ضرورت‌های اقتصادی و نیاز کشور به توسعه و ایجاد اشتغال، همواره از جمله مفاهیمی بوده است که مدافعان و منتفعین بخش معدن برای توجیه گسترش فعالیت‌های خود در طبیعت نیمه‌جان ایران به آن استناد می‌کنند. ترجمه‌ دقیق‌تر این ادعا چنین است: گرچه محیط طبیعی و بنیان‌های حیاتی سرزمین در هم شکست و از کوه‌ها، رودها و جنگل‌های زیبا جز توده‌ای آلوده و سمی باقی نماند، اما درعوض، کشور ثروتمند شد، مردم به رفاه رسیدند و بخشی مهم از جامعه به شغلی مطمئن و با درآمد مکفی دست یافتند. ناترازی میان سرمایه‌های ازدست‌رفته‌ غیرقابل‌تکرار و دستاوردهای اقتصادی حاصل از این فرایند را کنار بگذاریم و ببینیم تا چه اندازه بخش «مثبت» این روایت، یعنی ایجاد ثروت و اشتغال، در عمل قابل تصدیق است. آنچه در میدان واقعیت دیده می‌شود، چندان هم‌راستا با این روایت پرطمطراق آن نیست. گزارش‌های رسمی، از جمله مطالعات مرکز پژوهش‌های مجلس، نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از معادن کشور نه‌‌تنها اشتغال پایدار و مولد ایجاد نکرده‌اند، بلکه در بسیاری از مناطق، موجب فروپاشی نظام‌های معیشتی بومی، تعمیق فقر و گسترش نابرابری‌های منطقه‌ای شده‌اند.

توجه به انرژی‌های پاک باید به‌نفع محیط‌زیست و جامعه محلی تمام شود، اما گزارش تکان‌دهنده گاردین خلاف این تصور نشان می‌دهد؛ گذار به انرژی پاک با سرمایه‌گذاری بی‌ضابطه کشورهای توسعه‌یافته و سرمایه‌داری نظیر ایالات متحده آمریکا، انگلیس، استرالیا در کشورهای فقیر و کمترتوسعه‌یافته، باعث نابودی محیط‌زیست و نقض حقوق بشر شده است. طبق این گزارش ۷۰ درصد این معادن با زمین‌های جامعه محلی و دهقانان هم‌پوشانی دارد. همچنین، ۷۱ درصد معادن در مناطقی با تنوع‌زیستی بالا قرار گرفته‌اند. این گزارش هشدار می‌دهد رسیدن به عدالت در انرژی، با نقض حقوق جامعه محلی در مناطق توسعه‌نیافته امکان‌پذیر نخواهد شد.

اهالی روستای «خِرِشت پایین» در رودبار بعد از گذشت چهار سال هنوز صدای رانش کوه را به یاد دارند. هنوز در گوش‌هایشان غرش سنگ‌هایی که به‌دلیل برداشت بی‌رویه معدن شن و ماسه راهی پایین دست شده، تلخ‌ترین صدایی است که شنیده‌اند و آن روز خردادماه سال ۱۴۰۰ را که باعث شد ۳۴ خانوار مجبور به ترک خانه‌هایشان شوند، فراموش نکرده‌اند. هرچند فعالیت معدن بعد از این رانش متوقف شد، اما از یک سال قبل تلاش‌هایی برای راه‌اندازی دوباره به راه افتاده، آن‌هم در شرایطی که نه خسارتی به ۳۴ خانواده آواره پرداخت شده و نه زمینی که قرار بود بنیاد مسکن روبه‌روی روستای خالی‌شده برای ساخت‌وساز مجدد اختصاص دهد، به آنها داده شده است. آنها هنوز بعد از چهار سال با همان خشم و استیصال روزهای نخست به معدن و کوه می‌نگرند، به روستای آبا و اجدادی‌شان که حالا خالی از سکنه شده است.

شرق بندرعباس، غرب رودان ، کوه زندان. اینجا محلی است که بار دیگر مجوز اکتشاف کرومیت داده شده و قرار است در ۷۲۸ هکتار از ارتفاعات رودان و در یکی از صعب‌العبورترین کوه‌های منطقه کندوکاو انجام گیرد. کوه‌هایی که خانه خرس سیاه است، رودهای مهمی دارد و چند سال قبل اولین تصاویر پلنگ در شرق استان هرمزگان آنجا به ثبت رسیده است. این مجوز در حالی صادر شده که پیش‌ازاین نیز در کوه‌های این منطقه برداشت کرومیت وجود داشت و از نظر رئیس اداره محیط‌زیست رودان، منطقه‌ای که مجوز اکتشاف دارد، چندان کرومیتی ندارد. حضور معدن‌کاوان یعنی پراکندگی بیشتر خرس سیاه و پلنگ در منطقه و ناامنی زیستگاه.

آزادی کارشناسان محیط‌زیست‌، تغییر مدیران در سازمان محیط‌زیست و منابع‌طبیعی،‌ کسب جایزه‌های جهانی «مارخو» و «استو» و «قهرمان جهانی تالاب» به کارشناسان و انجمن‌های ایران‌، ممنوعیت شش کارشناس برای ورود به مناطق،‌ ثبت هفتمین سمندر به‌نام ایران،‌ درگذشت استیون کلمنت اندرسون و الن ووسالو، برگزاری انواع و اقسام شب‌های بخارا با موضوع محیط‌زیست،‌ جاده‌کشی در جنگل‌های شمال‌، کور شدن گره آلودگی هوا در ایران،‌ نابسامانی مدیریت پسماند در شهرهای شمالی، تخریب زاگرس و... گوشه‌ای از اتفاقات سال ۱۴۰۳ در حوزه محیط‌زیست و منابع‌طبیعی هستند. در «پیام ما» کوشیدیم در حد توان و بضاعت مهمترین اتفاقات روز را پوشش دهیم و درعین‌حال، نگاهی هم به سایر موضوعات بیندازیم،‌ از انعکاس دیدگاه‌های نسل جدید کارشناسان حیات‌وحش گرفته تا چالش‌های پیش روی زنان حفاظتگر،‌ یا انتشار خلاصه‌ای از مقالات کارشناسان ایرانی که در مجلات معتبر جهانی منتشر شده‌اند و.... واقف هستیم که برخی از موضوعات و وقایع این سال از قلم افتاده‌اند که هرکدام قابلیت تبدیل شدن به یک سوژه گزارش یا مصاحبه را داشتند. آنچه می‌توانست منتشر شود و نشده را به حساب توان محدود ما در مقابل حجم بالای اتفاقات در این حوزه بگذارید. امیدواریم سال آتی همچنان فرصت نوشتن درباره محیط‌زیست ایران را داشته باشیم و بتوانیم سنگی را از پیش پای حفاظت برداریم.

اهالی گمرکان عزادارند. دو روز قبل در تقاطع جاده روستایی و جاده معدن در این منطقه گویا به‌دلیل آنکه بار کامیون‌های شن در محل تقاطع در جاده ریخته بود، تصادف می‌شود و دو فرزند یک خانواده که کمربند ایمنی هم نداشتند از دست می‌روند و فرزند سوم هم در کماست. از ۱۰ سال قبل که پای معدن‌کاوان به دهنه گمرکان و امگز رسید تا حالا آنچه نصیب محلی‌ها شده، ویرانی بوده است. دهنه گمرکان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان عنبرآباد و از توابع جنوب و مرکز رشته‌کوه جبالبارز استان کرمان است. نقطه‌ای پرشده از درختان بنه و بادام که در روزهای اخیر برای ساخت جاده معدنی، بخش عمده آنها از ریشه کنده‌ شده‌اند. گشت‌های منابع طبیعی پنجشنبه هفته گذشته و بعد از اعلام محلی‌ها به منطقه رفتند و مقابل کار ایستادند، اما آنچه هویداست، فعالیت افسارگسیخته چند شرکت معدنی برای برداشت مس است که برای این کار زمین‌های آباواجدادی ساکنان این منطقه در سال‌های گذشته و بدون اعلام، به‌عنوان زمین‌های ملی تعیین شده است. محلی‌ها سند، بنچاق‌ و هر برگه‌ای را که نشان از مالکیت آنها داشت، برای شکایت برده‌اند؛ اما تاکنون نتیجه‌ای نداشته است و زمین‌ها بعد از آنکه اراضی ملی شدند، به‌جای حفظ و حراست به معدن‌کاوان سپرده‌ شده‌اند.

گزارش سال ۲۰۲۴ «سیارهٔ زنده» (Living Planet Report) روز پنجشنبه منتشر شد. این گزارش هر دو سال یکبار توسط «صندوق جهانی حیات‌وحش» (WWF) و با همکاری باغ‌وحش لندن (ZSL) منتشر می‌شود و در آن شاخص‌های وضعیت طبیعت در جهان مورد بررسی قرار می‌گیرد. صندوق جهانی حیات‌وحش در گزارش امسال خود اعلام کرده که اگرچه اقدامات امیدوارکننده‌ای برای حفاظت از گونه‌های زنده و زیستگاه‌های طبیعی در جهان به چشم می‌خورد، اما کماکان فعالیت‌های انسانی، در حال هدایت طبیعت به‌سوی «حذف فاجعه‌بار گونه‌ها» است. هشداری که می‌گوید طی سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ میلادی، حدود سه‌چهارم جمعیت مهره‌داران وحشی از روی کرهٔ زمین حذف شده‌اند و حذف این گونه‌ها، به‌معنای از دست رفتن اکوسیستم‌های طبیعی و به‌خطر افتادن بقای انسان روی کرهٔ زمین است.

استاندار فارس اعلام کرد دستور توقف فعالیت معدن‌کاوی در جوار کوه رحمت تخت جمشید صادر شده است.