زندگی معلولان در ایران آسان نیست. تردد در خیابان‌ها و کوچه‌های شهرهای کوچک و بزرگ کشور با موانعی همراه است. درس خواندن در مدرسه و دانشگاه، خرید از مراکز و فروشگاه‌ها و حتی سفر کردن برای معلولان در کشور دشوار است. در سال‌های اخیر در بعضی مناطق کلان‌‌شهرهای ایران پویش مناسب سازی اماکن برای معلولان صورت گرفت، اتفاقی که نه کافی بود و نه امیدبخش. با این وجود در دنیا شهرهایی هستند که مناسب سازی به یکی از مهم‌ترین ارکان مدیریت شهری‌اش تبدیل شده است.

نبود آسانسور در مترو، نبود تاکسی و اتوبوس ویژه معلولان، نصب نشدن تابلوهای راهنمایی مخصوص نابینایان در خیابان‌ها و اماکن عمومی، وجود موانع بسیار زیاد در خیابان‌ها، وجود چاله‌های بعضا خطرناک در معابر همه و همه مشکلات شهرهای ایران برای معلولان هستند که رفت و آمد و زیست معلولان را به خطر می‌اندازند. از این رو می‌توانیم پایتخت ایران و بالطبع، سایر شهرهای ایران را در لیست شهرهای نامناسب برای معلولان بدانیم.
بسیاری گمان دارند که توسعه، پیشرفت و مدرنیزاسیون شهر و همزمان، افزایش جمعیت آن، مانع از فراهم کردن شرایط زیست مناسب برای معلولان می‌شود. این فرضیه بدون شک مردود است. کافی است به فهرست بهترین شهرها برای زندگی معلولان نگاهی بیندازیم. در صدر این لیست، نام شهرهای بسیار پیشرفته‌ای را می‌بینیم که در کنار توسعه و پیشرفت، توانسته اند شرایط زندگی و رفت و آمد معلولان را هم بهبود ببخشند.
سنت لویس، شهری که بهشت معلولان است
یکی از شهرهایی که در بین 5 شهر برتر از جهت زیست معلولان قرار دارد، شهر سنت لویس ایالت میزوری آمریکا است. سنت لویس پس از کانزاس سیتی دومین شهر بزرگ ایالت میزوری در ایالات متحده است. این شهر همچنین پنجاه و هشتمین شهر پرجمعیت ایالات متحده به ‌شمار می‌آید. سنت لویس جمعیتی نزدیک به 3 میلیون نفر را در خود جای داده که یکی از بزرگترین متروپل‌ها در کشور آمریکا به حساب می‌آید.
با این حال، این شهر بزرگ و پرجمعیت توانسته به بهشت معلولان تبدیل شود. طبق فهرست منتشر شده توسط پایگاه اطلاعاتی WalletHub، سنت لویس میزوری توانسته شرایط بسیار مساعدی را برای افراد دارای نقص عضو یا معلول فراهم کند. طبق فهرست WalletHub به جز سنت لویس، شهرهای کانزاس، اسکاتسدیل، مینیاپولیس و … هم به عنوان شهرهای برتر انتخاب شده‌اند.
آمریکا یکی از کشورهایی است که به شدت با مساله رفت و آمد و زیست معلولان درگیر است. طبق اعلام مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده، در کل آمریکا حدود 61 میلیون انسان دارای معلولیت‌های مختلف هستند (یعنی از هر 4 نفر 1 نفر). طبق گزارش‌ها در بین آمریکایی‌های 65 سال و بالاتر، این رقم به 2 نفر در هر 5 نفر افزایش پیدا می‌کند. پیگیری هزینه‌های معلولیت می‌تواند بسیار گران باشد و بیشتر خانواده‌ها درگیر این معضل هستند. همچنین پول اهدایی بیمه به افراد دارای معلولیت زیاد نیست و نمی‌تواند بیشتر مشکلات آنان را پوشش دهد. از این جهت، شهری مانند سنت لویس برای شهروندان معلول آمریکایی بسیار مهم است و به همین دلیل، توجه بسیاری از رسانه‌ها را به خود جلب کرده است.
چه شهری برای معلولان مناسب است؟
فهرست شهرهای پایگاه WalletHub بر اساس معیارهای مشخصی شکل گرفته و هیات داوران چند فاکتور مخصوص را در انتخاب شهر برتر معلولان در نظر گرفته‌اند.
ملاک‌های پایگاه WalletHub به سه دسته اقتصادی، کیفیت زندگی و سلامت تقسیم می‌شوند که البته خود این فاکتورها نیز به عناصر و زیرمجموعه‌های مختلفی تقسیم می‌گردند. در زمینه اقتصادی، وجود شغل مناسب برای معلولان، وجود مسکن مناسب، اجاره بها کافی برای تهیه مسکن، وجود مراکز خدمات رسانی عمومی برای معلولان، وجود بیمه معلولان (Disability Insurance)، وجود بودجه مخصوص و … از جمله عناصر مهم هستند.
در زمینه کیفیت زندگی، وجود مدارس مخصوص معلولان، میزان تحصیلات و پیشرفت افراد معلول، میزان دسترسی به ویلچر (Wheelchair-Accessible) در مراکز مختلف اعم از مراکز خرید تا دانشگاه، مدرسه و موزه و نمایشگاه‌ و … به عنوان عناصر مهم در نظر گرفته شده‌اند.
در زمینه سلامت هم فاکتورهایی از قبیل سهولت واکسیناسیون معلولان، تسهیلات مخصوص برای ارسال معلولان بیمار به بیمارستان‌ها، وجود مراکز درمانی مخصوص و … توسط شورای داوری درنظرگرفته شده است.
همچنین، داده‌های مورد استفاده برای رتبه‌ بندی شهرها از منابع مختلفی از جمله دفتر سرشماری ایالات متحده، اداره آمار مشاغل، وزارت مسکن و شهرسازی، شورای تحقیقات اجتماعی و اقتصادی، مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، مراکز ملی آموزش و پرورش و سایر مراکز اطلاعاتی موثق جمع آوری شده‌اند؛ از این رو، می‌توان به فهرست پایگاه WalletHub و رتبه بندی‌اش کاملا اعتماد کرد.
سنت لویس چگونه شهر دوستدار معلولان شد؟
شهر سنت لویس خدمات فراوانی را به معلولان جسمی ارائه می‌دهد. به جز کسب نمرات و امتیازات بالا در زمینه‌ها و فاکتورهای عنوان شده، وجود مراکز خدمات رسانی متعدد و خدمات رسانی به افراد معلول، توجه به شرایط معلولان در ساخت مراکز عمومی و جاده کشی و ساخت خیابان‌ها و معابر گوناگون، وجود پله‌های اضطراری مخصوص معلولان در ساختمان‌ها و برج‌های بلند، وجود کتابخانه دیجیتال مخصوص برای افراد نابینا و … هم از جمله خدمات خاص شهرداری سنت لویس به افراد معلول و دارای نقص عضو است.
پاندمی کرونا شرایط را برای معلولان جسمی سخت‌تر کرده و آنها بیش از سایر انسان‌ها در خطر ابتلا به ویروس کووید 19 هستند. این شهر در این زمینه نیز فعالیت بسیار زیادی کرده و طبق گزارش‌ها، این شهر بندری یکی از بهترین واکنش‌ها را به آسیب پذیری معلولان در مقابل ویروس کرونا داشته است. طبق آمار، افراد معلول ساکن در شهر سنت لویس کمتر از سایر شهرهای ایالت میزوری به کرونا مبتلا شده‌اند که این اتفاق بدون شک معلول واکنش سریع مقامات این شهر و ساختار مناسب آن بوده است.