پیام ما: راهکار رونق و توسعه روستایی آنهم زمانی که منابع آبی رو به کاستی و زوال رفته و باعث شده برخی مناطق در ایران خالی از سکنه شود چیست؟ برخی مسئولان معتقدند گردشگری همان شاه‌کلیدی است که می‌تواند رونق دوباره به مناطق روستای بخشد و از مهاجرت جلوگیری کند. سید جواد ساداتی‌نژاد وزیر جهاد کشاورزی از جمله این افراد است که در تازه‌ترین اظهار نظر خود از «گردشگری کشاورزی» به عنوان راهکاری برای توسعه روستایی نام برده است.

وزیر جهاد کشاورزی در گفت‌وگو با »ایرنا» بیان کرد: بخشی از اقتصاد آینده حوزه کشاورزی و روستا، به سوی «گردشگری کشاورزی» خواهد رفت، به زودی در این زمینه نشست‌های تخصصی برگزار می‌کنیم.
سیدجواد ساداتی‌نژاد گفت: وقتی با تغییرات اقلیم، خشکسالی در برخی مناطق بروز می‌کند و صنعت کشاورزی، اقتصاد خود را از دست می‌دهد که یکی از عوامل مهم مهاجرت از روستا به شهر است، بسیاری از روستاهای ایران هم به همین دلیل از سکنه خالی شده‌اند.
وزیر جهاد کشاورزی عنوان کرد: تغییر اقلیم و خشکسالی در روستا منجر به کاهش دبی قنات شده و چندین رشته قنات در روستا کاملا خشک می‌شود، به تبع روستایی از نظر اقتصادی و درآمدی نمی‌تواند آنجا زندگی کند، در این حالت بهترین راه که می‌توان روستایی را در محل زندگی خود نگه داشت تا منطقه از سکنه خالی نشود، توسعه گردشگری روستایی به عنوان مکمل کشاورزی است که می تواند خلا ایجاد شده در اقتصاد کشاورزی را جبران کند.
ساداتی‌نژاد به تجارب توسعه گردشگری کشاورزی در جهان اشاره کرد و افزود: در این نوع گردشگری جذابیت زندگی روستایی، کشاورزی و روستایی در کنار تولید باعث می‌شود سکونت در روستا استمرار پیدا کند، بنابراین گردشگری روستایی نقش بسزایی در حفظ روستا و تداوم تولید دارد.

مژگان ثابت‌تیموری عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی: تمام نقاط ایران علاوه بر اینکه می‌توانند یک فضای خوب و جذاب برای گردشگری مبتنی بر طبیعت باشند، همچنین می‌توانند بسته به نوع محصول تولیدی آن منطقه به عنوان مقصد گردشگری کشاورزی توسط علاقه‌مندان به این حوزه انتخاب شوند

او اضافه: در یک سال گذشته با وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی (سیدعزت‌الله ضرغامی) در زمینه توسعه گردشگری روستایی یکی دوبار نشست و گفت‌وگو داشتیم تا کارهای مشترکی را در حوزه کشاورزی و گردشگری کشاورزی شروع کنیم، ایشان هم با علاقه‌مندی این موضوع را پی‌گیری کردند و ساز و کاری را هم طراحی شد، اکنون مجوز گردشگری کشاورزی هم صادر می‌شود، یک سری مجوز هم اعطا شده است.
ساداتی‌نژاد عنوان کرد: در وزارت جهاد کشاورزی، اداره‌کل توسعه پایدار و محیط‌زیست متولی حوزه گردشگری کشاورزی است که به زودی نشست‌های تخصصی در این زمینه هم برگزار خواهد شد. این حوزه ظرفیت بسیار مناسبی در حوزه اقتصادی است جذابیت‌های بسیار زیادی برای نسل آینده دارد، فرزندان ما وقتی وارد محیط‌های گردشگری کشاورزی می‌شوند با سبک زندگی روستایی، توجه به محیط‌زیست، سبک تولید و مصرف محصولات را می‌آموزند.
وزیر جهاد کشاورزی گفت: اگر گیاهان دارویی در کنار گردشگری کشاورزی قرار گیرند، جذابیت این حوزه ویژه‌ای خواهد شد، بخشی از اقتصاد آینده حوزه کشاورزی، به سمت گردشگری کشاورزی خواهد رفت.
گفته‌های وزیر جهاد کشاورزی البته با برخی پژوهش‌های انجام شده در این حوزه نیز تایید می‌شود. نمونه اخیر آن به مقاله‌ای پژوهشی با عنوان «نقش گردشگری کشاورزی بر توسعه فعالیت های کشاورزی در استان گلستان از دید کشاورزان» برمی‌گردد که توسط حسن دلیری استادیار اقتصاد، گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان نوشته شده و در دی ماه 1400 در مجله «اقتصاد کشاورزی» منتشر شده است. بر اساس خلاصه این پژوهش «توسعه گردشگری کشاورزی می‌تواند بر تولید و عملکرد بخش کشاورزی و رفاه کشاورزان مؤثر باشد. نمونه‌گیری میدانی با 377 پرسشنامه در سه روستای یلمه خندان، نوچمن و الازمن در استان گلستان در بهار سال 1400 انجام و نتایج نمونه‌گیری نشان داد که در بسیاری از بخش‌ها، نگرش روستاییان در سه روستا تفاوت معناداری با یکدیگر دارد اما بااین‌حال نتایج نشان می‌دهد که که کشاورزان و روستاییان باور دارند توسعه گردشگری کشاورزی می‌تواند سبب بهبود درآمد کشاورزان در همه زیر بخش‌های کشاورزی شود افزون براین توسعه گردشگری کشاورزی اثر مثبتی بر رفاه کشاورزان به واسطه افزایش در فرصت‌های شغلی زنان و مردان خواهد داشت. اما مهم‌ترین آسیبی که توسعه گردشگری کشاورزی می‌تواند داشته باشد، افزایش قیمت زمین و تشدید تخریب محصولات کشاورزی و زمین‌های کشاورزان به واسطه ورود گردشگران است. از سوی دیگر بررسی عامل‌های مؤثر بر ارتباط هم‌افزا بین گردشگری کشاورزی و بخش کشاورزی با توجه به مدل مفهومی پژوهش و بهره‌گیری از روش تحلیل مسیر به انجام رسید، نتایج نشان از آن دارند که افزایش گرایش کشاورزان، تجربه بالاتر و ظرفیت بالاتر کشاورزی در منطقه، سبب خواهد شد تا ارتباط هم‌افزا بین توسعه گردشگری کشاورزی و بخش کشاورزی تقویت شود. نتایج تحلیل مسیر نشان می‌دهد که، دانش و آگاهی و ظرفیتهای گردشگری کشاورزی در روستاها تاثیر مثبت بر گرایش و پذیرش روستاییان برای توسعه گردشگری کشاورزی دارد، و از این طریق قادر است با افزایش گرایش کشاورزان، سبب بهبود عملکرد کشاورزی شود. از سوی دیگر نگرش کشاورزان در زمینه وضعیت کنونی قوانین و حمایت‌های دولتی از گردشگری کشاورزی سبب شده است تا گرایش آنان کاهش‌ یافته و از این طریق اثر منفی بر عملکرد ارتباط بین این دو بخش داشته باشد.»

وزیر جهاد کشاورزی: تغییر اقلیم و خشکسالی در روستا منجر به کاهش دبی قنات شده و چندین رشته قنات در روستا کاملا خشک می‌شود، به تبع روستایی از نظر اقتصادی و درآمدی نمی‌تواند آنجا زندگی کند، در این حالت بهترین راه که می‌توان روستایی را در محل زندگی خود نگه داشت تا منطقه از سکنه خالی نشود، توسعه گردشگری روستایی به عنوان مکمل کشاورزی است که می تواند خلا ایجاد شده در اقتصاد کشاورزی را جبران کند

البته پیش از این گفته‌ها و پژوهش، مژگان ثابت‌تیموری عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی نیز در گفت‌وگویی با ایسنا به این موضوع اشاره کرده بود که تمام استان‎‌های کشور به نوعی اقلیم خاص خود را دارند. بنابراین تمام نقاط ایران علاوه بر اینکه می‌توانند یک فضای خوب و جذاب برای گردشگری مبتنی بر طبیعت باشند، همچنین می‌توانند بسته به نوع محصول تولیدی آن منطقه به عنوان مقصد گردشگری کشاورزی توسط علاقه‌مندان به این حوزه انتخاب شوند. به گفته او حوضه‎‌های آبریز کشور، ویژگی‌های منحصر به‌فردی برای هر یک از مناطق ایران در حوزه کشاورزی و دامداری رقم زده که می‌توانند جاذبه‌های بسیار عالی برای بازدیدکنندگان به وجود آورند.
این گفته‌ها در کنار حجم انبوه مطالبی که درباره گردشگری کشاورزی در ایران و جهان انجام شده است نشان می‌دهد توریسم کشاورزی می‌تواند درآمد مکملی برای روستانشینانی داشته باشد که معیشت آنها وابسته به زمین و دام است. با این حال همچنان که درباره سایر اقسام توریسم نیاز به زیرساخت‌هایی داریم ورود شتابزده به این حوزه نیز تبعاتی خواهد داشت که در نهایت تخریب روستا نتیجه آن خواهد بود.