| پیام ما | با گذشت ۶ سال از ثبت پنبه «مَله» در فهرست میراث معنوی و ۵ سال از ثبت ملی «خوسف» در خراسان جنوبی به عنوان شهر ملی پنبه «مَله»، حالا صحبت از تکمیل پرونده ثبت جهانی و ارسال آن به یونسکوست؛ پنبه‌ای که بر خلاف تصور ما سفید نیست. تاریخچه کشت پنبه در ایران را به دوران هخامنشیان مربوط می‌دانند و احتمالا زمان کاشت «مَله» هم به ۵۰۰ سال پیش باز می‌گردد. «مَله» اما بر خلاف پنبه‌های دیگر که سفیدرنگ‌اند به رنگ خاکی است که در آن پنبه کشت می‌شود و به همین دلیل هم در زبان محلی به دلیل رنگ مایل به سرخ آن به «سُرخچه» معروف است. پنبه مله شباهت زیادی به رنگ خاک بند سار‌هایی دارد که در آن کشت می‌شود که به آن خاک مل می‌گفتند و آن پنبه نیز به مله شهرت یافت گفت: پنبه مله خود دارای رنگ طبیعی است و شوری و خشکی هوا را به خوبی تحمل می‌کند. در گذشته از این نوع پنبه به دلیل اعتقاد مردم به آن به منظور تولید پارچه‌های معنوی مانند جانماز، پرده مسجد، سفره نان و شال سر استفاده می‌شد و سرخچه‌هایی که هنوز در صندوقچه مادران و مادربزرگان به یادگار مانده است.

«آزادی» را نمی‌توان از راه دور دید. سازه‌های شهرداری حریم بصری این برج را مخدوش کرده و تصاویر منتشرشده نشان می‌دهند که سنگ‌فرش‌های حریم اطراف آن به‌دلیل نصب این سازه‌ها کنده شده است. نامۀ سرپرست برج آزادی خطاب به شهردار منطقۀ ۹ نیز نشان می‌دهد، سوراخ‌کردن و جای‌گذاری پیچ (رول‌بولت‌کردن) در سنگ سطح کف عرصۀ میدان آزادی، باعث تخریب سنگ‌ها شده. اما سرپرست برج آزادی در گفت‌وگو با «پیام ما» مدعی است که آسیبی به خود بنا وارد نشده و شهرداری برای رفع این آسیب اقدام کرده است. این اتفاق درحالی‌است که برج آزادی، به‌عنوان نماد پایتخت و حتی به‌عنوان یک نماد ملی، در سال ۱۳۵۳ به ثبت ملی رسیده و چنین اقدامی خلاف قانون است.

|پیام ما| شهر تاریخی «هگمتانه» در میان تپه‌ای وسیع قرار گرفته که به آن «تپۀ هگمتانه» هم می‌گویند. باتوجه‌به وسعت ۳۰ هکتاری، این تپه به‌عنوان پهناورترین تپۀ باستانی در تمام ایران شناخته می‌شود؛ البته وسعت این منطقه با محاسبۀ بخش‌های قدیمی، به بیشتر از ۳۵ هکتار هم می‌رسد. حدود ۱۰ هکتار از این شهر مالک شخصی داشت، اما در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ خریدند و به شهر تاریخی اضافه کردند. معماری و نقشۀ منظم، معابری که سنگ‌فرش شده‌اند، آجرهایی مربعی‌شکل، شبکۀ آب‌رسانی بزرگ و باورنکردنی، حصاری طولانی و بزرگ و خیلی موارد دیگر، باعث شده تا شهر باستانی هگمتانه به‌عنوان یک جاذبۀ گردشگری بزرگ و مهم در همدان شناخته شود. این شهر، زمانی اولین پایتخت ایران بود و از معدود شهرهای باستانی جهان است که همراه آتن در یونان، شوش در خوزستان و رم در ایتالیا هنوز پابرجا مانده است.

|پیام ما| کمیتۀ معرفی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، شامل: «بهمن نامور مطلق» (معاون سابق صنایع‌دستی و رئیس کمیته)، «مهدی حجت» (رئیس سابق سازمان)، «محمد بهشتی» (رئیس سابق سازمان)، «مسعود سلطانی‌فر» (رئیس سابق سازمان)، «حسن طالبیان» (معاون سابق میراث فرهنگی)، «یحیی رحمتی» (معاون سابق صنایع‌دستی)، «مصیب امیری» (رئیس سابق پژوهشگاه)، «یوسف منصورزاده» (رئیس سابق مرکز آموزش عالی)، «محمدرضا کارگر» (مدیرکل سابق موزه‌ها)، »حسین اله‌بداشتی» (مدیرکل سابق تشکل‌ها)، «دلاور بزرگ‌نیا» (مدیرکل سابق استانی)، «سیدحسین حجازی» (مدیرعامل منطقۀ گردشگری عباس‌آباد)، «حسین بختیاری» (نمایندۀ تشکل‌های صنایع‌دستی)، «سیدمحسن حاج‌سعیدی» (نمایندۀ تشکل‌های گردشگری)، «بابک مغازه‌ای» (تشکل‌های مردم‌نهاد)، «سیامک صحافی» (نمایندۀ بخش خصوصی)، «آرمان وطن‌دوست» (نمایندۀ اهل سنت)، «سپنتا نیکنام» (نمایندۀ زرتشتیان)، «هربرت کریم‌مسیحی» (نمایندۀ مسیحیان و فعال بخش خصوصی)، «علامه عزیزی» (نمایندۀ جوانان)، «لیلا اژدری» (نمایندۀ بانوان)، «نرگس رجایی» (نمایندۀ بانوان) و «سیدمحسن میر» (دبیر کمیته)، اسامی پانزده نامزد پیشنهادی برای کرسی این وزارتخانه را اعلام کرد. اسامی پانزده نفر برگزیده در مرحلۀ نخست به‌ترتیب امتیازات اعلام شد: «سمیع‌الله حسینی مکارم»، «سیدرضا صالحی امیری»، «یدالله طاهرنژاد»، «علیرضا تابش»، «غلام‌حیدر ابراهیم بای سلامی»، «ولی تیموری»، «سیدمحمدرضا سیدحسینی»، «مرتضی رحمانی موحد»، «محمدابراهیم زارعی»، «حسن فرطوسی»، «علی رحیم‌پور»، «علی هاشمی بهرمانی»، «کاظم ماندگاری»، «سعید اوحدی» و «پروانه سلحشوری» شنیده‌ها حاکی است که فهرستی پنج نفره از این تعداد هم تعیین شده‌اند. با همۀ این‌ها اما این اسامی صدای اعتراض فعالان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی را بلند کرد و بسیاری به آن واکنش نشان دادند.

تشخیص کارشناسان اموال تاریخی بر این است که بسیاری از اشیائی که با عنوان «باستانی» و «تاریخی»، قاچاق می‌شود و یا غیرقانونی به فروش می‌رسد، «جعلی» است. توقیف مجسمه‌ای با قدمت ۲۰۰۰ سال و به ارزش مالی ۲۰ میلیارد تومان از سوی پلیس در حالی خبرساز شده است که برخی از کارشناسان اموال تاریخی و باستان‌شناسان اصالت تاریخی آن را رد کرده‌ و این مجسمه را جعلی تشخیص داده‌اند. پرسش این است قدمت و اصالت اشیاء کشف‌شده از قاچاقچیان، چگونه تشخیص داده می‌شود؟

هر سه حوزه زیرمجموعه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چالش‌های زیادی دارند؛ چالش‌هایی که موجب شده نه تنها این حوزه‌ها از صف تاثیرگذاری در توسعه پایدار جا بمانند بلکه حتی جایگاه اصلی خود را هم نداشته باشند. چالش‌ها از سطح مسائل کلان چون فراموشی، تخریب، کاهش قابل توجه گردشگری خارجی و ... گذشته و به تلاش برای بقا تبدیل رسیده است. این چالش‌ها اگرچه نسل به نسل از دولتی به دولت بعد منتقل شده‌اند، اما گرد زمان هم نتوانسته از اهمیت آن‌ها بکاهد. در این گزارش با کارشناسان حوزه‌های مختلف به گفت‌وگو نشسته‌ایم تا مهم‌ترین چالش‌های این حوزه را به دولت منتخب گوشزد کنند؛ هرچند به نظر می‌رسد انتخاب مدیران متخصص و آگاه می‌تواند گام بلندی برای رفع بسیاری از همین چالش‌های کهنه باشد. این در حالی است که رئیس دولت چهاردهم در کارزار انتخاباتی‌اش از راهبردهای کارشناسانه برای گره‌گشایی مشکلات حوزه‌های مختلف خبر داد و حالا کارشناسان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی می‌گویند چاره عبور از مشکلات این حوزه هم همین کارشناسی‌هاست.