نزدیک به یک ماه از ضرب‌الاجل یک‌هفته‌ای استاندار گیلان برای رفع موانع ثبت جهانی شهر ماسوله می‌گذرد؛ مهلتی که به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان با توجه به تعیین تاریخ حضور کارشناسان یونسکو از 9 شهریور تا 9 مهر تمدید شده است.

شهر تاریخی ماسوله به عنوان سکونتگاه 4 هزار ساله گیلانی‌ها با ساختار پلکانی، معماری خاص و ویژگی‌های طبیعی خود سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و در سال ۸۶ در فهرست موقت ایران برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. با گذشت 15 سال از این اتفاق و با وجود تلاش‌های فراوان چون ترند شدن هشتگ #ماسوله_را_ثبت_جهانی_کنید هنوز نام ماسوله جهانی نشده و این شهر تاریخی امسال در رقابت با هگمتانه در تلاش برای کسب این عنوان است؛ اجلاس میراث تاریخی و جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۳ پرونده‌های منظر فرهنگی ماسوله و همدان را مورد بررسی قرار می‌دهد.
با توجه به این رقابت و گذشت سال‌ها از باز شدن پرونده ثبت جهانی، استاندار گیلان اواخر تیرماه سال جاری برای رفع نواقص پرونده ثبت جهانی ماسوله به مسئولان مربوطه یک هفته مهلت داد.
اسدالله عباسی با بیان اینکه بیش از ۹۰درصد اقدامات برای رفع نواقص ثبت جهانی از سوی دستگاه‌های متولی انجام شده است، تاکید کرده بود که فرصت یک‌هفته‌ای برای رفع ۱۰درصد نواقص باقی مانده داده شده است تا این فرصت تاریخی از دست نرود.
تمدید مهلت
از مهلت یک‌هفته‌ای استاندار گیلان برای رفع نواقص پرونده ثبت جهانی ماسوله چند هفته‌ای گذشته، اما پیگیری‌های «پیام ما» نشان می‌دهد این مهلت ابتدا تا یک ماه و بعد تا شهریور و تاریخ حدودی حضور ارزیابان یونسکو در منطقه تمدید شده است.
ولی جهانی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گیلان این خبر را می‌دهد و می‌گوید: «با توجه به مشخص شدن ارزیاب یونسکو، وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی کشور اولویت‌های زمانی خود را برای حضور ارزیابان از 9 شهریور تا 9 مهر ارسال کرده است و تاریخ قطعی بررسی طی هفته‌های آینده مشخص و اعلام می‌شود.»
بنا به گفته «‌جهانی» بیش از ۹۰ درصد موانع پرونده شامل تخریب سازه اسکلت فلزی، ساماندهی کابل‌های برق و مخابرات، طرح تصفیه‌خانه فاضلاب شهر از سوی دستگاه‌های اجرایی استان و اداره‌های مرتبط با اعتبار تخصیص یافته استانی یا اعتبار داخلی دستگاه‌ها انجام شده است.
با وجود رفع 90درصدی موانع اما گفته‌های اهالی نشان می‌دهد هنوز موانعی از جمله اصلاح جاده و تابلوهای مختلف نصب شده در مسیر و خود شهر و یکسان‌سازی چادرهای سایه‌بان باقی مانده که اغلب آن‌ها مربوط به جزئیات منظر فرهنگی است.
مدیرکل میراث فرهنگی استان گیلان توضیح می‌دهد که برای اصلاح این موانع قرار بود حدود 5میلیارد تومان اعتبار اختصاص یابد که تاکنون سه میلیارد تومان پرداخت شده و بقیه هم در دست اقدام است: «رفع موانع باقی‌مانده نیازمند توجه و حمایت بیشتر است، اما به هر حال با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته روند آمادگی ماسوله برای حضور ارزیاب در حال انجام است و امیدواریم با رفع موانع جزئی باقیمانده پس از انتظار طولانی شاهد درج و ثبت نام منظر فرهنگی شهر تاریخی ماسوله در فهرست میراث جهانی یونسکو باشیم.»
مهلت یکساله بعد از تایید کلی
پرونده ثبت جهانی منظر فرهنگی ماسوله بعد از تلاش‌ها و پیگیری‌های فراوان در بهمن سال گذشته به عنوان تک سهمیه ایران برای ثبت در فهرست آثار جهانی به دفتر میراث جهانی یونسکو ارسال شده که این پرونده برای مطالعه در اختیار ارزیاب مورد تایید دفتر ثبت جهانی یونسکو هم قرار می‌گیرد. ارزیاب پس از مطالعه پرونده باید به دلیل راستی آزمایی اطلاعات و تکمیل گزارش‌های مربوطه از منظر فرهنگی و شهر تاریخی ماسوله بازدید کند.
عضو شورای شهر ماسوله هم تاکید می‌کند که بعد از آمدن کارشناسان یونسکو و تایید منظر کلی قرار است مهلت یک ساله بگیریم برای اقدامات جزئی گرفته شود. تعمیر و بازگشایی سرویس‌های بهداشتی، آسفالت جاده ورودی شهر و برچیده شدن بنایی در ابتدای شهر هم از مواردی است به گفته رضوان عسگرپور به عنوان موانع ثبت جهانی مطرح است و باید رفع شود.
***
شهر تاریخی ماسوله در ۶۲ کیلومتری غرب رشت در استان گیلان ۳۵۰ خانه تاریخی دارد و معماری خانه‌های آن حاصل تعامل هزاران ساله انسان با محیط طبیعی است. در حال حاضر و در کنار رفع موانع منظر جداره‌سازی خانه‌های تاریخی ماسوله هم در دست انجام است تا مسیر جهانی شدن زودتر به پایان برسد.