«باید اعتراف کنم که شخصاً ته دلم می‌لرزید. از طرفی می‌ترسیدم با آن‌همه انتظارات بالا، نتوانیم توقعات را برآورده کنیم و آخر سر بگویند «دیدید تیم زنانه جواب نداد؟» اما امسال نه‌تنها زودتر از همیشه یک میلیون پرنده شمردیم، بلکه برای اولین بار از مرز یک میلیون و ۵۰۰ هزار پرنده هم رد شدیم. قریب‌به‌اتفاق شرکت‌کنندگان متفق‌القول بودند که امسال یکی از بهترین سال‌ها از نظر اجرای پروژه بود.» این مطلب یادداشتی است از «میترا دانشور» پرنده‌نگر و یکی از اعضای اجرایی تیم شمارش شکاری‌های باتومی.

|پیام ما| تعیین‌تکلیف خرس‌های سیاه، ترکیب کمیته‌یوز‌، تفرج در پارک ملی گلستان،‌ صدور پروانه شکار برای قرق‌داران، رویه انتخاب مناطق چهارگانه،‌ دخالت‌ امنیتی‌ها و حراستی‌ها در ریزترین تصمیمات مرتبط با مدیریت حیات‌وحش،‌ دغدغه‌های حفاظت در زمانه جنگ موضوعاتی بودند که با «حمید ظهرابی»، معاون محیط‌زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، مطرح کردیم. ظهرابی در پاسخ از تغییر در رویه در انتخاب مناطق، تأثیر خشکسالی بر مسئله پروانه‌ها، تشکیل کمیته‌هایی برای گونه‌های مختلف حیات‌وحش،‌ آغاز آزمایش‌های ژنتیک برای خرس‌‌های سیاه در اسارت،‌ لزوم تغییر الگوی معیشت در فریدونکنار و پیگیری سامانه پدافند زیستی برای آسیب کمتر به مناطق چهارگانه گفت.

مهاجرت پرندگان شکاری از آخرین ماه تابستان آغاز می‌شود؛ این پرندگان از سرزمین‌های شمالی به‌سمت نواحی گرم‌تر جنوب پر می‌کشند و در مسیر خود بر فراز آسمان، از کوه‌ها، جنگل‌ها، شهرها و بیابان‌های ایران عبور می‌کنند. شمارش و پایش این گونه‌ها که در رأس هرم غذایی قرار دارند، اطلاعات حیاتی برای حفاظت از گونه‌های در خطر انقراض و همچنین کل اکوسیستم فراهم می‌آورد. وضعیت جمعیتی آنها می‌تواند اطلاعات و ارزیابی درباره آلودگی، تخریب زیستگاه، شکار و تغییراقلیم به ما بدهد.

سرخوردگی از تبعیض‌های جنسیتی گاه به گاه گلوی «مهسا هاشمی» را می‌گرفت‌، هنوز هم می‌گیرد‌، اینکه دیده نمی‌شود، شنیده نمی‌شود و باید چند برابر بیشتر بدود و کار کند تا مانند مردان حفاظتگر به چشم بیاید. در شهرستان بودن را هم به آن اضافه کنیم، اوضاع نور علی نور می‌شود،‌ همین موضوع سبب شد مهسا هاشمی از اصفهان به تهران مهاجرت کند. او متولد ۱۳۷۴ است، در اصفهان در رشته گردشگری تحصیل کرد و بعد هم دوره‌ راهنمایان طبیعت‌گردی را گذراند. به‌گفته خودش، دلیل علاقه‌اش به طبیعت به کودکی‌اش بازمی‌گردد. همان وقت که با پدرش در دشت قدم می‌زدند و او همان‌طورکه جلو می‌‌رفت از حیات‌وحش، قوچ‌ومیش‌ها‌، کل‌‌وبزها، گراز و بقیه گونه‌ها برایش می‌گفت. به شب‌هایی که در باغ چادر می‌زدند و گرازها نزدیک چادرشان می‌آمدند و او را هیجان‌زده می‌کردند. سال ۱۳۹۴ یعنی وقتی ۱۹ساله بود، عضو هیئت‌مدیره انجمن «آوای بوم» شد و در وادی حفاظت قدم گذاشت.

«سؤال بنیادی ما در شروع پروژه این بود که آیا گوشه جنوب‌شرق دریاچه کاسپین مسیر مهاجرت مناسبی برای پرندگان شکاری است یا خیر؟ و حالا پس از پنج سال شمارش پاییزه در قالب یک پروژه کاملاً داوطلبانه که تاکنون با حمایت‌های مردمی اجرا شده است، دانش تولیدشده نشان می‌دهد این منطقه نه‌تنها مسیر مهاجرت پرندگان شکاری است بلکه با توجه به تعداد عقاب‌های بزرگ عبوری از آن، به‌عنوان یکی از مهمترین و شاید مهمترین مسیر مهاجرت این پرندگان در اوراسیا و آفریقا محسوب می‌شود». این گفته «علی موسوی» از اعضای تیم اجرایی پروژه «شمارش شکاری‌ها در گلوگاه» است. رسیدن به این داده‌ها آسان نبوده، تیمی از داوطلبان در پنج سال گذشته برای روزها،‌ هفته‌ها و ماه‌ها از زمان طلوع تا غروب خورشید چشم به آسمان دوختند تا بفهمیم چه گونه‌هایی،‌ با چه جمعیتی از عرض‌های جغرافیایی بالا، خود را به ایران و گلوگاه می‌رسانند و از آنجا روانه جنوب می‌شوند. در گفت‌وگو با این اکولوژیست پرندگان، از او درباره روند تغییرات پروژه، بودجه و شاخص‌های انتخاب ایستگاه‌های جدید پرسیدیم.

از هفت‌خوان سفر تا فسنجانی بر سفره

جغدها، پرندگان شکاری، دارکوب­ها و برخی گنجشک‌سانان با کنترل جمعیت حشرات و جوندگان خسارت­زا در اکوسیستم­های کشاورزی کمیت و کیفیت محصول را افزایش می­دهند و عامل کنترل بیولوژیک آفات در کشاورزی هستند. کنترل آفات یکی از بزرگترین چالش­ها در کشاورزی مدرن (فشرده) به حساب می‌آید و پرندگان نقش عمده‌ای در خدمات کنترل آفات در اکوسیستم‌های کشاورزی ایفا می‌­کنند. افزایش حضور پرندگان در مزارع می‌تواند به کنترل بیوژیک آفات در اکوسیستم­های کشاورزی کمک کند و به‌طور قابل‌توجهی جمعیت بی‌مهرگان گیاهخوار، به‌ویژه حشرات را کاهش دهد. در این مطلب می‌خوانیم که پرندگان چه نقشی در کمک به کشاورزان ایفا می‌کنند.