همه ما از صنایع، شرکت‌ها تا کسب و کارهای کوچک و بزرگ به واسطه فعالیت‌هایمان آثاری از خود در طبیعت به جا می‌گذاریم. آثاری که در بلند مدت برای محیط زیستی که در زندگی می‌کنیم، مهر پایان حیات را امضا می‌کنند. به همین خاطر اگر دست نجنبانیم و تک تک به دنبال یافتن راهی که این زندگی را پایدارتر و کم آسیب‌تر نکند، شاید به زودی زمین را به کلی از دست بدهیم. همین موضوع بهانه شرکت‌ها و استارت‌آپ‌های محیط زیستی در سراسر جهان شده تا راهکاری برای تضمین ادامه زیست روی این زمین زیبا پیدا کنند. از همین‌رو از فعالیت‌های نخستین استارت‌آپ ایرانی که به دنبال به صفر رساندن ردپای کربن در صنایع ایران است، گزارش تهیه کرد‌ه‌ایم.

نگرانی از گرمایش زمین و تهدید محیط زیست به واسطه جنگل‌‌زدایی و زمین خواری انسان این جانور سیری ناپذیر که ظاهرا هرگز خواسته‌هایش تمامی ندارد؛ تبدیل به یک معضل جهانی شده است. حذف درختان و ساخت‌و‌سازهای کلان و هر فعالیت صنعتی بدون توجه به آثار محیط زیستی نه تنها نفس را از ما و تک تک موجودات می‌رباید که تمامی چرخه حیات را به مرز نابودی می‌کشاند. این بی‌توجهی طی سالیان وضعیتی است که با صنعتی شدن برای زمینمان ساختیم. حالا که نفس‌ها به شماره افتاده و یخ‌های قطب آب شده و همه پنج قاره جهان در موج‌های گرمای پیش‌بینی نشده دست و پا می‌زنند، صحبت از تغییرات آب و هوایی ترند این روزها شده است. شاید بی‌راه نباشد اگر بگوییم این موضوع یکی از تنها مسائلی است که باید هر چه بیشتر و بیشتر از آن صحبت کنیم بلکه با هم ترمز سقوط زمین به قعر رنج و نابودی را بکشیم. با دیده شدن این رنج همگانی در جهان، به مرور زمان و به خصوص در چند سال اخیر دنیا بنای گذر از صنعتی شدن و توسعه‌یافتگی یک جانبه و بی‌توجه به محیط زیست را پایه گذاری کرده و این روزها بیشتر می‍شنویم که فعالان حوزه صنعت در جای جای دنیا به دنبال توسعه پایدار و فعالیت‌های دوستدار محیط زیست هستند. به لطف پیشگامی صنایع سبز در جهان، امروز ایران هم آگاه‌تر شده و فعالان و دوستداران محیط زیست این آگاهی را بیش از پیش نشر می‌دهند.

دولت و سازمان محیط زیست و جنگل‌ها حمایت بیشتری از جنگل‌کاری نشان دهند

قدم گذاشتن در راهی نو
آپام، استارت‌آپ فعال و خلاق حوزه محیط زیست، اولین استارت‌آپ ایرانی است که نگران رد پای کربن در صنایع ایران شده و با جنگل‌کاری و جنگل‌بانی، و دست به کار به صفر رساندن آن شده است. امین شجاعی، رئیس هیئت مدیره و یکی از بنیان‌گذاران استارت‌آپ آپام در گفتگو با پیام ما در رابطه با این قدم گذاشتن در مسیری نو که پیش از آن کسی در ایران آن را طی نکرده است، می‌گوید: « ایده شکل‌گیری آپام از علاقه شخصی من برای ایجاد پیوند بین انسان، محیط زیست و صنعت آمده است. من در اروپا با اعتبار کربنی آشنا شدم و متوجه شدم که بیش از 131 کشور آن را پذیرفته‌اند و در 40 کشور دنیا بازار کربن وجود دارد. برای من این ارتباط که بین صنعت و محیط زیست ایجاد شده بود، بسیار جالب شد. طبق قوانینی که در اروپا وجود دارد شرکت ها موظفند سالانه به اندازه آلایندگی‌ای که تولید می‌کنند، اعتبار کربنی خریداری کنند و ردپای کربنی خود را جبران کنند. همین جزئیات جالب و تاثیرگذار سبب شد که ما آپام را با مدلی بومی در ایران، جهت اقتصاد کربنی پایه‌گذاری کنیم.»
کربن تولیدی صنایع زیر ذره‌بین
بنیان‌گذار این کسب و کار خلاق در خصوص نحوه فعالیت و هدف این استار‌ت‌آپ توضیح می‌دهد: «ما پایه ارزیابی و اندازه‌گیری کربن در ایران را با آپام گذاشتیم. هدف ما نیز کاشت 10 میلیون درخت در طی 10 سال و سپس گسترش آن است. همچنین قصد داریم با ایجاد بورس کربن داوطلبانه در کشور، شرکت‌های علاقه‌مند به توسعه پایدار و جبران ردپای کربن را از طریق پروژه‌های جنگل‌کاری و مراقبت از آن به پاک کردن زمین از آلاینده‌ها تشویق کنیم.» شجاعی در رابطه با روش محاسبه کربن تولیدی صنایع تشریح می‌کند: «‌ما بر اساس استاندارد‌های جهانی زیر نظر سازمان ملل از روش‌شناسی گزارش ابتکار(GRI) که شرکت‌ها را مجبور کرده مسئولیت اجتماعی تاثیرات فعالیت‌هایشان را بر عهده گیرند، استفاده می‌کنیم. همچنین از دستورالعمل جهانی گازهای گلخانه‌ای (GHE)، استفاده می‌کنیم. این استانداردها در سراسر دنیا برای اندازه‌گیری کربن به کار می‌آیند. براین اساس شرکت‌ها در سه مرحله فرآیند‌های داخلی، محصول و زنجیره تامین داخلی و خارجی بررسی می‌شوند. ردپای کربن شرکت‌ها بر اساس نوع تجهیزات، منابع مورد استفاده و مصرف انرژی شرکت‌ها اندازه‌گیری می‌شود و سپس در قالب گزارش راهکارها کاهش ردپای کربن به شرکت‌ها ارائه می‌دهیم و آنها را به جبران آثاری که به واسطه فعالیت‌های خود در طبیعت به جا گذاشته‌اند؛ تشویق می‌کنیم.»
زمین‌خواری و جنگل زدایی بزرگ‌ترین چالش
صاحب این کسب و کار نوآور و دوستدار محیط زیست، تورم بالا و بی ثباتی اقتصادی را یکی از چالش‌های فعالیت بلندمدت خود معرفی می‌کند و می‌گوید: «ما در سال 1400 فروش خوبی داشتیم اما در سال جاری به دلیل افزایش تورم و فشارهای اقتصادی، کمی با مشکل رو به رو شدیم که با اصلاح مدل درآمدی خود تلاش کردیم از این چالش بگذریم. همچنین ما با جنگل کاری در بخش‌هایی که زمین‌خواران سودای تصرف آن را دارند، روبه‌رو هستیم و فعالیت‌های گسترده این افراد یکی از چالش‌های ما در مسیر منتخب‌مان است. همچنین حمایت سازمان محیط زیست و دولت از جنگل‌های زاگرس و مشارکت در حفظ این جنگل‌ها دغدغه ماست. زیرا در این منطق بیشترین آسیب ناشی از تولید زغال و بریدن چوب است و نیاز داریم دولت بیشتر ما را حمایت کند زیرا بخش خصوصی به تنهایی قادر به مبارزه با این موضوع نیست. هرچند سازمان محیط زیست وعده‎‌هایی به ما داده است ولی هنوز آنها عملی نشده و ما انتظار داریم مشارکت بهتری در این امر اتفاق بیفتد.