کمبود شدید نیرو و شیفت‌های طاقت‌فرسا، مهاجرت به خارج از کشور و ترک شغل در میان پرستاران و تبعیض‌های شغلی علیه آنان، موجب شده است «محمد شریفی‌مقدم»، دبیرکل خانه پرستار، وضعیت پرستاری در ایران را بحرانی بداند. او در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید: فشار کاری، تبعیض در پرداخت‌ها و اجرای ناقص قانون تعرفه‌گذاری، پرستاری را به یکی از فرساینده‌ترین مشاغل کشور بدل کرده است.

بیماران خاص و نادر ایران، علاوه بر تحمل رنج بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج، با مشکلات جدی در پوشش بیمه‌ای، کمبود دارو و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی مواجه‌اند. «یونس عرب»، مدیرعامل انجمن تالاسمی، به «پیام ما» می‌گوید: «بودجه سالانه ۱۸ همت صندوق بیماران خاص که باید زندگی این گروه را تسهیل کند، به‌دلیل ضعف مدیریت، شفاف نبودن پرداخت‌ها و تعارض منافع، به‌شکل ناعادلانه‌ای توزیع می‌شود و بسیاری از بیماران حتی برای نیازهای پایه‌ای خود ناچار به پرداخت هزینه‌های سنگین از جیب خود هستند.»

سلامت روان ایرانیان در آستانه بحرانی تازه است؛ تازه‌ترین پیمایش ملی نشان می‌دهد یک‌چهارم جمعیت کشور دچار نوعی اختلال روانی‌اند؛ از سوی دیگر «کامران باقری لنکرانی»، وزیر اسبق بهداشت، وضعیت اختلالات روانی را «افزایشی» و «هشدارآمیز» خوانده است. همچنین «وحید شریعت»، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، به «پیام ما» می‌گوید: «جامعه امروز ایران با مجموعه‌ای از عوامل برانگیزاننده و فشارهای بیرونی مواجه است که چشم‌انداز مثبتی از آینده سلامت روان نشان نمی‌دهد.» این وضعیت درحالی‌است که به‌گفته «محمدرضا شالبافان»، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، «در حال حاضر تخت‌های روانپزشکی تنها پاسخگوی نصف نیاز جمعیت ایران است.» کمبود تخت‌های بستری و طولانی بودن روند دسترسی به درمان، وضعیت را برای بیماران و خانواده‌هایشان دشوارتر کرده است.

«فاطمه» اخیراً در آزمون استخدامی، پذیرفته شده، «علی» مدتی است که به توسعه شغلش فکر می‌کند و «رضا» و «الهه» به بچه‌دار شدن فکر می‌کنند، اما جنگ ناگهان همه برنامه‌ها و پیش‌بینی‌های آینده را دگرگون کرد و حتی اکنون، روزها پس از آتش‌بس، آنها هیچ نشانه‌ای از کنترل موقعیت را برای خواسته‌هایشان نمی‌بینند. این روایت‌ها نمونه‌های از بلاتکلیفی گسترده‌ای است که جامعه با آن روبه‌روست. بحرانی که ریشه در نیاز ذاتی انسان به پیش‌بینی و کنترل دارد. زمانی که این نیاز برآورده نمی‌شود، پیامدهای روانی آن از اضطراب فلج‌کننده تا تعلل در تصمیم‌گیری، گریبانگیر فرد و جامعه می‌شود. این مقاله می‌کوشد با نگاهی روانشناختی، هم به ریشه‌های این پدیده و ارتباط آن با نیاز ذاتی ما به کنترل بپردازد و هم راهکارهای عملی برای تقویت «تحمل بلاتکلیفی» ارائه دهد؛ از سطح فردی تا جمعی. زیرا درک این مکانیسم، اولین گام برای تبدیل تهدید بلاتکلیفی به فرصتی برای رشد انعطاف‌پذیری روانی است. هدف نهایی، نه حذف کامل عدم قطعیت -که امری ناممکن است- بلکه افزایش توانایی ما برای زندگی کردن در میانه طوفان، بدون ازدست‌دادن توانِ عمل و امید است.

حق عمومی یا مالکیت خصوصی؟

|پیام ما| در آستانه روز جهانی پیشگیری از خودکشی، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده از راه‌اندازی «قرارگاه پیشگیری از خودکشی» می‌گوید و تأکید می‌کند: «تک‌تک ما برای کاهش خودکشی مسئول هستیم و امید این است بتوانیم آن را به صفر برسانیم. این هدف بسیار بزرگ و شاید آرمان باشد و تحقق آن نیازمند تدوین یک برنامه ملی است.» این درحالی‌‌است که هنگام نوشتن این گزارش دو خبر خودکشی در شبکه‌های اجتماعی جنجالی شده است، یکی زنی پزشک بود در سیستان‌وبلوچستان و دیگری یک مرد ناشناس در کهنوج.