهای بالای ۳۵ درجه دو برابر شده و در مانیل این رقم سه برابر است. مادرید اکنون بهطور متوسط ۴۷ روز در سال دمای بالای ۳۵ درجه را ثبت میکند؛ رقمی که در دهه ۹۰ میلادی ۲۵ روز بود. حتی لندن که به اقلیم خنکش معروف است، دو برابر شدن روزهای بالای ۳۰ درجه را تجربه کرده است. این الگوی جهانی پیامدهای اجتماعی و بهداشتی سنگینی دارد. پژوهشگران تأکید میکنند گرمایش ناشی از سوختهای فسیلی نهتنها احتمال وقوع موجهای گرما را بیشتر میکند، بلکه شدت آنها را نیز بالا میبرد. همین روند طی سهدهه گذشته به مرگ زودرس میلیونها نفر منجر شده، بهویژه سالمندان و فقیرترین اقشار شهری که کمترین توانایی سازگاری با گرما را دارند.
ترامپ و روایت کهنه انکار تغییراقلیم
دشمن زمین
رئیسجمهور آمریکا، با این کلمات اقدامات مقابله با پدیده تغییراقلیم را وصف کرد: «پوچ»، «احمقانه»، «فریب»، «کلاهبرداری». او در سخنرانی یکساعتهاش در مجمع عمومی سازمان ملل تا توانست به تغییراقلیم و علم تاخت. سخنرانی علیه پدیدهای که پژوهشهای علمی بیشماری بر آن صحه میگذارند و ظهور آن بر همه عیان شده، قابل پیشبینی بود، اما بسیاری را برآشفته است. ترامپ از زمان بازگشت به ریاستجمهوری در ژانویه، بارها به پروژههای جهانی برای مقابله با تغییراقلیم حمله کرده و ماههاست که تلاش میکند نهادهای جهانی فعال در این زمینه را تضعیف کند.
رها از خشونت، پیش به دنیای مد
داستان زنی در گینهنو که کارآفرین شد
تغییراقلیم علیه کارگران جهان
با گرمتر شدن کره زمین، آسیبپذیرترین کارگران جهان تحت فشار شدید قرار گرفتهاند. در سال ۲۰۲۴، هند گرمترین سال تاریخ خود را ثبت کرد و در برخی مناطق دما به ۵۰ درجه سلسیوس رسید. امسال تابستان، موجهای گرما در ایالات متحده، اروپا و آسیا زندگی روزمره را مختل کرده و جان بسیاری را گرفته است. بااینحال، در این شرایط، توجه کمی به کارگران پوشاک -که بیشتر آنها زن هستند- میشود؛ افرادی که صنعت مد جهانی را در حرکت نگه میدارند، حتی وقتی سلامت و ایمنیشان در خطر است. صنعت مد مسئول حدود هشت درصد از انتشار گازهای گلخانهای جهان است. درحالیکه بسیاری از برندهای جهانی هدفهایی در راستای انتشار کربن صفر تعیین کردهاند و اغلب استراتژیهای اقلیمی صرفاً بر محاسبه میزان کربن متمرکز هستند؛ کارگرانی که با افزایش گرما و محافظت اندک روبهرو هستند، اغلب از این برنامهها جا میمانند. این نهتنها ناعادلانه است، بلکه فرصتی ازدسترفته برای ایجاد صنعتی مقاوم و آماده برای آینده محسوب میشود.
المپیک سبز، جهان تازه
پایداری و توجه به محیطزیست در سالهای اخیر جزو شعارهای اصلی کمیته بینالمللی المپیک (IOC) است و در این زمینه تلاشهای زیادی صورت گرفته تا اقدامات براساس فرایندهای عملی باشد و صرفاً به بیانیه و شعار محدود نشود. حالا برگزارکنندگان بازیهای المپیک و پارالمپیک ۲۰۲۸ به میزبانی لسآنجلس نیز از طرح خود برای برگزاری رویدادی مطابق با اصول محیطزیستی و پایداری رونمایی کردند.
