لایحه‌ای موسوم به «لایحه حفاظت از رودخانه‌ها و کاهش خطرات سیلاب» امسال بعد از گذشت حدود دو سال از وصول در مجلس شورای اسلامی روزهای نخست آذر در کمیسیون کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی بررسی و رد شد. بنابه اعلام رئیس این کمیسیون رد این لایحه به‌دلیل تأکید زیاد بر انتقال مالکیت رودخانه‌ها از مالکیت عمومی به مالکیت وزارت نیرو بوده است؛ دیدگاهی که بسیاری از کارشناسان نیز با آن هم‌نظر هستند. درحالی‌که قوانین مشخصی برای مقابله با سیلاب و همچنین حفاظت از رودخانه‌ها به‌عنوان اسناد بالادستی کشور وجود دارد، اما شرکت مدیریت منابع آب می‌گوید این لایحه با هدف اصلاح و تکمیل همان اسناد موجود به‌ويژه قانون توزیع عادلانه آب تدوین شده است. حال اینکه هیچ از اسناد بالادستی مالکیت دولت یا بخش خصوصی بر رودخانه به‌عنوان ثروت عمومی را به رسمیت نمی‌شناسند و مطابق با اصل ۲۵ قانون اساسی آن را در مالکیت عموم و مدیریت دولت می‌دانند. مرکز پژوهش‌های مجلس نیز پیشتر در مورد ضرورت اصلاح این لایحه گزارشی منتشر کرده بود.

ریشه‌های نارضایتی تا سقوط دمشق

گزارش پایداری سال ۱۴۰۲ شرکت ایرانسل که چندی پیش منتشر شده است، نشان می‌دهد این شرکت نه‌تنها نتوانسته انتشار کربن خود را کاهش دهد که حتی انتشار کربن این شرکت افزایش ۱۲ درصدی داشته است و این مسئله به‌دلیل افزایش مصرف انرژی، خصوصاً برق رخ داده است. این درحالی‌است که کشور در سال‌های گذشته با مشکل کمبود برق و انرژی روبه‌رو بوده است. همچنین، در این گزارش پایداری تلاش چشمگیری برای کاهش تولید کربن و یا جبران انتشار گازهای گلخانه‌ای توسط این شرکت دیده نمی‌شود.

کُردها بعد از ۴۶ سال انتظار سرانجام در دولت وفاق ملی نه‌تنها معاونت ریاست‌جمهوری بلکه استاندار کُرد اهل سنت را نیز در تاریخ خود تجربه کردند که نتیجه و دستاورد همین نگاه دولت، انتخاب و انتصاب نخستین فرماندار زن کُرد اهل سنت در شهرستان دهگلان معروف به منطقه لیلاخ را به‌دنبال داشت. خبر انتصاب و مراسم معارفه «سودابه ضرغام نژاد» در قامت نخستین زن فرماندار کُرد اهل سنت در روزهای پایانی مهرماه و آغاز آبان‌ماه پاییز، به‌کثرت سوژهٔ رسانه‌های داخلی و خارجی شد. این اقدام نماینده عالی دولت در کردستان، اگرچه با مخالفت برخی از فعالان سیاسی در این شهرستان مواجه شد، اما بازتاب انتصاب یک زن کُرد اهل سنت در مقام فرماندار در تارنمای شبکه‌های مجازی و ویرال شدن این رخداد، جلوه‌ای از امیدآفرینی را در بین افکار عمومی نمود داد. روزنامه «پیام ما» با عبور از فرایند تحلیل آسیب‌شناسی، چرایی و چگونگی این انتخاب، اهمیت رویداد تاریخی سپردن کلید مدیریت عالی یک شهرستان به دست یک زن فرماندار را از بُعد پدیده رسانه‌ای مهم می‌داند و فلسفه همین رُخداد را یک گام به جلو در راستای تحقق شعارهای دولت پزشکیان قلمداد می‌کند. بعد از کِش‌وقوس فراوان در فرایند فرجام این مصاحبه، فرماندار دهگلان مشارکت زنان و مردان در مدیریت، تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری را مهم عنوان کرد و معتقد است که اگر او کارنامه‌ای درخشان در توسعه این شهرستان را رقم بزند، بدون تردید راه باریک اعتماد برای واگذاری سمت‌های کلان و میانی در شهرستان‌های کردستان بیشتر فراخ و هموارتر می‌شود و به‌همین دلیل، رسالت خود را به‌عنوان نخستین بانوی فرماندار، سنگین توصیف می‌کند. ضرغام‌نژاد که در این مصاحبه خود را زاده محله چهارباغ سنندج در سال ۱۳۵۵ معرفی می‌کند؛ مشارکت دادن زنان در مدیریت‌های کلان کردستان و کشور در دولت وفاق ملی را می‌ستاید و معتقد است که ادامه این نوع جهان‌بینی دکتر پزشکیان و نخستین استاندار کُرد اهل سنت کردستان نه‌تنها موجب فزونی سرمایه انسانی، بلکه تحکیم سرمایه اجتماعی در بین بانوان جامعه نیز می‌شود. آنچه در ادامه می‌خوانید، حاصل گفت‌و‎گوی(مکتوب) با سودابه ضرغام‌نژاد فرماندار دهگلان، دانش‌آموخته دکترای فیزیولوژی گیاهان زراعی است که مهمترین اقدام مدیریتی خود را افزون‌بر آسیب‌شناسی راهکارهای فرورفت سفره‌های زیرزمینی در دشت‌های ممنوعه با شناسایی و جلوگیری از حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق، نظارت علمی و کارشناسی بر حجم مصارف آب کشاورزی، تدوین سند چشم‌انداز توسعه این شهرستان در حوزه‌های صنعت، کشاورزی، اجتماعی و فرهنگی عنوان کرده است

اولین دوره نمایشگاه‌ بین‌المللی محیط‌زیست سال ۱۳۷۱ بود و آذرماه امسال هم قرار است بیست‌و‌دومین دوره آن برگزار شود. این نمایشگاه‌ها باید براساس چه استانداردهایی برگزار شوند و وضعیت کنونی آنها به‌نفع محیط‌زیست است؟ تجربه‌های پیشین نشان داده است حتی غرفه سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز محیط‌زیستی نبوده و در آن این استانداردها رعایت نمی‌شود.

در ایران تغییراقلیم با چهره‌ خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره‌ بحران به‌ویژه در سال‌ها و فصل‌های خشک‌تر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالاب‌ها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیط‌زیست و ضرورت آموزش‌ دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانش‌های نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟

تنها پهنه‌ آبی استان البرز تبدیل به شوره‌زار شده است. این وضعیت غم‌انگیز تالاب «صالحیه» است که سطح آب آن به‌دلیل خشکسالی به‌شدت کاهش یافته و به‌دلیل ضعف پوشش گیاهی طی سال‌های اخیر، زمین‌های خشک پیرامون آن به کانون تولید گردوغبار در منطقه تبدیل شده است و باد ذرات خاک ریزدانه را به مناطق اطراف و حتی دور دست‌ها منتقل می‌کند. مسئله گردوغبار ناشی از خشک‌شدن تالاب‌ها و اراضی اطراف آنها مختص صالحیه نیست. خشکی «هامون» و «شادگان» و تالاب‌های بسیار دیگر هم همین بحران را رقم زده است. در ایران تغییراقلیم با چهره‌ خشکسالی و گردوغبار خود را نشان داده و گستره‌ بحران به‌ویژه در سال‌ها و فصل‌های خشک‌تر موضوع برخورد علمی با بحران را پررنگ کرده است. استفاده از فناوری یکی از همان راهکارهایی است که برای رفع مشکلات ناشی از خشکی تالاب‌ها جلوگیری از برخاستن غبار بیشتر محل بحث بوده است. سال ۱۳۹۶ «عیسی کلانتری»، رئیس وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره ضرورت استفاده از علم روز برای حل مسائل محیط‌زیست و ضرورت آموزش‌ دیدن کارشناسان تأکید کرده بود. اما از آن زمان تاکنون چقدر از دانش‌های نوین در معضلاتی چون حل پدیده گردوغبار استفاده شده است؟