|پیام ما| «آرگان» از سال‌ها پیش یکی از اصلی‌ترین عناصر برندهای لوکس آرایشی دنیاست. برندها به اینکه شامپوها، کرم‌ها و سرم‌هایشان «حاوی روغن آرگان» است، می‌بالند و فروش «طلای مایع» اصل و بی‌رقیب را تبلیغ می‌کنند. خریداران هم در آرزوی داشتن مویی پرپشت و پوستی نرم و مرطوب، برای آرگان سر و دست می‌شکنند. اما کمتر کسی می‌داند که این «اکسیر جوانی» از راهی دور می‌رسد، از جنگل‌های آرگان در مراکش؛ جایی که زنان مهم‌ترین نقش را در تولید این محصول بومی دارند. آنها دانه‌های آرگان را می‌چینند، می‌شکنند و با سنگ آسیاب خرد می‌کنند و روغنش را بیرون می‌کشند. اما فاجعه از جایی در حال آغاز است که تقاضای روزافزون روغن آرگان، جنگل‌های کهنسال را به آستانه فروپاشی کشانده است.

  «محمدصابر باغخانی پور» در نشست محیط زیستی منطقه ۹ در جمع شهردار و مدیران شهری این منطقه ،بر تغییر نگرش در خصوص استفاده بهینه از آب‌های سطحی شهر تهران به ویژه منطقه ۹ ، تاکید کرد.

برای سبز‎‌وار کار از اعمال دو ساعت خاموشی در روز گذشته است. قطع دونوبته برق در این شهر، همراه با قطع آب –که شرکت آبفا آن را افت فشار اعلام کرده‌ است– صدای اعتراض شهروندان این شهر در خراسان‌رضوی را بلند کرده است. حالا کسبه در بازار می‌گویند از این خاموشی‌ها، زیان قابل‌توجهی دیده‌اند و مردم نیز می‌گویند بی‌برقیِ همراه با بی‌آبی، در گرمترین روزهای سال، زندگی را بسیار دشوار کرده است. اعمال محدودیت گسترده در زمینه آب و برق در این شهرستان درحالی‌است که شهروندان در قیاس با مرکز استان، تصویری از تبعیض احساس می‌کنند و می‌پرسند چرا باید فقط به سبزوار این حجم از محدودیت در دسترسی به آب و برق اعمال شود. حالا بعد از حضور شهروندان گلایه‌مند در جلوی فرمانداری برای دو شب متوالی، فرماندار می‌گوید مسئله در سطوح استانی و کشوری در حال پیگیری است. اما شرکت توزیع برق بدون توجه به اعتراض‌ها و بدون پاسخ همچنان خاموشی اعمال می‌کند.

در تهران بیش از سه هزار فضای سبز وجود دارد که شهرداری برای آبیاری آنان از ۷۰۰ حلقه چاه در اختیار استفاده می‌کند. این اعداد را «عیسی بزرگ‌زاده»، سخنگوی صنعت آب کشور، در نشست خبری ۳۰ تیر اعلام کرده است. براساس آمار ارائه‌شده از سوی بزرگ‌زاده، ۵۵ حلقه از این چاه‌ها کیفیت آب شرب دارند، اما هیچ‌یک در اختیار وزارت نیرو قرار نگرفته‌اند. طبق قانون هوای پاک، باید برای آبیاری فضای سبز از پساب استفاده شود و شهرداری تهران سه تفاهم‌نامه با اداره‌کل آب‌وفاضلاب تهران برای تأمین آب از پساب منعقد کرده که هیچ‌کدام اجرایی نشده است. سخنگوی صنعت آب می‌گوید وزارت نیرو آمادگی کامل دارد که به‌فوریت پساب را در اختیار فضای سبز قرار دهد: «این چاه‌ها باید به وزارت نیرو بازگردانده شوند. چاه‌های با کیفیت شرب نیز باید وارد چرخه تصفیه و توزیع شوند، تا از افت بیلان آب زیرزمینی جلوگیری شود.» طبق همین آمار ظرفیت چاه‌های فعال شهرداری تهران، حدود ۱۶۰ میلیون مترمکعب در سال است. عددی کلیدی که باید برای مدیریت مصرف و جلوگیری از فرونشست زمین هدایت شود، نه آبیاری پارک و بوستان.

دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با تاکید بر تدوین برنامه فوری برای کاهش برداشت از سفره های آب زیر زمینی گفت:مهم‌ترین راه‌ حل برای مقابله با فرونشست، کاهش یا توقف برداشت از سفره‌ های آب زیرزمینی است بنابراین باید مناطق بحرانی را با پهنه‌بندی خطر شناسایی و در اولویت‌های بالا برداشت را متوقف شود.

|پیام ما| خشکسالی، تنش آبی و پدیده‌های حدی موضوعاتی که یونسکو در گزارش اخیر خود در مورد آنها هشدار داده و اعلام کرده است حدود ۷۳ درصد از سایت‌های میراث جهانی در کشورهای مختلف در معرض تهدید ناشی از این پدیده‌ها قرار دارند. تهدیدهایی که از سویی ریشه در تغییراقلیم دارد و از سویی مربوط به مدیریت ناپایدار منابع به‌ویژه منابع آبی و توسعه نامتوازن است. براساس تازه‌ترین تحلیل یونسکو و مؤسسه منابع جهانی (WRI)، مجموع این عوامل ساختار و ارزش‌های فرهنگی و طبیعی این مکان‌های منحصربه‌فرد را که میراث بشری محسوب می‌شوند، با خطر جدی مواجه کرده است. هر چند در گزارش یونسکو به مخاطراتی که آثار جهانی ایران را تهدید می‌کند، اشاره‌ای نشده است اما در سال‌های اخیر کارشناسان بارها در مورد تهدیدات مرتبط با مخاطرات آبی به‌ویژه فرونشست زمین که نتیجه مدیریت غیراصولی منابع آب زیرزمینی است، هشدار داده‌اند. براساس آخرین گزارش مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، سایت‌های تاریخی در ایران از جمله تخت‌جمشید، نقش‌جهان، مسجدجامع اصفهان، گنبد سلطانیه و شهر تاریخی یزد در معرض آسیب‌های شدید ناشی از فرونشست قرار دارند. این بررسی نشان داده است از ۶۳ سایت میراث جهانی ایران ۲۷ سایت در مناطق پرخطر فرونشست زمین قرار دارند. کارشناسان و پژوهشگران راهکارهایی برای محافظت از این آثار هم ارائه داده‌اند و همچنان مطالعاتی در این زمینه در حال انجام است، در گزارش اخیر یونسکو نیز راهکارهایی به دولت‌ها پیشنهاد شده تا میزان آسیب ناشی از این مخاطرات را به حداقل برساند و خواستار تقویت تاب‌آوری، مدیریت پایدار آب و بهره‌گیری از تجربه‌های محلی و فناوری‌های نوین برای جلوگیری از بروز فاجعه‌ای فرهنگی شده است.

دریاچه ارومیه، بزرگترین دریاچه داخلی ایران و یکی از مهمترین اکوسیستم‌های محیط‌زیستی کشور، در سه دهه اخیر با خطر کاهش تراز آب و خشک شدن مواجه است. با وجود مطالبه عمومی و هشدار فعالان محیط‌زیست از اوایل تا اواخر دهه ۸۰ شمسی، متأسفانه دولت وقت با انگاره‌سازی وارونه، به این بحران محیط‌زیستی مهم، رویکردی امنیتی داشته و اهمیتی برای خشک‌شدن دریاچه ارومیه قائل نشده است. در سال ۱۳۹۲، وقتی حسن روحانی در زمان تبلیغات انتخابات ریاست‌جمهوری وعده صریح احیای دریاچه ارومیه را داد، متأسفانه نفس‌های این پهنه آبی به شمارش افتاده و حدود ۸۰ درصد مساحت آبی خودش را از دست داده بود. باوجوداین، این وعده روحانی، بارقه‌های امید را در دل فعالان و دوستداران محیط‌زیست و مردم منطقه روشن کرد. ستاد احیای دریاچه ارومیه در سال ۱۳۹۲ توسط هیئت وزیران در دولت یازدهم تشکیل شد. در ادامه، از سال ۱۳۹۳ این ستاد با هدف نجات این اکوسیستم ارزشمند، برنامه‌ای ۱۰ساله با ۲۶ راهکار عملی برای حفاظت و احیای دریاچه تدوین کرد. اما با گذشت بیش از یک‌دهه فعالیت ستاد، دریاچه ارومیه احیا نشده و حتی به شرایط بدتر از آغاز فعالیت این ستاد رسیده است. حال با سپری شدن بیش از سه دهه از آغاز اولین نشانه‌های شروع بحران و بیش از یک‌ دهه از فعالیت ستاد احیای دریاچه ارومیه، باید بتوان به این سؤال مهم پاسخ داد که چرا پس از یک دهه فعالیت هنوز به نقطه اول یا حتی بدتر از آن رسیده‌ایم؟