شماره ۳۴۲۵ روزنامه «پیام ما» در روز یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ با تمرکز بر وضعیت جامعه مدنی در ایران منتشر شد؛ پرونده اصلی این شماره به فرسایش انگیزه در میان فعالان مدنی، محدودیت‌های فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد و دشواری مشارکت اجتماعی اختصاص دارد و در کنار آن، موضوع حفاظت مشارکتی از طبیعت و چالش‌های اجرای واقعی آن نیز در کانون توجه قرار گرفته است.

دستوری که سه سال پیش برای لایروبی رودخانه «کُر» صادر شده بود، به حاشیه رفته است. در یک هفته گذشته بیل‌های مکانیکی به‌جای پاکسازی بستر این رود که قرار است حقابه دریاچه مهارلو و تالاب بختگان را بدهد، دیواره‌های آن را تخریب کرده و درختچه‌های گز در اطراف کر را از ریشه کنده‌اند. این عملیات مخرب از سوی شرکت آب‌منطقه‌ای استان فارس در حالی انجام شده که منابع‌طبیعی مدعی توقف آن است.

رقابت با دانشگاه‌ها، انجمن‌ها و افرادی که طرح‌ها و پروژه‌ها را با هزینه‌های پایین یا به‌صورت رایگان انجام می‌دهند. همچنین، شرکت‌های مشاوره‌ای و دانش‌بنیان دارای روابط گسترده، کار را برای حفاظتگرانی که می‌خواهند به‌صورت خصوصی از راه حفاظت حیات‌وحش و مدیریت تنوع‌زیستی درآمد کسب کنند، بسیار دشوار کرده است.

حفاظت مشارکتی، فرایندی سخت و چندبُعدی است. بااین‌حال، یک تیم در پارک ملی گلستان توانست آن را محقق و نام ایران را برای نخستین‌بار در فهرست «پنج روایت برتر اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN)» ثبت کند. گلستان که عنوان اولین پارک ملی ایران را در کارنامه دارد، حالا اولین منطقه تحت‌حفاظت کشور است که توانسته داستان موفقیت خود را در سطح جهانی مطرح کند و الگویی الهام‌بخش برای حفاظتگران جهان باشد. این، حاصل حدود شش سال تلاش شبانه‌روزی و همکاری مدیران محیط‌زیست، محیطبانان، همیاران، کارشناسان، خیرین، دانشگاهیان، مستندسازان، اهالی رسانه و مهم‌تر از همه، مردم محلی حاشیه پارک است.

«در هیچ‌یک از دوره‌های کاری‌ام فعالیت در حوزه حفاظت از حیات‌وحش برای زنان آسان نبوده؛ چه برسد به دوران ما که پیش از آن هیچ زن حفاظتگری به‌صورت میدانی فعالیت نداشت. این موضوع برای ما دختران تازگی داشت و گاهی اضطراب‌آور بود. نوع نگاه و رفتار استادانی مانند مهندس ضیایی به ما کمک کرد. او برای شکستن ذهنیت‌های سنتی و ایجاد باور در ما، فرصت تجربه‌های واقعی را برایمان فراهم کرد.» اینها گفته‌های «نوشین ساطعی» است که در دهه ۸۰ پا به عرصه حفاظت گذاشت. او متولد سال ۶۳ در اصفهان است، در مقطع تحصیلی کارشناسی در رشته محیط‌زیست تحصیل کرد و فوق‌لیسانسش را در رشته تنوع‌زیستی دریافت کرد. ساطعی جزو نسلی از حفاظتگران است که در دوران اوج انجمن‌ها فعالیت می‌کردند؛ جوانانی که به امید فردای بهتر برای یوز روز و شب در بیابان‌ها در حال کار بودند. بااین‌حال، او هم پس از دوره‌ای از حوزه کار میدانی کناره گرفت و این روزها بیشتر درگیر ارتباط هنر و حفاظت است. او در این گفت‌وگو تجربه آن سال‌ها،‌ فعالیت‌های امروزش و شروطی را که درصورت تحقق آنها به این حوزه برمی‌گردد، شرح داده است.