نگاهی به انیمیشن «جابه‌جا شده» و زنجیره شگفت‌انگیز حیات‌وحش

پرونده «دژ الموت و استحکامات وابسته» در چهل و هشتمین کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جنوبی به ثبت جهانی رسید. به همین مناسبت، ریشه‌شناسی تاریخی واژه الموت بر اساس پژوهش‌های استاد منوچهر ستوده و متون کهن فارسی بازخوانی شده است که نشان می‌دهد این نام به معنای «آشیانه عقاب» یا «آموزش عقاب» است.

برشت در ایران صرفاً یک نمایشنامه‌نویس خارجی نبود. او از دهه ۱۳۴۰ به بعد، به زبان مشترک روشنفکران، مترجمان و بخشی از تئاتر سیاسی ایران تبدیل شد. ترجمه‌های متعدد، اجرای آثارش و نفوذ اندیشه‌های چپ در فضای روشنفکری باعث شد بسیاری از نمایشنامه‌نویسان ایرانی، آگاهانه یا ناآگاهانه، از او تأثیر بپذیرند. برخی پژوهش‌ها حتی او را مهم‌ترین تأثیر خارجی بر نمایشنامه‌نویسی مدرن ایران می‌دانند. بااین‌حال، همین محبوبیت به شکل‌گیری یک سوءبرداشت نیز انجامید؛ تکنیک فاصله‌گذاری و تئاتر حماسی به چند تمهید تکراری خلاصه شد و تئاتر برشتی به تئاتری شعاری تقلیل یافت، بی‌آنکه این پرسش مطرح شود که برشت چگونه تمرین می‌کرد و ایده‌های نظری او چگونه به ماده‌ای برای تمرین و ساختن اجرا تبدیل می‌شدند. کتاب «برشت در عمل» نوشته «دیوید بارنِت» که به‌تازگی از سوی انتشارات «مانیا هنر» به بازار نشر عرضه شده است، می‌تواند به این سوءبرداشت‌ها پاسخ دهد؛ چراکه برشت به تئاتر نیاموخت چگونه پیام سیاسی بدهد، بلکه آموخت چگونه خودِ شیوه بازنمایی را به موضوع نقد تبدیل کند. از همین رو، اهمیت او نه در تکنیک فاصله‌گذاری، نه در تئاتر حماسی و نه حتی در نمایشنامه‌های مشهورش خلاصه می‌شود. اهمیت واقعی او در این است که هنوز ما را وامی‌دارد بپرسیم: تئاتر چگونه جهان را می‌سازد و چگونه می‌تواند نشان دهد که این جهان، برخلاف ظاهرش، تغییرپذیر است؟