|پیام ما|مسئله بناها و آثار تاریخی در اختیار نهادها، سال هاست که در ابعاد مختلف برای میراث فرهنگی کشور تبدیل به چالشی جدی شده است. اولویت‌هایی که در برخی از این نهادها وجود دارد، و شیوه مدیریتی‌ که چندان منطبق بر دانش حفاظت از میراث فرهنگی نیست، در موارد بسیار منجر به تخریب و یا آسیب تدریجی به بناها و آثاری شده که در اختیار این نهادهاست. برخی از این نهادها نه‌تنها در قبال میراث فرهنگی پاسخگو نیستند که بدون مشورت با وزارت میراث‌فرهنگی اقدام به اتخاذ تصمیماتی درباره آثار تاریخی می‌کنند که در مواردی باعث تخریب کامل یک بنا یا از بین رفتن یک اثر برای همیشه شده است. از جمله در روزهای اخیر تصاویری از مسجد وکیل شیراز که در اختیار سازمان اوقاف است، منتشر شده که نشان می‌دهد ساخت‌وسازهایی در عرصه و حریم این بنا صورت گرفته که باعث وارد آمدن آسیب جدی به این اثر تاریخی شده است.

این حقیقت تلخ روزگار است که قنات ایرانی که روزگاری نماد تدبیر مردمان یک سرزمین در مدیریت آب بود، حالا با تهدیدی مواجه است که بی‌تدبیری‌ در مدیریت آب نصیبش کرده‌. باغ ایرانی بهشتی بود که همان مردم در اقلیم کم‌آب ایران با هوشمندی خلق می‌کردند، حالا زیر تیغ سوءمدیریت‌هاست. فرونشست بلایی است که زندگی و امنیت و آینده و تاریخ را نشانه گرفته است. بلایی که مدیران بد و تصمیم‌گیران بی‌تدبیر بر این سرزمین نازل کرده‌اند. نقشه فرونشست در ایران آنقدر گسترده شده که چیزی نمانده تا منطبق بر مرزهای جغرافیایی این سرزمین شود. در این میان آثاری که قرن‌ها از تاراج‌ و حوادث و تندبادها جان به در برده‌اند، در کنار تمام مشکلات و مصایبی که دارند، حالا باید با فرونشست در چند قدمی‌شان دست‌وپنجه نرم كنند. واکنش مدیران و مسئولان مرتبط با این موضوع در قبال این بحران، همان است که «علی بیت‌اللهی» می‌گوید: «تا یک فاجعه بزرگ اتفاق نیفتد، تصمیم اجرایی صحیحی گرفته نمی‌شود.»

طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم شاهچراغ که با عنوان طرح ۵۷ هکتاری هم شناخته می‌شود، هفته گذشته و در سیزدهمین جلسه شورای‌عالی معماری و شهرسازی به تصویب رسید. هنوز جزئیات مربوط به این مصوبه منتشر نشده، اما وزارت میراث‌فرهنگی آن را دستاوردی در جهت حفظ بافت تاریخی شیراز می‌داند. برخی شنیده‌ها از حذف خط تخریبی که با نام «خط امیری» در سال‌های گذشته توسط پژوهشگاه میراث‌فرهنگی پیشنهاد شده بود، در این مصوبه خبر می‌دهند؛ خطی که براساس آن ۹۵ پلاک در بافت تاریخی شیراز تخریب می‌شد. گویا وزارت میراث‌فرهنگی خط تخریبی را که خود پیشنهاد داده و مشاور طرح با آن مخالف بود، حذف کرده است و آن را دستاوردی بزرگ جلوه می‌دهد که موجب حفظ بافت تاریخی می‌شود. تصویب این طرح که مسئولان آن را منجی بافت تاریخی شیراز می‌دانند، در شرایطی صورت گرفته که تخریب‌ها پس از ثبت این محدوده تاریخی در فهرست میراث ملی همچنان ادامه دارد و گودبرداری یک پروژه جدید در عرصه این اثر ثبت ملی مدتی است آغاز شده و در محدوده‌ای محصورشده در حال پیشروی است.

|پیام ما| بازنگری حرایم، بلای جدیدی است که بر بافت‌های تاریخی نازل شده است. بلایی که مدیرکل ثبت و حریم آثار تاریخی آن را کاری تخصصی و اصولی می‌داند و می‌گوید وزارت میراث‌فرهنگی ابایی از انجامش ندارد. اما به‌نظر می‌رسد آنچه در عمل اتفاق افتاده، توافقی است که میان وزارت میراث‌فرهنگی به‌عنوان متولی حفظ این بافت‌ها، با تخریب‌کنندگانی که پرچم توسعه نامتوازن شهری را به‌دست دارند، صورت گرفته است. سیاستی که از نخستین سفر استانی هیئت دولت سیزدهم به شیراز در دستورکار وزارت میراث‌فرهنگی قرار گرفت و در جلسه رأی اعتماد وزیر دولت چهاردهم بر آن صحه گذاشته و وعده آن به نمایندگان مجلس داده شد. حالا از گرگان تا سبزوار و از اصفهان تا همدان، خبرهای جدیدی از بازنگری حریم‌ها و کوچک‌سازی بافت‌های تاریخی می‌رسد. این موضوع در نشست اخیر «کافه کارزار» به‌عنوان محوری برای گردهمایی دغدغه‌مندان این حوزه انتخاب شد تا باتوجه‌به تشدید نگرانی‌ها در بافت‌ تاریخی شهرهای مختلف، مروری داشته باشند بر کنشگری اجتماعی که در سال‌های اخیر برای حفظ بافت‌های تاریخی صورت گرفته و در مواردی منجر به توقف تخریب و در مواردی باعث کند شدن روند تخریب‌ها شده است.

سازمان گردشگری ملل متحد جدیدترین آمار سفر گردشگران خارجی به ایران را اعلام کرد

|پیام ما| اواخر آذرماه، آتش‌سوزی گسترده‌ای در اقامتگاه کاشکیلو رخ داد که منجر به خسارات مالی فراوانی شد. به‌رغم تلاش‌های اولیه برای مهار آتش، تأخیر در رسیدن آتش‌نشانی و مشکلات در سیستم اطلاع‌رسانی به نهادهای امدادی موجب گسترش سریع آتش به کپرها و از بین رفتن بخش عمده‌ای از سازه‌های سنتی اقامتگاه شد. بروز این حادثه بار دیگر مسئله ایمنی اقامتگاه‌های بومگردی و همچنین پوشش بیمه‌ای این مراکز را یادآور می‌شود. هر چند کاشکیلو هم تحت‌پوشش بیمه بود و هم مجهز به تجهیزات اطفای حریق، اما خسارت مالی فراوانی به این مرکز وارد شده که نیازمند حمایت شرکت‌‎های بیمه‌ای است. قراردادهای شرکت‌های بیمه در حال حاضر با چالش‌هایی در پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های بومگردی مواجه هستند و ضروری است نوع پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های سراسر کشور مورد بازنگری قرار گیرد.

|پیام ما| مناطق مرزی به‌دلیل شرایط ویژه‌ای که دارند، محدودیت‌هایی را در برخی حوزه‌ها تجربه می‌کنند که بسته به نوع روابط میان کشورهای دو سوی مرز، کاهش یا افزایش پیدا می‌کند. در کشورهایی مثل ایران که آثار طبیعی و تاریخی فراوانی در گستره وسیع آن قرار گرفته، شهرهای مرزی هم سهم قابل توجهی از این آثار را به خود اختصاص داده‌اند. اما به رغم این جاذبه‌ها، آنگونه که شایسته است، از سوی گردشگران داخلی مورد توجه قرار نمی‌گیرند و در مواردی در سیاستگذاری‌های کلان هم جایی ندارند. فارغ از ضعف مدیریت مقصد در حوزه گردشگری داخلی، نگرش‌های موجود به مناطق مرزی مانعی در مسیر توسعه گردشگری در این مناطق محسوب می‌شود.