بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
زنگ خطر اقلیمی برای جهان
هشدار دربارهٔ پیامدهای تغییراقلیم به یکی از مهمترین خبرهای منتشر شده در سالهای اخیر تبدیل شده است. گزارشهای علمی منتشر شده از سوی مراکز پژوهشی در جهان نگرانیها بابت پیامدهای تغییر اقلیم را تایید میکند. گزارش اخیر «سازمان ملی اقیانوس و اتمسفر آمریکا» یکی از این گزارشهاست.
بیم ناممکن شدن سکونت در مرکز ایران
|پیام ما| فرونشست زمین در بسیاری از شهرهای کشور زنگ خطر را به صدا درآورده و بسیاری از کارشناسان نگران عواقب آن هستند. در تازهترین هشدار، رئیس گروه «آبزمینشناسی» سازمان زمینشناسی کشور با بیان اینکه ایران مرکزی با خطر شدید فرونشست روبهرو است گفت: با ادامهٔ این روند موجی از مهاجرتهای سرزمینی از ایران مرکزی را شاهد خواهیم بود.
فعالیتهای میدانی مجازی در اکوسیستمهای شش قاره
از هوش مصنوعی برای ایجاد شبیهسازیها و مدلهای سیستمهای محیطزیستی پیچیده استفاده میشود تا دانشآموزان تأثیر رفتارهای انسانی بر محیطزیست را درک کرده و راهحلهای پایدار را بررسی کنند. بهعنوان مثال، سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند اثرات تغییر اقلیم را بر روی اکوسیستمهای مختلف شبیهسازی کنند و به دانشآموزان نشان دهند که چگونه فعالیتهای انسانی میتواند به تخریب یا حفاظت از محیطزیست کمک کند.
تخریب سالانه یک میلیون هکتار از سرزمین
|پیام ما| مطالعات نشان میدهند که درحالحاضر ۲۲ استان از ۳۱ استان کشور، تحتتأثیر فرسایش بادی هستند و در این ۲۲ استان، ۲۳۳ منطقه بهصورت کانونهای بحرانی درآمدهاند؛ این کانونهای بحران، منشأ تولید گردوغبار هستند که خسارات فراوانی به مناطق اطراف خود خصوصاً در حوزهٔ سلامت انسان و کشاورزی وارد میکنند. مدیرکل اسبق دفتر امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، گفته است که مساحت کانونهای بحران در کشور، هماکنون ۱۴ میلیون هکتار است، اما تخمین زده شده که سالانه یک میلیون هکتار به تخریب سرزمینی ناشی از فرسایش بادی اضافه میشود.
معماری اقلیمی؛ خرد ازدسترفته در خانههای ایرانی
نزدیکترین تصویر به زندگی، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است؛ تصویری از خانههای دستبهدستهمداده که در گذشته، تنها سقفی بیجان بر بلندای جریان زیستن نبود، بلکه تندیسی از جنس طبیعت بود که روح عواطف انسانی در آن دمیده شده باشد؛ تبلوری از دنیای درونی انسان. هماهنگی خانهها با مواهب طبیعت و نیازهای انسان، ضربآهنگ زندگی را در رگهای زندۀ شهر جاری میکرد و ازاینرو، نزدیکترین تصویر به انسان، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است. عقل و خردورزی موجود در معماری سنتی ایران، نشریۀ آمریکایی «تایم» را بر آن داشت که سال گذشته در یکی از گزارشهای خود، بنویسد: «ایالات متحده برای مقابله با گرما باید در شهرهای خود از تکنیکهای خاورمیانه و ایران استفاده کند، زیرا این راهکار از هر لحاظ بهصرفهتر است.» دلیل این توصیۀ نشریۀ تایم، سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا، برای برطرفکردن معضلات آبوهوایی هر منطقه و بیشترین بهرهوری از مواهب طبیعت است. برای مثال، خانههای سنتی ایران بهنحوی ساخته میشد که گرمای هوای مناطق کویری، سرمای مناطق کوهستانی یا شرجی کرانههای خلیجفارس، کمترین آزار را برای ساکنان در پی داشته باشد. این گزارش حسرتبرانگیز، ما را بر آن میدارد که از خود بپرسیم چگونه از این میزان خرد و اندیشه فاصله گرفتیم و چه مسیری معماری ما را به امروز رساند که خانهها، نه روح و احساسی در جریان دارند و نه احترامی برای ساکنان خود قائل هستند؟ چگونه ممکن است با گذر زمان و پیشرفت علم و فناوری، در رویکرد معماری پسرفت داشته باشیم و فلسفۀ معماری را فدای اقتصاد و درآمد بیشتر کنیم؟ ازاینرو روزنامۀ «پیام ما»، در گفتوگو با «علی عطریان» معمار و مدرس دانشگاه، به بررسی اهمیت معماری اقلیمی و سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا پرداخته است که مشروح این گفتوگو را در ذیل از نظر میگذرانید.
حفظ محیط زیست با زبان هنر
تغییر اقلیم، ازدسترفتن تنوعزیستی و آلودگی پسماند؛ اینها بخشی از بحرانهای محیطزیستی است که کرۀ زمین با آن درگیر است. تنفس ساکنان این سیاره در غبار و آلودگی هوا و ازبینرفتن گونههای جانوری هم، گوشۀ دیگری از درگیری محیطِزیست ما با فعالیتهای انسانی است. در میان بیانیهها و راهحلهای کشورها و سازمانهای مختلف، اما گاهی هنر و رسانه با ایدههای بصری میتواند فراخوانی شود تا اقدامات بیشتری برای حرکت بهسوی راهحلهای پایدار صورت گیرد. نمایشگاه «فراتر از بوم: چشم به کار طبیعت» بههمین منظور بهطور مشترک توسط برنامۀ توسعۀ سازمان ملل متحد (UNDP)، مرکز اطلاعرسانی سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) با همکاری «آرتیونیتی» و گالری «اچ» برگزار شد. این نمایشگاه که از نوزدهم مردادماه آغاز به کار کرد و تا بیستوهفتم این ماه ادامه داشت، ۳۶ اثر هنری از ۱۸ هنرمند ایرانی را گرد هم آورد تا به چالشهای جهانی محیطزیست از دریچۀ سه بحران بههمپیوستهای که سیارۀ ما امروزه با آن روبهرو است، بپردازد. در بیانیۀ «فراتر از بوم» هم آمده، این نمایشگاه دعوتی بود تا مخاطب در دل موضوعات حیاتی تغییر اقلیم، شکنندگی طبیعت و تنوعزیستی ما و تأثیر بسیار مخرب آلودگی و پسماند سفر کند. همانطور که «استفان پریزنر»، هماهنگکنندۀ مقیم سازمان ملل متحد در ایران، دربارۀ این نمایشگاه به «پیام ما» میگوید: «هنر و فرهنگ، رسانهای فوقالعادهای برای جلبتوجه و ترویج حمایت از سیارهمان است.»
توی دادگاه اقلیمی میبینمت!
|پیام ما| بارها و بارها گفته شده: علم مؤاخذه نمیشود. غلظت بالای گازهای گلخانهای در جو باعث گرمشدن سیاره میشود. حقوق بینالملل نیز واضح است: براساس توافقنامۀ اقلیمی پاریس، کشورها متعهد شدهاند که میانگین دما را در سطح ۱.۵ درجۀ سانتیگراد نسبت به میزان پیش از انقلاب صنعتی نگه دارند و بااینحال، با ادامهٔ افزایش انتشار گازهای گلخانهای، افزایش دمای جهانی تقریباً بهطور قطع از این حد فراتر خواهد رفت.
نقطهٔ بیبازگشت اقلیمی در انتظار زمین
|پیام ما| دانشمندان میگویند که اقلیم زمین در آستانهٔ فروپاشی است و هیچکس نمیداند به کدام سمت میرود. یک مدل جدید از سامانهٔ اقلیمی زمین، نشان میدهد که روند گرمشدن زمین فراتر از آنچه در توافق اقلیمی پاریس آمده، یعنی ۱.۵ درجهٔ سانتیگراد گرمتر از دوران پیش از انقلاب صنعتی، میتواند باعث ایجاد نقاط اوجی شود که بازگشت از آنها بسیار دشوار یا حتی غیرممکن است. آنها میگویند، در روند تغییر اقلیم فعلی، خطر اوجگرفتن یکی از چهار نقطهٔ اقلیمی مهم زمین تا سال ۲۳۰۰، احتمالی ۴۵ درصدی دارد.
مانع توسعه یا حافظ سرزمین
وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان یک دستگاه اجرایی «مصرفکنندۀ منابع طبیعی» و متولی تأمین «امنیت غذایی»، نمیتواند در زمینۀ حفظ منابع طبیعی نقش جدی و مؤثری داشته باشد و بهتر است که بخش منابع طبیعی مستقل شده و از بدنۀ وزارت جهاد کشاورزی جدا شود.
سهم ۹درصدی صنعت گردشگری در گرمایش جهانی
سومین دورۀ جشنوارۀ جایزۀ ملی وجدان محیطزیست در کسبوکار، با مشارکت معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و حمایت دستگاههای فرابخشی حوزۀ محیطزیست و انتخاب برترینهای محیطزیست، یکشنبه هشتم مهرماه ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد. دبیر کمیتۀ ملی طبیعتگردی کشور در گفت و گو با «پیام ما» با اشاره به محوریت گردشگری سبز در این دوره از نشان ملی وجدان محیطزیست از سهم ۹درصدی صنعت گردشگری در گرمایش جهانی، گفت.
