از ماشین که پیاده می‌شویم،‌ باد سرد هوای منفی 6 درجه از زمین بلند شده و به لحظه‌ای خودش را به ما می‌رساند. محمد و علی، دو همیار پارک ملی گلستان، بی‌خیال باد و این سوز سرما در حال راه رفتن بودند که ماشین ما توجه‌شان را جلب کرد، ایستادند تا ما جلوتر بیاییم، چهره‌شان هیچ نشانی از هوای منفی صفر نداشت،‌ محمد تبر و کوله پشتی بر دوش داشت و علی هم کلاه بافتنی را تا روی ابروهایش پایین آورده بود. ما در لحظه منجمد شدیم،‌ باد سرد به پیشانی‌مان خورد و نوک انگشتان پایمان در همان لحظه خروج از ماشین انگار در تماس مستقیم با سرمای سخت قرار گرفت، کفش‌‌های کوه و جوراب‌های مجهز ما هیچ کاری در برابر باد و سرمایی که از زمین و آسمان به آنها می‌خورد، از دست‌شان برنمی‌آمد. پرسشی که همان وقت به ذهن ما رسید این بود: در هوایی چنین سرد حفاظت چه وضعیتی پیدا می‌کند؟

پارک ملی توران را شاید بتوان یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش نه تنها در استان سمنان بلکه در ایران به شمار آورد. توران نامش به یوز گره خورده و حضور همین گونه باعث توجه جهانی به آن شده،‌ هر چند این توجه از لحاظ بودجه و… چندان موفق نبوده است. احمد رادمان، رئیس این پارک در گفت‌وگویی با «پیام ما» اثر موج سرما بر حفاظت را از کار افتادن موتورهای محیط‌بانان می‌داند. او می‌گوید: در سرمای شدید هوا، محیط‌بانان توان استفاده از موتور را ندارند و گشت‌زنی‌ها به ماشین محدود می‌شود.
آیا همزمان با محدودیت‌هایی که برای گشت‌زنی‌های محیط‌بانان پیش می‌آید،‌ شکارچیان غیرمجاز هم فعالیت‌شان را محدود می‌کنند؟ به گفته رادمان حضور شکارچی‌ها در این بازه زمانی، محدود می‌شود و آنها هم به واسطه سرمای شدید هوا کمتر وارد منطقه می‌شوند.
مشکل دیگر ما این است که در موج‌های سرمای زمستانه دما به منفی ۱۵ درجه می‌رسد و آبشخورها یخ می‌زند. رئیس پارک ملی توران اضافه می‌کند: در این بازه زمانی ما تغییر زمان گشت‌ها را داریم که با اندکی تاخیر انجام می‌شود. البته ما در توران مناطق کوهستانی و پربرف نداریم و این امر، گشت‌زنی‌های ما در مناطق مختلف را دچار اختلال نمی‌کند.
حساسیت بیشتری درباره حفاظت داریم
محمد عیدوزایی سرمحیط‌بان پاسگاه میرزابایلو در پارک ملی گلستان است. او درباره شرایط حفاظت در موج‌های سرمای زمستانه به «پیام ما» می‌گوید: سرمای هوا به همراه کمبود باران و برف و در نتیجه آن ضعیف شدن پوشش گیاهی مناطق باعث می‌شود حیات وحش در این بازه زمانی پراکنده شود.
عیدوزایی درباره وضعیت حیات وحش در این روزهای سخت توضیح می‌دهد: «در دشت میرزابایلو‌، آهوها به سمت چشمه خان و آرمادلو می‌روند که همین امر احتمال شکار آنها را افزایش می‌دهد‌، از این روست که محیط‌بانان مراقبت می‌کنند تا آنها از دشت خارج نشوند.»
مشابه توران،‌ در میرزابایلو هم در مواردی گشت‌ها با کمی تاخیر شروع می‌شود: «همیاران در این منطقه با وجود دمای منفی 8 درجه همچنان از موتور استفاده می‌کنند. آنها موتورشان را در جایی مخفی کرده و مسیری طولانی را پیاده رفته و برمی‌گردند و سپس حوالی غروب با موتور، خود را پاسگاه محیط‌بانی می‌رسانند.»
عیدوزایی برخلاف «رادمان» از فعالیت مضاعف شکارچیان در فصل سرد سال خبر می‌‌دهد: «متخلف‌ها منتظر چنین زمان‌هایی هستند که خودشان را به منطقه برسانند. از این روست که ما هم البته حساسیت بیشتری را به خرج می‌دهیم و تلاش می‌کنیم به همان میزان حفاظت‌مان را مضاعف کنیم.»
در پارک ملی گلستان با بارش سنگین برف به واسطه پوشش ضعیف دشت در میرزابایلو،‌ علوفه‌دهی به آهوها انجام می‌شود. عیدوزایی دراین‌باره می‌گوید: برای اینکه آهوها از منطقه خارج نشوند این کار را انجام می‌دهیم تا بتوانیم ضعف ناشی از فقر منابع غذایی آنها را برطرف کرده باشیم.

احمدرضا محسن‌پور، محیط‌بان پارک ملی کلاه‌ قاضی: ساعت‌ گشت‌زنی‌ها در کلاه قاضی تغییری نکرده است. البته ممکن است مدت بیشتری را در حاشیه جاده بچرخیم تا هوا اندکی روشن شود ولی زمان‌بندی سابق را همچنان رعایت می‌کنیم

گرما و سرما روی کار ما تاثیری ندارد
احمدرضا محسن‌پور، محیط‌بان پارک ملی کلاه‌ قاضی استان اصفهان در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید: کار ما شیفتی است و هوای سرد و گرم تاثیری بر آن ندارد.
این محیط‌بان کلاه قاضی البته تایید می‌کند که در این پارک ملی هم گشت موتوری در موج‌های سرما حذف می‌شود و اضافه می‌کند: در این دوره ما با ماشین و به شکل پیاده گشت‌هایمان را انجام می‌دهیم.
محسن‌پور همانند رادمان از کاهش حضور شکارچیان در زمان موج سرما خبر و ادامه می‌دهد: همانطور که سرما برای محیطبان مشکل ایجاد می‌کند، به همان نسبت شرایط برای متخلفان هم سخت می‌شود.
در حوالی پارک ملی کلاه قاضی شاهد حضور مزارع هستیم‌، آیا این شرایط باعث نمی‌شود با برودت هوا و کاهش غذا، آنها به سمت این مناطق کشیده شوند؟ محسن‌پور می‌گوید: در کلاه قاضی امسال موردی مبنی بر خروج از منطقه نداشتیم. در روزهای گذشته شاهد بارش برف بودیم اما آنقدر سنگین نبود که مشکل جدی برای ما ایجاد کند. علاوه بر آن در این بازه زمانی که روی علف‌ها با برف پوشیده می‌شود یونجه برای آهو‌ها ریختیم تا نیازی به جابه‌جایی نداشته باشند.
به گفته او ساعت‌ گشت‌زنی‌ها در کلاه قاضی تغییری نکرده است: «البته ممکن است مدت بیشتری را در حاشیه جاده بچرخیم تا هوا اندکی روشن شود ولی زمان‌بندی سابق را همچنان رعایت می‌کنیم».

احمد رادمان، رئیس پارک ملی توران: مشکل دیگر ما این است که در موج‌های سرمای زمستانه دما به منفی ۱۵ درجه می‌رسد و آبشخورها یخ می‌زند

زمستان سرد از راه رسیده و کار محیط‌بان‌ها را دوچندان سخت کرده است. با این حال آنها می‌کوشند در سرمای زمستان هم پا پس نکشند و حافظ گونه‌های ارزشمند حیات وحش باشند. کمبود امکانات و استاندارد نبودن وسایل کار محیط‌بان‌ها برایشان تازگی ندارد. از همین رو بسیاری از آنها راه عبور از مشکلات را در زمان بحران فرا گرفته‌اند.