حق‌آبه هامون؛ ملاک مسئولیت‌پذیری طالبان

«حق‌آبه هامون» این روزها و با افزایش تشنگی سیستان‌وبلوچستان بار دیگر پرطرفدار شده است. افزایش توجه به این مساله در کنار تجمع اعتراضی مردم سیستان که با واکنش تهدید‌آمیز وزارت کشور دولت سیزدهم مواجه شد، سبب شده تا انتظارات از وزارت امور خارجه برای پیگیری حق‌آبه ایران و اتخاذ سیاستی عملی در دیپلماسی آب دوچندان شود. سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران دیروز در جریان نشست خبری خود در پاسخ به سوالی درباره این مساله، در واکنش به تجمع اعتراضی مردم سیستان در اعتراض به عدم پرداخت حق‌آبه هامون آن را اقدامی «احساسی» خواند و گفت: «مردم غیور در آن منطقه با مشکل کم آبی و عدم دریافت حق‌آبه هیرمند روبه‌رو هستند. آنچه که در روزهای اخیر اتفاق افتاد یک تجمع مسالمت آمیز بود که البته با برخی از رفتارهای احساسی همراه شد که قابل تایید نیست.» او در بخش دیگری از اظهاراتش اما مطالبه مردم سیستان‌وبلوچستان را حقی قطعی توصیف و تاکید کرد: «در حوزه سیاست خارجی به صراحت می‌گویم که حق‌آبه ایران از هیرمند یک حق‌آبه قطعی است به رغم اینکه هیات حاکمه سرپرستی افغانستان تایید کرده که معاهده موجود بین دو کشور را قبول دارد و این حق قطعی است و سد را باز کرده ولی آبی به مرزهای ایران نرسیده است. برای ما باز شدن سد مهم نیست برای ما دریافت حق‌آبه مهم است و کلیه موانع در این زمینه را هیات حاکمه سرپرستی افغانستان باید برطرف کند. این موضوع سنجه بسیار مهمی است تا به ما نشان دهد که هیات حاکمه سرپرستی افغانستان به چه میزان مسئولیت‌پذیر است و به توافقات دوجانبه و معاهدات بین المللی پایبند است.» سخنگوی وزارت خارجه با تاکید بر اینکه ما از همه ابزارهای خود استفاده می‌کنیم که این حق قطعی تأمین شود، تصریح کرد: «تغییر مسیر حرکت رودخانه‌های مرزی اتفاق خوبی نیست و محیط زیست یکی دیگر از قربانیان این تصمیمات غیرفنی در داخل افغانستان است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین در شرایطی از پیشرفت‌های قابل توجه در روند مذاکرات وین خبرداد که برخی رسانه‌های عرب زبان از توافق ایران و آمریکا بر سر توافقی 2 ساله و موقت خبر داده بودند. سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اما در بخشی از اظهارات خود تاکید کرد که ایران به چیزی کمتر از توافق هسته‌ای موسوم به برجام رضایت نخواهد داد و تصریح کرد که طرف آمریکایی نیز چیزی بیشتر از برجام را مطالبه نکند. خطیب‌زاده در بخش دیگری از نشست خبری خود به اظهارات مطرح شده درباره افزایش احتمال دیدار مقامات جمهوری اسلامی و ایالات متحده آمریکا و رایزنی‌های دوجانبه میان آنان همچون مذاکرات هسته‌ای پیش از دولت دونالد ترامپ واکنش نشان داد و تاکید کرد: «موضع ایران روشن است. آنچه که در وین در حال رخ دادن است کاملا روشن است. ایران و 1+4 در حال تلاش برای این هستند که مطمئن شوند بازگشت آمریکا به برجام بازگشت قابل اتکا و قابل اطمینانی است. در این مسیر در حوزه اخذ تضامین، رفع تحریم‌ها و راستی‌آزمایی‌ها باید بین ایران و آمریکا تبادل نظرهایی انجام می‌شد. مسیری که در این زمینه در نظر گرفته شد مسیر مطلوبی است. این مسیر براساس رفتار طرف مقابل انتخاب شده است. آنچه که به عنوان مکتوبات غیررسمی بین ایران و آمریکا از طریق هماهنگ کننده اتحادیه اروپا انجام می‌شود مسیری است که تا به امروز انجام شده و تا زمانی که لازم باشد گفت‌وگوها از همین طریق انجام می‌شود و این مسیر ادامه پیدا می‌کند.»