بایگانی مطالب برچسب: میراث جهانی یونسکو
نغمههایی برای ایستادگی «فلکالافلاک»
ارکستر سمفونیک تهران در حالی «فلکالافلاک» را در تالار وحدت نواخت که سالهاست پرونده ثبت جهانی این بنای تاریخی به تعویق افتاده است، آیا گرهخوردن نغمههای موسیقی و میراثفرهنگی میتواند نویدی برای شنیدن صدای آثار خاموش ایران به جهانیان باشد؟
دادخواهی پارینهسنگیها
حدود ۲۵ سال است که در حوزه باستانشناسی دوران پارینهسنگی، با تمرکز بر منطقه زاگرس، فعالیت پژوهشی انجام میدهد. دوران کارشناسی ارشد، دکتری و پسادکترای خود را با مطالعه در منطقه کرمانشاه به انجام رسانده و به همین دلیل، تجربه و شناخت عمیقی از دوره پارینهسنگی پیشازتاریخ در این منطقه دارد. «سامان حیدری گوران» باستانشناس و پژوهشگر ارشد پیشازتاریخ دانشگاه کلن نظر خود را در مورد احداث تلهکابین در محدوده تاقبستان کرمانشاه در قالب این یادداشت در اختیار «پیام ما» گذاشته است.
حل معمای آپادانا
|پیام ما| «رومن گیرشمن» کاخ آپادانا در شوش را «گوهر تابناک معماری هخامنشی» توصیف کرده است. کاخی بهیادگارمانده از داریوش بزرگ که در طوفان حوادث تاریخ بارها طعم غارت و ویرانی را چشید و آسیب دید، اما بهجا ماند تا روایتگر تاریخ باشد. دمورگان، دیولافوآ و گیرشمن و باستانشناسان بسیاری تلاشهایی برای حل معمای آن کردند و هریک بخشی از آن را از خاک بیرون کشیدند و داستان و تاریخش را ثبت کردند. حالا اما پس از سالها، بخش دیگری از ماجرای آپادانا برای باستانشناسان روشن شده است. معدنی که سنگهای این کاخ را تأمین کرده، توسط پژوهشگران کشف شد؛ کشفی که به تعبیر رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری یکی از مهمترین اکتشافات باستانشناسی در خاورمیانه در سالهای اخیر است و علاوهبر اینکه یک معمای تاریخی دوهزارساله را حل میکند، میتواند معادل کشف معدن مرمر در آتن برای ساخت پارتنون در تاریخ معماری جهان باشد.
لوت، کالا نیست که مصرف کنید و دور بیندازید
همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» بهمن ایزدی فعال محیطزیست با این بیت از سعدی سخنانش را آغاز کرد. مراد ایزدی از «تو» در این بیت میتواند دو گزینه باشد؛ «ایران»، «لوت». او دههها برای حفاظت از طبیعت این سرزمین تلاش کرده و درعینحال نقش مهمی در ثبت ملی و جهانی بیابان لوت داشته است. هشتصد و هجدهمین شب از سلسله شبهای مجلۀ بخارا با همکاری فصلنامۀ صنوبر، پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و انجمن مستندسازان حیاتوحش و تنوع زیستی به بیابان لوت اختصاص یافت. شبی که در آن اغلب سخنرانان از تلاشهای ایزدی برای حفاظت از «لوت» گفتند. ایزدی اما گلهمند از فعالیتهای تخریبی در این بیابان، مدیران را خطاب قرارداد «مسئولان باید صدای متخصصان و دلسوختگان این سرزمین را بشنوند. ما در برابر این میراث مسئولیم؛ اینها سرمایههای ماندگاری ایران، کالای نیستند که مصرف شوند و از بین بروند.»
مبارزه برای بقای لوت
بیابان لوت نخستین اثر طبیعی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، اثری که تنها دارای ارزشهای طبیعی منحصربهفرد نیست، بلکه سابقه تمدنی سههزارساله دارد و آثار باستانی و تاریخی بسیاری در محدوده آن قرار گرفته است. حالا اما شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد مسئولان به اهمیت و ارزش این میراث واقف نیستند. چندماهی است که علاوهبر نبود برنامه مدون برای مدیریت محدوده ثبت جهانی بیابان لوت و بیتوجهی به اصول حفاظت از آن، انجام پروژههای عمرانی غیراصولی در عرصه این اثر طبیعی جهانی توسط هواپیمایی ماهان، به لیست بلندبالای مشکلات لوت اضافه شده است. این هلدینگ در حال ساخت جادهای ۲۰ کیلومتری در منطقه شهداد و محدوده جهانی بیابان لوت است. میزان تخریبهای غیرقابلجبران اجرای این پروژه در حریم و عرصه این اثر طبیعی موضوعی نیست که حتی با توقف کامل پروژه قابلجبران باشد. بهگفته کارشناسان، این پروژههای عمرانی نهتنها خارج از ضوابط عرصه و حریم میراث جهانی است که اکوسیستم منطقه را نیز تغییر میدهد و آسیبهای جدی به محیطزیست لوت وارد میکند. مسئولان میراثفرهنگی تنها به بیان اینکه این هلدینگ را ملزم به رعایت ضوابط حفاظتی کردهاند بسنده میکنند، اما زبان لودرها و کامیونهایی که در محدوده تپههای تخممرغی و رود شور در حال فعالیت هستند، زبان دیگری است.
نسلهای آینده و جنگلهای باستانی ایران
|پیامما| فصلنامه فرهنگی «بخارا» با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و مجله محیطزیستی «صنوبر» عصر یکشنبه گذشته، نشستی با عنوان «شب جنگلهای هیرکانی» بهمنظور توجه دادن به ارزشها و اهمیت حفظ این جنگلهای شمالی کشور برگزار کرد. این نشست که با استقبال قابلتوجهی از دوستداران و فعالان حفظ و حراست از این میراث تاریخ طبیعی کشور روبهرو شد. «باریس مجنونیان» استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، «وحید اعتماد»، «حنیفرضا گلزار»، «کیومرث سفیدی»، «حمیدرضا رضایی»، «حسین آقایی»، «علی دهباشی» و «مانیا شفاهی» از سخنرانان این نشست بودند. همچنین، فیلم مستند «کسی به فکر جنگلها نیست» به کارگردانی یاسر طالبی به نمایش درآمد. در بخش دیگری از این برنامه از گروهی از روزنامهنگاران محیطزیست؛ «فاطمه باباخانی»، «الهه موسوی»، «اسدالله افلاکی»، «زهرا کشوری» و «زینب رحیمی» تجلیل شد.
نوسازی بیحساب در نصف جهان
شهر اصفهان، با عنوان نصف جهان، همواره بهواسطه آثار تاریخی منحصربهفرد خود، نهتنها در ایران بلکه در جهان شناختهشده است. میدان نقشجهان، مسجد جامع، پلهای تاریخی و خانههای قدیمی که هریک روایتگر تاریخ و فرهنگ این سرزمین هستند، در محدوده بافت تاریخی این کلانشهر جای گرفتهاند. این بافت تاریخی حدود ۱۵۰۰ هکتار از شهر اصفهان را در بر میگیرد و در طول دهههای گذشته، به عنوان قلب تپنده میراث فرهنگی این شهر شناخته میشده است. بااینحال، اخیراً خبرهایی مبنیبر بازنگری در محدوده بافت تاریخی اصفهان از سوی معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان منتشر شده است. مسئولان شهری اعلام کردهاند مناطقی که «دیگر ارزش تاریخی ندارند»، از محدوده بافت خارج خواهند شد. این تصمیم که با هدف تسهیل در نوسازی بافتهای فرسوده و رونق ساختوساز مطرح شده، نگرانیهایی در بین کارشناسان میراث فرهنگی و فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
باستانشناسان ایرانی و محققان چینی در ارتفاعات ماسوله دنبال چه میگردند؟
باستانشناسان ایرانی در ارتفاعات ماسوله کاوشهای تازهای را آغاز کردهاند تا پازلهای پرونده ماسوله برای ثبت جهانی در یونسکو کامل شود. اکنون محققان چینی به باستانشناسان ایرانی پیوستهاند و پابهپای آنها در جستوجوی ردپای ماسولهایها در صنعت فلزگری هستند.
