بایگانی مطالب: آب و منابع طبیعی
صدای «جنگل» شنیده شد
|پیامما| کارزار «نه به فرمان قتل جنگلهای هیرکانی» که از اواخر آبان و در پی برداشت دوباره چوب از جنگلهای هیرکانی آغاز شد و به ۴۸ هزار امضا رسید، یکی از موضوعات مطرحشده در نشست روز گذشته سخنگوی دولت با خبرنگاران بود. «فاطمه مهاجرانی» در این نشست از تغییر رویکرد وزارت جهادکشاورزی و سازمان منابعطبیعی در قبال حفاظت از جنگلهای هیرکانی خبر داد و اگرچه برداشت چوب خشک یا درختان خشکشده را مطابق قانون مجاز اعلام کرد، اما گفت: «با تغییر رویکرد و افزایش نظارت حفاظت هم افزایش پیدا میکند.» این کارزار از «مسعود پزشکیان» خواسته بود با هرگونه طرح و مصوبه و مجوزی که باعث بازگشت مافیای چوب و ورود مجدد به هیرکانی بهبهانه برداشت درختان شکسته و افتاده شود، مخالفت کند و اجازه ندهید «قانون تنفس جنگل» شکسته و یا بهطور ناقص و گزینشی اجرا شود و نگذارید مافیای چوب دوباره به جنگل بازگردد.
ملاحظاتی درباره مدیریت پایدار جنگلهای شمال کشور
قانون مستقل برای جنگلها
|پیام ما| آتشسوزی در سالیان اخیر یکی از عوامل اصلی تخریب جنگلها و مراتع در سطح جهان و ایران بوده که خسارات جدی نظیر تهدید تنوع زیستی و تشدید تغییر اقلیم را به همراه داشته است. تحلیل یک دهه گذشته آتشسوزیهای رخداده در کشور نشان میدهد پنج درصد آتشسوزیهای رخداده به عوامل طبیعی، پنج درصد به عوامل انسانی عمدی و ۹۰درصد به عوامل انسانی غیرعمدی مربوط میشود. بررسی پیشینه تقنینی در این حوزه بیانگر آن است که هرچند قانونگذار در قوانین مختلفی نظیر قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع، قانون شکار و صید، قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی، قانون هوای پاک و قانون مجازات اسلامی سعی کرده نسبت به مدیریت و مقابله با آتشسوزیهای جنگل و مراتع قواعدی پیشبینی کند، اما احکام موردنظر فاقد جامعیت لازم و کافی است. مطالعه تطبیقی قوانین کشورهای ایران، فرانسه، ترکیه و آفریقای جنوبی نشان میدهد که در مجموع میتوان مقابله با آتشسوزی در جنگلها و مراتع را در سه محور اصلی شامل اقدامات قبل از آتشسوزی، حین آتشسوزی و پس از اطفای حریق طبقهبندی کرد. بر همین اساس دفتر مطالعات زیربنایی (گروه محیطزیست) مرکز پژوهشهای مجلس، اخیراً گزارشی با عنوان «ارائه چارچوب تقنینی مقابله با آتشسوزی جنگلها و مراتع کشور با تأکید بر تجربیات جهانی» منتشر کرده و باتوجهبه تجربه دیگر کشورها، تصویب یک قانون مجزا را کارگشا دانسته است.
جنگلداری مقدم بر برداشت
|پیام ما| برداشت درختان شکسته و افتاده یکی از مهمترین خبرها در حوزه منابع طبیعی در آبانماه بود که باعث شد کارزاری با بیش از ۳۰ هزار امضا در مخالفت با آن شکل بگیرد. چرا این برداشت حتی با مخالفت گروهی از کارشناسان که بر بهرهبرداری پایدار از عرصههای جنگلی موافق هستند، روبهرو شده است؟ دکتر «باریس مجنونیان»، استاد دانشگاه تهران، معتقد است برداشتهای بیرویه طی یک سده آسیبپذیری جنگلهای هیرکانی را بههمراه داشته و «شاهرخ جباری ارفعی»، کارشناس امور جنگل و منابع طبیعی، خواستار جلوگیری از هرگونه برداشت درختان شکسته-افتاده در غیاب طرح جنگلداری و بدون امکان نظارت مستمر شده است.
تعارض بهمثابه سازگاری
اختلاف یا تعارض را معمولاً بهعنوان اختلاف سلیقه، اختلاف نظر و یا اختلاف رأی تعریف کردهاند. تعارض، فرایند ادراک و احساس هرگونه ناسازگاری میان افراد، گروهها و سازمانهاست که منتهی به رفتارهایی پنهان یا آشکارا در افراد میشود. فرد میتواند با خود، با دیگری، با جامعه، با اجرای یک سیاست و یا یک دیدگاه از سوی دستگاههای دولتی در تعارض قرار گیرد. توجه داشته باشیم که هر نوع تفاوت دیدگاه یا اختلاف نظر، تعارض محسوب نمیشود؛ هرگاه اختلاف نظر منجر به چالشی جدی شود که تأثیر بیرونی داشته باشد، تعارض ایجاد میشود. بههرصورت، تعارض جزء جداییناپذیر زندگی فردی و اجتماعی ماست. بررسیهایی که در مورد ویژگیها و تأثیرات تعارض انجام شده است، نشان میدهد تعارض علاوهبر جنبههای منفی میتواند باعث افزایش کارایی، عملکرد و سازندگی هم شود. عبور از عواقب منفی تعارض و دسترسی به جنبههای مثبت آن تنها از طریق افزایش مهارتهای «مدیریت تعارض» امکانپذیر است.
مگر نمیگفتید مدیریت جنگل بدون طرح نمیشود؟
کشاورزی شهری فرصتی برای پایداری و احیای گیاهان بومی
قانون تنفس جنگل به شماره افتاد
در آستانه گرامیداشت یکصدمین روز برپایی دولت جدید و در همان روزهایی که معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در نشست کاپ ۲۹ در حال تبیین دیدگاههایش درباره چگونگی مقابله با تغییراقلیم و گرمایش زمین در پی افزایش تولید کربن مازاد بود، درست در همان روزهایی که سه نیروگاه مازوتسوز کشور خاموش شد تا به قیمت بیبرقی و خاموشیهای برنامهریزیشده با هدف سلامت عمومی، سهم ایران در تولید کربن مازاد در آستانه شرکت در این نشست جهانی اندکی کاهش یابد، خبر تکاندهنده شکستن قانون مترقی توقف بهرهبرداری چوبی از جنگلهای شمال منتشر شد. این بهرهبرداری با دستاویز تبصره ۱ ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم توسعه کشور مبنیبر مجاز شمردن بیرون کشیدن درختان شکسته و افتاده، آفتزده و خطرساز در حاشیه جادههای جنگلی شمال، فضای سرد کنشگری برای امروز و فردای محیطزیست و منابع طبیعی کشور را سردتر و دلبستگان به وعدههای دولت سیزدهم را در بهرهگیری از دیدگاههای کارشناسی برای پیشبرد منافع ملی ناامیدتر کرده است.
سبز کوه در دو راهی حفاظت و تخریب
چشمه «آب سفید» واقع در پهنه امن منطقه حفاظتشده سبزکوه (استان چهارمحالوبختیاری) با کیفیت آب کمنظیر از دهه ۸۰ برای بهرهبرداری مورد توجه بوده است. در ابتدا هدف استفاده از این چشمه ایجاد شهرک شرکتهای آب معدنی بود و پس از آن، تأمین آب شرب شهرها و روستاهای شهرستان بروجن و سپس شهرستان لردگان مطرح شد. عدم مجوزدهی سازمان حفاظت محیطزیست برای انجام این پروژه اخیراً مورد نقد نماینده مردم لردگان در مجلس شورای اسلامی قرار گرفته و بر ضرورت تأمین آب شرب برای این مقاصد تأکید شده است. این درحالیاست که ایجاد هر سازهای در هسته و پهنه امن منطقه حفاظتشده (مطابق قوانین و برنامه مدیریت این منطقه) ممنوع است. آنچه موجب تخریب معدود زیستگاههای غنی در کشور میشود، تأکید بر فوریت و ناگزیری از اجرای پروژههای تکگزینهای است.
همه باهم برای «حفاظت»
«تجربه منصورآباد حاصل یک تلاش جمعی بود.» این جمله را «حامد ابوالقاسمی»، کارشناس راهبری حفاظت و مدیر حفاظتگاه مردمیمنصورآباد رفسنجان، در همایش «درسآموختههای حفاظت مشارکتی» عنوان کرد. آنچه در این همایش از سوی او و سایر سخنرانان مطرح شد، شرح و بسط همین جمله بود: تلاش همگانی برای حفاظت!
