سفر به روایت روزنامه‌نگار پیشکسوت

نسل قدیم «سیروس علی‌نژاد» را با روزنامه «آیندگان» می‌شناسد؛ روزنامه‌ای که در کنار جنجال‌های «کیهان» و محافظه‌کاری «اطلاعات»، به فرهنگ و اندیشه عمیق‌تر می‌پرداخت. اما شاید نسل جدید «سیروس علی‌نژاد» را با فصلنامه‌های «سفر» و «زمان» به یاد بیاورد؛ نشریاتی که دو دهه پیش برای نخستین‌بار به‌صورت تخصصی به سفر پرداختند. سفر مقوله‌ای است که برای نسلی از بزرگان و ادبای ایران، نه مقصدی برای آسایش، که مسیری برای کنکاش و شناخت ایران بود. از همین آبشخور بود که کتاب «چرا سفر می‌کنید» خلق شد؛ کتابی برگرفته از گفت‌وگوهای علی‌نژاد با چهره‌های شناخته‌شده سفر و ایران‌شناسی، همچون «ایرج افشار» و «منوچهر ستوده»؛ بزرگانی که ثمره سفرهایشان هنوز هم قابل‌استناد است. شاید به همین خاطر باشد که گفت‌وگوهای کتاب «چرا سفر می‌کنید» کماکان تازه و خواندنی است. در صد و پنجمین نشست از جلسات سفرنامه‌خوانی «مهدی گوهری»، به این کتاب مرجع اما مختصر سفر در ایران پرداخته شد؛ کتابی که برای بار سوم در این جلسات بررسی می‌شود و این رجوع چندباره، گواه زوایای پنهان و بی‌انقضای روایت‌های آن است.

از دفن زباله در تالاب فریدونکنار تا چالش‌های معیشتی کارگران

شماره ۳۴۸۶ روزنامه «پیام ما»، منتشر شده در دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵، با تمرکز بر بحران‌های زیست‌محیطی و چالش‌های صنفی، به بررسی دقیق وضعیت تالاب بین‌المللی فریدونکنار و کاوش‌های باستانی تپه اشرف پرداخته و هم‌زمان، بازگشت کمیته دستمزد شورای عالی کار برای بررسی قدرت خرید کارگران را در کانون توجه خود قرار داده است.

زیستن رندانه

نگاهی به زندگی و زمانه نویسنده‌ای که خود را به یک تعریف محدود نکرد

مردی که می‌خندیــــــد

یادی از «جواد مجابی» و شخصیت برجسته او

یک راه کافـــی نبـــــــود

پرونده «پیام ما» به یاد «جواد مجابی» مردی میان ادبیات، مطبوعات و هنر

اسکلت‌های بی‌سرنوشت

حدود ۴۰۰ مترمربع کاوش؛ در برابر محوطه‌ای که به روایت سرپرست کاوش، وسعت آن از حدود ۱۲ هکتار به حدود هفت هکتار رسیده است. پشت این نسبت فقط یک عدد نیست؛ پرسشی درباره میزان شناخت «اصفهان» از لایه‌هایی است که هنوز زیر خیابان، پارک، ساخت‌وسازها و بخش‌های باقی‌مانده تپه قرار دارند. در روایت «علیرضا جعفری زند»، باستان‌شناس و سرپرست تیم کاوش «تپه اشرف»، پرونده این محوطه با چند فصل کاوش و مجموعه‌ای از یافته‌های متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی آغاز شد، اما ادامه آن متوقف ماند؛ درحالی‌که او از کشف شواهدی از دوره‌های هخامنشی، اشکانی، ساسانی، آل‌بویه و صفویه، یک گورستان، اسکلت‌های انسان و اسب و بقایای معماری سخن می‌گوید. اکنون پرسش اصلی این است که چه میزان از این پرونده خوانده شده و چه میزان از آن همچنان ناشناخته مانده است. «تپه اشرف» برای «اصفهان» فقط یک تپه باستانی نیست؛ دست‌کم در روایت سرپرست کاوش، پنجره‌ای محدود به گذشته شهری است که بخش زیادی از لایه‌های تاریخی آن زیر شهر امروز قرار گرفته است. اگر این پنجره پس از چند فصل بسته شده باشد، مسئله فقط توقف یک پروژه باستان‌شناسی نیست؛ مسئله، آینده بخشی از شناخت تاریخی «اصفهان» است.

زنی که آوازش در تاریخ ماند

سال ۱۳۰۰ خورشیدی، دختری ۱۳ ساله در کوچه‌ای در «تهران» قدیم زندگی می‌کرد. خانه آن‌ها دیواربه‌دیوار خانه یکی از خوانندگان محبوب دربار «احمدشاه قاجار» بود. آن روزها خانه‌ها به هم چسبیده و دیوارها کوتاه بودند و صدا به‌راحتی از این خانه به آن خانه می‌رسید. دختر پای دیوار می‌ایستاد و گوش می‌داد تا اینکه یک روز طاقتش تمام شد؛ به خانه همسایه رفت، در زد و گفت: «می‌خواهم آواز بخوانم.» آن دختر، «ملوک فرش‌فروش کاشانی»، معروف به «ملوک ضرابی» بود؛ از نخستین خوانندگان زن «ایران» که صدایش روی صفحه گرامافون ضبط و در بازار پخش شد. صد سال بعد، «الناز بایرام‌زاده»، سندپژوه و پژوهشگر تاریخ «قاجار»، این زندگی را از دل آرشیوها و روایت‌های شفاهی بیرون کشید و در رمانی به نام «آواز در عمارت» بازآفرینی کرد. او در گفت‌وگو با «پیام ما» از مسیر پژوهش و بازآفرینی زندگی «ملوک ضرابی» می‌گوید.

معاون جدید زیر ذره‌بین اهالی صنایع‌دستی

با حکم «سیدرضا صالحی‌امیری»، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، «برزین ضرغامی» به‌عنوان معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی این وزارتخانه منصوب شد. این انتصاب پس از حدود ۲۰۰ روز بلاتکلیفی معاونت صنایع‌دستی، با واکنش شماری از کارشناسان و هنرمندان این حوزه روبه‌رو شده است. منتقدان می‌گویند «ضرغامی» شناخت فنی و تخصصی از صنایع‌دستی ندارد و در دوره مدیریت او بر صندوق توسعه صنایع‌دستی و احیای بناهای تاریخی، برگزاری المپیاد ملی صنایع‌دستی نیز به سرانجام نرسید.

درگذشت جواد مجابی؛ شاعر، منتقد و نویسنده برجسته ایرانی

جواد مجابی، نویسنده، شاعر، منتقد ادبی و هنرهای تجسمی که از چهره‌های تأثیرگذار فرهنگ و روزنامه‌نگاری ایران بود، پس از یک دوره بیماری درگذشت. او که با آثار خود در حوزه‌های مختلف ادبی و هنری شناخته می‌شد، جای خالی خود را در میان دوستداران هنر و ادبیات به‌شدت حس خواهد کرد.

انقلاب‌ها چگونه آغاز می‌شوند و به کجا می‌رسند؟ 

کتاب «در باب انقلاب‌ها؛ سیاست سرکشی در دنیای امروز» منتشر شد