اقتصاد فرهنگ و هنر در ایران، همچنان به‌جای رشد و پایداری، گرفتار چرخه هزینه‌های کوتاه‌مدت و گذرا است. چاره‌اش هم سرمایه‌گذاری‌های هوشمند و مستمر است تا بتواند به موتور پویای توسعه فرهنگی و اقتصادی تبدیل شود. «حسین انتظامی»، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد، روز جمعه (۲۸ شهریور) در رویداد ملی سرمایه‌گذاری برای تولید بازی‌های رایانه‌ای حوزه مقاومت که در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد، بر اهمیت این نگاه تأکید کرد و گفت: «بازی می‌سازیم، فیلم می‌سازیم، کتاب منتشر می‌کنیم و توضیح می‌دهیم، اما چه زمانی اقتصاد فرهنگ و هنر به وضعیت پایدار می‌رسد و حیات طبیعی خود را تجربه می‌کند؟» اما اقتصاد پایدار در حوزه فرهنگ و هنر دقیقاً به چه معناست و عوامل دخیل در آن چیست؟

دورنمای حل‌وفصل کمبود مزمن آب در خاورمیانه

صنایع‌دستی ایران یکی از اصیل‌ترین و ارزشمندترین جلوه‌های فرهنگ و تمدن ایرانی است. ریشه‌های این هنر کهن در دل تاریخ هزاران‌ساله ایران زمین تنیده شده و هر رشته آن روایتگر بخشی از سبک زندگی، باورها، اقلیم و ذوق هنری مردمانی است که در گوشه‌گوشه این سرزمین زیست می‌کنند. از قالیبافی خراسان تا گلیم کرمان، از خاتم شیراز تا میناکاری اصفهان، هر اثر صنایع‌دستی گویای پیوند عمیق ایرانیان با زیبایی، مهارت و معناست. با وجود چنین ظرفیت شگفت‌انگیزی، این هنر-صنعت در دهه‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است. هنرمندانی که عمر خود را صرف حفظ و توسعه این میراث گران‌بها کرده‌اند، اغلب در تنگنای معیشتی، نبود بیمه، کاهش حمایت‌های دولتی، ناتوانی در بازاریابی و صادرات و افت کیفیت برگزاری نمایشگاه‌ها، در انزوا و فراموشی قرار گرفته‌اند. از سویی دیگر، سیاستگذاری‌های کلان در این حوزه با ناپایداری، سردرگمی و نداشتن چشم‌انداز بلندمدت همراه است و موجب شده بسیاری از ظرفیت‌های بالقوه صنایع‌دستی کشور بالفعل نشود. در دل کارگاه‌های کوچک، خانه‌های قدیمی و دستان پینه‌بسته هنرمندان، هنوز صدای نفس‌های آخر این گنجینه کهن شنیده می‌شود. دغدغه‌ و مطالبه واقعی هنرمندان صنایع‌دستی چیزی جز دیدن و شنیده شدن رنجی که برای زنده نگه‌داشتن هنرشان متحمل می‌شوند، نیست. احیای این هنر، تنها وظیفه‌ای فرهنگی نیست، بلکه مسیری برای توسعه پایدار، عدالت اقتصادی و هویت‌سازی ملی است.

محمد صادق معتمدیان، استاندار تهران، در جلسه‌ای با محوریت مشکلات زیست محیطی استان، بر اهمیت حفاظت از محیط زیست به عنوان یکی از بزرگترین چالش‌های پیش‌رو تأکید کرد و خواستار اجرای مؤثر قوانین زیست محیطی و نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی شد.

سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، در پیامی به مناسبت آغاز سال ۱۴۰۴، نوروز را فراتر از یک آیین، نماد استمرار فرهنگی و معنوی ایرانیان و پیوندی عمیق با رمضان دانست و بر ضرورت سرمایه‌گذاری در حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری به‌عنوان پیشرانی برای اقتصاد و دیپلماسی فرهنگی تأکید کرد.