بایگانی مطالب : آب
دشت «بندان» سیستان؛ تعارض میان ذینفعان آب
آب را مثال بیارزشی نزنید آقای رئیسجمهور!
بستر «رودخانه حفاظتشده چالوس» را اجاره دادند!
مناقشههای پیدرپی در سیاهترین روزهای منابع آبی و رودخانههای خشک و سدهای خالی ایران؛ بعد از سدسازیها، حالا اجاره بستر رودخانهها به بخش خصوصی و با هدف گردشگری، نیمجان مانده رودخانههای ایران را هدف قرار داده. بهنظر میرسد وزارت نیرو از آنهمه سدسازی غیراصولی و بیضابطه که منجر به نابودی تالابها و رودها و بروز ریزگرد حتی در شمال کشور شده، درس نگرفته و اندک تغییری در رویکرد توسعه از جنس ناپایدار خود نداده است. حالا بدون رعایت اصول قانونی و با وجود اعلام مخالفت صریح از سوی منابعطبیعی مازندران-نوشهر و بدون استعلام از محیطزیست مازندران، دست به اقدام دیگری زده است که میتواند اندک نای رودخانه نیمهجان چالوس را بگیرد و آن را برای همیشه از نقشه ایران پاک کند؛ مانند بلایی که این وزارتخانه همراه با وزارت جهادکشاورزی و راهوشهرسازی وقت، بر سر دریاچه ارومیه آورد. شگفتآورتر اینکه این رودخانه حفاظتشده و در محدوده مناطق چهارگانه حفاظتی سازمان حفاظت محیطزیست قرار دارد.
دولت در آتش پروژههای پرچالش مجلس
|پیامما| رئیسجمهوری در سفر هفته گذشته به اصفهان، در جمع نمایندگان اصناف کشاورزی این استان اعلام کرد با وجود بحرانهای آب و انرژی در کشور همچنان نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای اجرای طرحهای توسعهای در حوزههای انتخابیه دولت را تحت فشار میگذارند. این سخنان در شرایطی از سوی رئيس دولت چهاردهم گفته شد که چهار وزیر دولت، هماکنون زیر تیغ استیضاح نمایندگان مجلس قرار دارند و دو نفر از آنان مستقیماً متولی آب و برق کشور هستند: یکی وزیر نیرو و دیگری وزیر جهادکشاورزی. بااینحال «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، در پاسخ به «پیام ما» از چگونگی مدیریت فشار مجلس بر دولت میگوید: «مصالح ملی بر طرحهای محلی و منطقهای در حوزههای انتخابیه ارجحیت دارد و دولت بحرانهای بزرگ کشور را قربانی فشارهای سیاسی نخواهد کرد.»
نیمی از باغها در خشکسالی سوخت
|پیامما| سال آبی گذشته عنوان پنجمین سال خشک کشور و البته یکی از خشکترین سالهای ۵۰ سال اخیر را به خودش اختصاص داد. خشکسالی بیبدیلی که همه بخشهای کشور بهویژه بخش کشاورزی را تحتتأثیر قرار داد. برآورد خسارتهای بخش کشاورزی در شش ماه نخست ۱۴۰۴ نشان میدهد حتی پرآبترین استانهای ایران مانند چهارمحالوبختیاری، مادر بزرگترین رودخانههای کشور، نتوانستند آب مورد نیاز بخش زراعت و باغی را تأمین کنند. طبق اعلام وزارت جهادکشاورزی خشکسالی گسترده در سال زراعی جاری، با کاهش سطح کاشت و برداشت، بیش از ۴۴۰ هزار میلیارد تومان به بخش کشاورزی کشور خسارت وارد کرده است.
بودجههای بینتیجه، دریاچه خشکیده
|پیام ما| براساس آخرین تصاویر ماهوارهای و گزارشها امروز دریاچه ارومیه در بحرانیترین وضعیت خود طی دو دهه گذشته است، این درحالیاست میلیاردها تومان طی سالهای گذشته صرف احیای این دریاچه آب شور شده است. از سوی دیگر، بهگفته رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، هنوز تکلیف سال آینده برای احیای این دریاچه مشخص نیست.
گزارش معیوب ناظران بر آب در زمانه «بحران»
در پایان سالهای برنامههای توسعه پنجساله کشور، ناظران گزارشی از میزان تحقق اهداف برنامهها منتشر میکند. گزارشهایی که معمولاً چندان امیدبخش نیست. موضوعی که بخشی از آن طی سالها به گردن «نظارت نداشتن بر اجرای برنامهها» افتاده است. حالا گزارش یکساله وزارت نیرو از اجرای اهداف در برش یکساله برنامه هفتم پیشرفت کشور، به دولت و مجلس ارائه شده است. اما مرکز پژوهشهای مجلس در بررسی این گزارش در مورد گزارش معیوب ناظران هشدار داده است و میگوید این موضوع میتواند موجب شود برنامهها یا بهصورت کامل یا بهموقع عملی نشوند و بحران آب عمیقتر شود. این مطالعه میگوید در مورد تأمین از منابع آب سطحی، تأمین از منابع آب زیرزمینی، مصارف بخش کشاورزی و جبران تراز در سدها، تحقق محاسبهشده صحیح نیست. همچنین، سنجههای برنامه برای یک سال نرمال باید با توجه به تغییرات بارش، با تناسب منطقی بین اهداف برنامه و عملکرد سالیانه صورت بگیرد، ولی گزارش ناظر اجرایی اینگونه نیست. حتی در مواردی تعارض موجود بین وضعیت سنجه در سال پایه و در طول سالهای برنامه نامشخص است و همچنین اهداف ناهمگن تنظیم شدهاند.
برنامههای ناکافی برای نجات «اصفهان»
برنامه هفتم توسعه، دولت را مکلف به استفاده از پساب برای تأمین آب مورد نیاز آبیاری فضای سبز و صنایع کرده است. حالا شهرداری اصفهان از طرحی رونمایی کرده که به «رینگ پساب» موسوم است و طبق گفته شهرداری، میتواند تمام آب مورد نیاز فضای سبز اصفهان را از طریق تصفیهخانهها فراهم کند. شهرداری اصفهان مدعی است مزایای طرحی که حداقل پنج سال احداث و تکمیل آن به درازا خواهد کشید، بیشتر از این حرفهاست و رینگ پساب آبخوانها را هم تغذیه میکند. کارشناسان اما میگویند اقدام شهرداری برای نجات درختان نصف جهان عالی است، اما راهحل نجات کلانشهر اصفهان و زایندهرود نیست و تمرکز بر آن بهعنوان راهحل اصلی، مسئله را به حاشیه میبرد: «طرحهای پساب و انتقال آب در کنار هم نمیتوانند نیمی از اضافهبرداشت از حوضه آبریز زایندهرود را هم جبران کنند. همهچیز کاهش برداشت و احیای زایندهرود و زندهکردن طبیعی آبخوانهاست. این موضوعی است که نباید به حاشیه برود.»
تور ماهیگیرها در خزر کمجان پهن شد
«دریا خودش را عقب کشیده است و حالا ماهی هم مثل قبل نیست. با وجود آمار سازمان شیلات از تعداد صیادان قانونی خزر، حدود یکسوم از صیادهای تعاونیهای صید پره در طول نوار ساحلی خزر برای آغاز فصل صید به صیدگاهها آمدهاند.» اینها خلاصهای از صحبتهای ماهیگیران خزر با «پیام ما» است که چند روزی است مانند هر سال به آب زدهاند: «تور را در بیابان پهن میکنیم نه دریا.» مشکلات اقتصادی، گرانی تور، کمبود سهمیه بنزین و گازوئیل هم بر مشکلات ماهیگیران شمال اضافه کرده است؛ تاجاییکه بهگفته خود این صیادان، بسیاری از جوانترها ترجیح دادهاند کار کارگری در شهر را انتخاب کنند. امسال هم مانند هر سال از نیمه مهر، فصل به دریا زدن در شمال ایران شروع شده و تا نیمه فروردین سال بعد ادامه خواهد داشت. ماهیگیران اما امسال دلشان را به مرغان دریایی خوش کردهاند، میگویند: «امسال مرغهای دریایی زودتر آمدند، شاید قرار است دریا رونق داشته باشد.»
بهشت ایرانی جهنم میشود
در تاریخ ایران، باغ تنها فضایی برای آسایش یا تفریح نبوده؛ تصویری از نظم، عقلانیت و هماهنگی میان انسان و جهان است. باغ ایرانی تلاشی است برای بازآفرینی بهشت گمشده بر زمین؛ نظمی هندسی که در آن آب، گیاه، نور و بنا، استعارهای از چهار عنصر خلقتاند. اما در روزگار ما، این میراث جهانی آرامآرام رنگ میبازد. شهرهای مدرن، با توسعه مهارنشدنی، ریشه باغها را میخشکانند و آنها را به تکههایی از خاطره بدل میکنند. در اصفهان، که روزگاری به «شهر باغها» شهره بود، دیگر جز نامی از بسیاری از باغهای قاجاری و صفوی باقی نمانده است. در شیراز، باغهای تاریخی در سایه برجها فرو رفتهاند. در تهران، آخرین نفسهای باغهای قاجاری شمیران میان ویلاهای لوکس و خیابانهای آسفالته گم شده است. در این میان، پرسش اصلی آن است که چگونه میراثی که در سال ۲۰۱۱ با عنوان «باغ ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد، امروز تا این اندازه آسیبپذیر و بیدفاع مانده است؟
