|پیام ما| دوستداران آسمان، از روزها پیش برای یکشنبه‌شب آماده شده‌اند. جایی برای دیدن ماه‌گرفتگی کامل انتخاب کرده‌اند و برای رصد و عکس‌برداری از ماه سرخ، برنامه چیده‌اند. این خسوف که حدود ۸۲ دقیقه طول می‌کشد، علاوه‌بر ایران، برای ساکنان سراسر آسیا و اقیانوسیه، بخش‌های زیادی از آفریقا و شرق اروپا هم قابل‌مشاهده است و محافل علمی و نجومی را به تکاپو انداخته. اما برای شماری دیگر از افراد، فرصت تماشای خسوف کامل با پرداختن به باورهای خرافی از دست می‌رود. خرافه به آنها می‌گوید به ماه‌گرفتگی نگاه نکنید، در هنگام گرفت از خوردن و آشامیدن و خوابیدن بپرهیزید، کار جدیدی نکنید و کارهای قبلی را هم ادامه ندهید.

یکی از طرح‌های طولانی و برزمین‌مانده نظام سلامت ایران، طرح «نظام ارجاع و پزشک خانواده» است که دو دهه از نوشتن آیین‌نامه و اجرای آزمایشی آن می‌گذرد. از آن زمان تا امروز شش دولت بر سر کار آمده و هر یک این طرح را از طاقچه درآورده و پس از تکاندن آن، برنامه‌ اصلی خود قرار داده است؛ اما به‌غیر از اجرای آزمایشی و محدود، هرگز خبری از اجرای کامل آن نشد. پس از بیست سال، دوباره «محمدرضا ظفرقندی»، وزیر بهداشت دولت سیزدهم، از اجرای کامل این طرح خبر داد. این درحالی‌است که «حمید سوری»، استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم‌پزشکی شهیدبهشتی، در گفت‌وگو با «پیام ما» گفت: «در رابطه با اجرای طرح پزشک خانواده پرسش‌هایی وجود دارد که تا پاسخ مستندی به آن داده نشود، اجرای آن بسیار نگران‌کننده است.»

پس از آتش‌سوزی گسترده در بازار آهن شادآباد تهران در پاییز ۱۴۰۲، شهردار پایتخت علت حادثه را به‌سرعت «بی‌احتیاطی انسانی» یک کارگر اعلام کرد. این واکنش الگویی آشنا در مواجهه با حوادث کار در ایران است. روایتی که مسئولیت را متوجه فرد می‌کند و به‌سرعت پرونده را در افکار عمومی می‌بندد. اما گزارش‌های بعدی کارشناسان، تصویری متفاوت را ترسیم کرد که از نقص‌های ایمنی در کل مجموعه و قصور احتمالی نهادهای مدیریتی حکایت داشت. این دوگانگی در روایت، که پیش‌از‌این در ابعادی بسیار بزرگتر در فاجعه ساختمان پلاسکو نیز تجربه شده بود، پرسشی بنیادین را مطرح می‌کند که در سراسر این گزارش به آن پرداخته می‌شود: آیا تمرکز بر «خطای انسانی» یک تحلیل علمی از ریشه‌های حوادث کار در ایران است یا سرپوشی بر یک بحران عمیق‌تر در ساختارهای مدیریتی و نظارتی؟

ساعت ۲ نیمه‌شب است، چراغِ کم‌نور اتاق روشن و یک رمان درحال خوانده‌شدن. در خانه‌ای دیگر، زیر پنجره، کسی با هدفون آهنگ موردعلاقه‌اش را زمزمه می‌کند و پاهایش بی‌اختیار با ریتم موسیقی حرکت می‌کنند. در جایی، یک فیلم کلاسیک روی پرده لپ‌تاپ جریان دارد؛ همه‌چیز در سکوت است، گویی جهان برای این ساعات دزدیده‌شده، نفسش را حبس کرده است. این صحنه‌ها آشنا هستند: شورشِ آرام آدم‌هایی که روزها را از دست می‌دهند و شب‌ آن را پس می‌گیرند. آنها می‌دانند فردا با خستگی به سرکار خواهند رفت، می‌دانند که این بیداری عمدی، هدیه‌ای سمی است، اما همین لحظات خلوت، تنها زمانی است که حس می‌کنند زندگیِ واقعی جریان دارد؛ برای کتابی که روزها وقت خواندنش را نداشتند، فیلمی که باید در سکوت دیده می‌شد یا حتی رقصِ تنهایی که بدن را از قید تنش‌های روزانه رها می‌کند. این همان انتقام شیرین و ویرانگر است: وقتی بی‌خوابی، نه یک اختلال، که یک انتخاب آگاهانه می‌شود.

حدود ۷۰ درصد از فضانوردانی که از ماموریت‌های طولانی در ایستگاه فضایی بین‌المللی باز می‌گردند، دچار نوعی اختلال بینایی ناشی از بی‌وزنی می‌شوند که به "سندرم نورواوکولار مرتبط با پرواز فضایی" معروف است.

از پنج ماه پیش که برگه‌های سرشماری مهاجران بی‌اعتبار شد، بیش از دو میلیون مهاجر افغانستانی ناگهان در وضعیت غیرمجاز قرار گرفتند. از آغاز امسال تاکنون، هشت هزار نفر از اتباع، کشور را ترک کرده‌اند و مسیرهای بازگشت در سه مرز میان ایران و افغانستان هنوز شلوغ است. براساس اعلام نماینده سازمان یونیسف در افغانستان، در میان این افراد، پنج هزار کودک بدون همراه نیز از مرز عبور کرده‌اند؛ کودکانی که برخی‌شان در خاک ایران به دنیا آمده‌اند و اکنون به سرزمینی بازگردانده شده‌اند که خاطره‌ای از آن ندارند و وضعیت اقامتشان مبهم است. سال گذشته، حدود پانصد هزار کودک مهاجر در مدارس ایران تحصیل می‌کردند، اما در افغانستان بسیاری از آنان دیگر قادر به ادامه تحصیل نیستند. آنچه در این میان به‌شدت مغفول می‌ماند، ابعاد انسانی ماجراست؛ تأثیرات عمیق روانی و اجتماعی که نه‌تنها کودکان مهاجر، بلکه همکلاسی‌ها و خانواده‌هایشان را نیز درگیر می‌کند. در کنار نادیده گرفتن حقوق کودک در جریان این رد مرزها، واقعیت‌های تلخ و پیامدهای انسانی چنین جابه‌جایی‌های اجباری‌ای کمتر دیده و شنیده می‌شود. در یادداشت پیش رو، یکی از معلمان از لحظات تلخ خداحافظی با این دانش‌آموزان نوشته است.

یک متخصص زنان و زایمان با تاکید بر اهمیت مشاوره پیش از بارداری و حفظ سلامتی مادر، به همسران توصیه کرد که خاطرات دوران بارداری برای زنان فراموش نشدنی است و باید فضایی آرام و عاری از هر گونه ناراحتی برای آنان فراهم کنند.