«محمد»، کودک ۱۲ساله، هر روز به‌جای مدرسه، در حاشیه جنوب تهران روی تپه‌ای از زباله‌های الکترونیکی می‌نشیند. با دست‌های برهنه، سیم‌های یک لپ‌تاپ فرسوده را جدا می‌کند تا ذرات مس و طلای آن را استخراج کند. او نمی‌داند که هر بار این کار را انجام می‌دهد، سرب و جیوه موجود در آن قطعات، آرام‌آرام به خونش نفوذ می‌کند و نه‌تنها هوشش را کاهش می‌دهد، بلکه جسم معصوم و بی‌گناهش را نیز به هزار درد بی‌درمان مبتلا می‌کند.

تصور کنید هر لقمه‌ای که می‌خورید، نه تنها سلامت شما را تضمین می‌کند، بلکه به حفظ سیاره‌ای که روی آن زندگی می‌کنیم نیز کمک می‌کند. صنعت غذا و نوشیدنی امروز بیش از هر زمان دیگری زیر ذره‌بین جهانیان قرار دارد؛ صنعتی که نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین بازیگران اقتصاد جهان است، بلکه نقشی حیاتی در شکل‌دهی به آینده محیط‌زیست و جوامع انسانی ایفا می‌کند. با افزایش آگاهی عمومی نسبت به بحران‌های زیست‌محیطی، نابرابری‌های اجتماعی و دغدغه‌های اخلاقی، انتظارات از شرکت‌های فعال در این حوزه به‌شدت افزایش یافته است. مصرف‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و دولت‌ها دیگر تنها به کیفیت و قیمت محصولات توجه نمی‌کنند؛ آن‌ها از برندهای غذایی می‌خواهند که مسئولیت‌پذیر باشند، تأثیرات منفی خود را کاهش دهند و به توسعه پایدار کمک کنند. اما مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) در صنعت غذا دقیقاً به چه معناست؟ از کاهش ردپای کربن و بهبود شرایط کار گرفته تا رعایت حقوق حیوانات و استفاده از مواد اولیه پایدار، شرکت‌های غذایی امروز باید در خط مقدم این تحولات باشند. بااین‌حال، مسیر پایداری آسان نیست؛ هزینه‌های بالای اجرای پروژه‌های سبز، پیچیدگی زنجیره‌های تأمین جهانی و رقابت فشرده، چالش‌هایی هستند که شرکت‌ها باید با آن‌ها دست‌وپنجه نرم کنند.در این میان، برخی از غول‌های صنعت غذا و نوشیدنی تلاش کرده‌اند میان سودآوری و مسئولیت اجتماعی تعادلی برقرار کنند. اما آیا این تلاش‌ها صرفاً یک استراتژی بازاریابی است یا می‌توان آن را گامی واقعی به سوی آینده‌ای پایدار دانست؟

در جهان امروز که با بحران‌های محیط‌زیستی مواجه است، هنر پایدار با استفاده از مواد بازیافتی می‌تواند یک راه‌حل خلاقانه و مؤثر باشد. خلق آثار جدید از مواد دورریختنی و بازیافتی؛ در تازه‌ای به دنیای هنر پایدار به روی ما باز کرده است. اینکه چگونه می‌توانیم از مواد دورریختنی آثاری خلق کنیم که هم زیبا باشند و هم به محیط‌زیست کمک کنند، یکی از نوآوری‌های هنری است که نه‌تنها خلاقیت هنرمندان را به نمایش می‌گذارد، بلکه به‌عنوان راهی برای کاهش ضایعات و حفظ منابع طبیعی عمل می‌کند. در هنر پایدار هنرمندان با استفاده از مواد بازیافتی، علاوه‌بر خلق هنری چشم‌نواز و مخاطب‌پسند و ماندگار، نقش مهمی در کاهش ضایعات و جلوگیری از مصرف بی‌رویه منابع طبیعی ایفا می‌کنند. این هنر به ما نشان می‌دهد می‌توانیم از چیزهایی که دیگران آنها را زباله می‌دانند، آثاری خلق کنیم که هم از نظر هنری و هم از نظر محیط‌زیستی ارزشمند باشند. تأثیر و پیام آگاهی محیط‌زیستی این آثار در دنیای مدرن بسیار زیاد و کتمان‌ناپذیر است؛ زیرا خلق هستی از نیستی؛ آگاهی می‌آفریند و آگاهی بستر رشد و بالندگی است

مد فراتر از پوششی برای بدن، بازتابی از اندیشه، فرهنگ و هنر یک جامعه است. در این میان، «مد مفهومی» به‌عنوان جریانی پیشرو، مرزهای سنتی طراحی لباس را درهم می‌شکند و بستری برای بیان اندیشه‌ها و احساسات انسانی فراهم می‌آورد. این سبک که به‌عنوان پلی میان هنرهای تجسمی و فشن شناخته می‌شود، نه‌تنها زیبایی‌شناسی را متحول کرده، بلکه زمینه‌ساز دیالوگ‌های فرهنگی و اجتماعی شده است. جنبه دیگر آنکه از طریق مفاهیم نوآورانه، استفاده از مواد پایدار و ایجاد آگاهی عمومی، این سبک طراحی می‌تواند به کاهش اثرات زیست‌محیطی مد و ایجاد آینده‌ای پایدارتر کمک کند. بنابراین، مد مفهومی نه‌تنها یک جریان هنری است، بلکه می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای تغییرات مثبت در صنعت مد پایدار عمل کند.

پیام ما| ایستادگی مردم مقابل سایت‌های زباله سراوان در رشت، عمارت آمل، انجلیسی بابل و چندین محل دفن دیگر، داستان تکرارشونده سال‌های اخیر است. آنها روزها و شب‌های بسیاری مقابل محل دفن در این مناطق ایستادند و اجازه ورود زباله به سایت‌ها را ندادند، اما هیچ مسئولی در این مدت پاسخی برای حل مشکل این مناطق نداشت و به‌اجبار زباله‌ها راهی جز تخلیه در همین مناطق دفن نداشت. مسئولان مدام نوید حل مشکل را دادند، جلسه گذاشتند، به منطقه رفتند؛ اما بدون داشتن راه‌حلی عملی. وضعیت زباله در اغلب شهرهای شمالی همین است و چند وقت قبل انتقال زباله‌های مازندران به گلستان یا انتقال نیافتن زباله‌ها از شهرهای مختلف به سراوان رشت هم گره‌ای جدید را ایجاد کرد. در روزهای اخیر اما کارزاری با عنوان «درخواست حل معضل پسماند شمال کشور» خطاب به رئیس‌جمهور به راه افتاده و در آن به ذکر مواردی پرداخته شده که سال‌هاست بیان می‌شود؛ این‌بار اما با امید شنیدن این خواست‌ها توسط دولت و شخص رئیس‌جمهور.

در سال‌های اخیر، مفهوم «اقتصاد چرخشی» به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت منابع و تولید، توجه بسیاری از سیاستگذاران، صنعتگران و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. اقتصاد چرخشی نه‌تنها به‌عنوان یک راه‌حل برای چالش‌های محیط‌زیستی و کاهش پسماند شناخته می‌شود بلکه به‌عنوان تغییری پارادایمیک در سیاستگذاری کلان نیز مطرح می‌شود. این رویکرد نیازمند هم‌افزایی و یکپارچگی در ابعاد مختلف فناوری، انسانی، مصرف و تولید است. به‌عنوان مثال، یکی از تفاوت‌های اساسی اقتصاد چرخشی با رویکردهای مدیریت پسماند، تمرکز آن بر پیشگیری به‌جای واکنش است. درحالی‌که مدیریت پسماند عمدتاً به کاهش، بازیافت و دفع زباله پس از تولید تمرکز دارد، اقتصاد چرخشی بر طراحی سیستم‌ها و محصولات به‌گونه‌ای تأکید می‌کند که تولید زباله به حداقل برسد. به‌عنوان مثال، در مدیریت پسماند، زباله‌های پلاستیکی جمع‌آوری و بازیافت می‌شوند، اما در اقتصاد چرخشی، محصولاتی طراحی می‌شوند که یا از مواد قابل‌تجدید ساخته‌شده یا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که قابلیت بازیافت کامل داشته باشند. در این نوشته، به بررسی جنبه‌های کلیدی این تحول و نقش آن در کاهش انرژی مصرفی در فرایندهای مختلف خواهیم پرداخت.

فست‌فشن باعث شده است دیگر مد در فواصل طولانی و سالانه تغییر نکند. به‌جای آن، مد در فواصل زمانی کوتاه‌تری تغییر می‌کند و مصرف‌کنندگان به‌طور مداوم به خرید لباس‌های جدید و دنبال‌ کردن ترندهای جدید تشویق می‌شوند. علاوه‌برآن، فست‌فشن مصرف‌کنندگان را به‌طور فزاینده‌ای به خرید سریع و راحت عادت داده است. همچنین، خرید از برندهای فست‌فشن سبب شده است مصرف‌کنندگان بدون توجه به کیفیت یا نیاز واقعی، به خرید لباس‌های ارزان‌تر و بیشتر روی‌ آورند. این فرهنگ خرید و مصرف می‌تواند منجر به فشار بر منابع طبیعی و محیط‌زیست شود. فست‌فشن با سرعت و مقیاس عظیم خود انقلابی در صنعت مد ایجاد کرده و توانسته است نیازهای مصرف‌کنندگان را به‌سرعت برآورده کند. بااین‌حال، مشکلات زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از این مدل تجاری، به چالش‌های بزرگی تبدیل شده‌اند. آینده فست‌فشن بستگی به توانایی این صنعت برای انطباق با مفاهیم پایداری و اخلاقی خواهد داشت؛ تغییرات در این زمینه ضروری است تا این صنعت به‌سمت مدی پایدارتر و مسئولانه‌تر حرکت کند.

|پیام ما|سال ۱۹۵۰ میزان تولید پلاستیک در جهان دو میلیون تن بود، ۷۳ سال بعد یعنی در سال ۲۰۲۳ این عدد با یک رشد چشمگیر به ۴۵۰ میلیون تن رسیده است. پلاستیک زندگی ما را تغییر داده، از این ماده ارزان برای تهیه لوازم‌خانگی، بسته‌بندی مواد غذایی، ساخت‌وساز و ابزار پزشکی بهره می‌گیریم. مشکل اصلی درباره پلاستیک‌ها به پس از مصرف بازمی‌گردد. اغلب آنها بازیافت و یا به شکل درستی نگهداری نمی‌شوند و چالش جدی برای سلامت انواع و اقسام گونه‌ها و خاک ایجاد می‌کنند. سالانه ۱۵۰ میلیون تن زباله پلاستیک به شکل غیرتخصصی از بین برده شده و به‌اندازه میزان تولید پلاستیک جهان در سال ۱۹۵۰ یعنی دو میلیون تن تنها وارد اقیانوس می‌شود. کشورهای توسعه‌یافته برای حل این معضل حجم بالایی از زباله‌هایشان را به کشورهای جهان سوم می‌فرستند، همان مناطقی که مردم با انواع و اقسام مصائب ناشی از فقر دست‌به‌گریبان هستند.