|پیام ما| تابستان گرمی است و در این گرمای تند موضوع آتش‌سوزی جنگل‌ها و قطعی پی‌درپی برق، بیش از همه مورد توجه است. در حالی که پیش از این هم پژوهش‌ها از افزایش دمای کشور به میزان یک و سه دهم درجه خبر می‌داد، سازمان هواشناسی پیش‌بینی کرده که متوسط دمای کشور تا پایان شهریورماه حدود یک درجه بالاتر از حد نرمال باشد. هشدارها در حالی ادامه دارد که تجربه گرمای تابستان همزمان با قطعی طولانی برق در شهرهای مختلف، گرمایش جهانی و خشکسالی ایران را ملموس‌تر کرده است.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی به ایسنا گفته است که اگرچه «بی‌هنجاری دمایی تابستان از پاییز و بهار کمتر است» اما امسال «بی‌هنجاری دمایی طی تابستان درغرب و شمال غرب کشور بیشتر خواهد بود و انتظار می‌رود دما بیش از دو درجه سانتی‌گراد بیش از حد نرمال و برعکس دمای شرق کشور طی این مدت به نرمال و کمتر از نرمال گرایش داشته باشد».
پیش از این نیز در سال 97 سازمان هواشناسی کشور اعلام کرده بود که طی 150 سال گذشته، یعنی از زمان انقلاب صنعتی تا کنون ایران دو درجه گرم‌تر شده و شیب کاهش بارش‌ها هم طی دهه‌های اخیر تند شده است. همچنین مرکز ملی خشکسالی این عدد را 1.3 درجه عنوان کرد. در همین دوره میانگین افزایش دمای کره زمین 1.22 درجه سلسیوس بوده است. مجید شفیع پور، رییس موسسه ملی تغییر اقلیم و محیط‌زیست دانشگاه تهران پیش‌ترگفته بود که ادامه این روند به معنی «خشکسالی» و «بیابان‌زایی مفرط» است.
از ابتدای سال تاکنون دمای متوسط کشور حدود یک درجه سانتی‌گراد بیش از حد نرمال بوده است. این آماری است که وظیفه اعلام کرده. همچنین از ابتدا تا ۱۰ تیرماه دمای متوسط استان آذربایجان شرقی ۲۷ درجه سانتی‌گراد بوده و این در حالیست که میانگین بلندمدت دمای آن ۲۱ درجه سانتی‌گراد است و بنابراین ۶ درجه سانتی‌گراد نسبت به بلند مدت گرم‌تر بوده است. متوسط دمای استان آذربایجان غربی هم در حالی ۲۷ سانتی‌گراد گزارش شده که میانگین بلندمدت آن ۲۱.۵ بوده است. متوسط دمای استان اردبیل هم ۲۴.۷ سانتی‌گراد بوده اما میانگین بلندمدت آن ۱۹.۶ سانتی‌گراد است.
به گفته رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی این ناهنجاری دمایی در بیشتر استان‌ها وجود دارد ولی در برخی از استان‌های شرق کشور مثل خراسان جنوبی، کرمان و سیستان و بلوچستان حدود یک درجه سانتی‌گراد و در یزد بین ۱ تا ۱.۵ درجه سانتی‌گراد کمتر از حد نرمال بود پس دمای شرق کشور از اول تا ۱۰ تیرماه کمتر از حد نرمال بوده اما دمای غرب و به‌ویژه شمال غرب کشور طی این مدت به‌شدت بالاتر از حد نرمال گزارش شده است. میانگین کشوری دما نیز یک درجه سانتی‌گراد بیش از حد نرمال بوده است.
او در ادامه گفت: «متوسط دمای خوزستان طی این مدت ۲.۱ درجه سانتی‌گراد، تهران ۱.۶ درجه سانتی‌گراد و البرز حدود ۳.۵ درجه ساننیگراد بیش‌ از حد نرمال گزارش شده است.»
رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی با اشاره به دمای کشور از ابتدای سال آبی (مهرماه) یادآور شد: «از ابتدای سال آبی تاکنون متوسط دمای کشور نسبت به میانگین بلندمدت ۱.۳ سیلیسیوس افزایش یافته است. در پاییز ناهنجاری دمایی چندان زیاد نبود و کمتر از یک درجه سانتی‌گراد بود ولی در زمستان و بهار ناهنجاری دمایی بیشتر و بین ۲ تا ۳ درجه‌ سانتی‌گراد در بیشتر نقاط کشور بالاتر از حد نرمال بود البته در شمال غرب و غرب کشور دما ۳ تا ۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد نرمال گزارش شد. چنین وضعیت دمایی تشدید تبخیر، ذوب شدن زودتر برف و کاهش آورد آب رودخانه‌ها را به همراه داشت.»
به گفته وظیفه در بخش دیگری از صحبت‌های خود با بیان اینکه در فصل تابستان تا پایان سال آبی یعنی شهریورماه به جز نوار شمالی و جنوب شرق کشور در سایر نقاط کشور بارش قابل ملاحظه‌ای پیش‌بینی نمی‌شود. « این فصل خشک‌ترین فصل کشور است و فقط گاهی بارش‌های پراکنده در گوشه و کنار کشور رخ می‌دهد و مقدار بارش جدی نیست. بارش در جنوب شرق کشور شامل جنوب سیستان و بلوچستان و شرق هرمزگان، جنوب شرق کرمان و نوار شمالی کشور شامل استان‌های اردبیل، گلستان، گیلان، مازندران ، مناطق شمالی آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی بعدازظهر به‌صورت رگبار و رعد و برق اتفاق می‌افتد.»
او همچنین توضیح داد: «بیشتر وقتی سیستم پرفشار در سواحل شمالی حاکم می‌شود، جریانات شمالی می‌شوند. وجود رشته کوه البرز در جنوب دریای خزرموجب فرارفت رطوبت و ایجاد ابرهای جوششی و بارندگی در سواحل شمال را موجب می‌شود. انتقال رطوبت از روی اقیانوس هند به سمت جنوب شرق کشور نیز باعث می‌شود، در بعد از ظهرها رشد ابر، وقوع رگبار و رعد و برق را در این مناطق شاهد باشیم.»
بارش‌ها بین ۴۰ تا ۸۵ درصد کمتر از حد نرمال
رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی درباره وضعیت بارش در کشور هم گفت: «از ابتدای سال آبی تاکنون بارندگی به‌طور جدی کمتر از نرمال بوده است و در برخی مناطق مثل سیستان و بلوچستان، هرمزگان تا ۸۵ درصد زیر حد نرمال بوده است. در بسیاری از نقاط کشور مثل جنوب غرب استان‌های خوزستان، کهگیلویه و بویر احمد، چهارمحال و بختیاری، لرستان، ایلام، کرمانشاه بارش‌ها بین ۴۰ تا ۵۰ درصد زیر حد نرمال گزارش شده که عدد بسیار بزرگی است چون این مناطق جزو کانون‌های پربارش کشور بوده‌اند. در واقع کشور ما کم‌بارش است ولی در فلات ایران چند منطقه وجود دارد که میزان بارندگی سالانه آن از سایر مناطق خیلی بهتر است. یکی از این مناطق نوار شمالی و دیگری غرب کشور است که شامل استان‌هایی چون کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و چهار محال و بختیاری می‌شود.»
یک سال پیش هم که گرما ادامه داشت، گفته شده بود که بارش‌های پاییزی دیرتر آغاز می‌شود. حالا پیش‌بینی‌ها درباره بارش در پاییز سال آینده هم شبیه گذشته است. «مدل‌های فصلی بیانگر این هستند که بارش‌های پاییزی با تاخیر آغاز می‌شود و امسال به نظر می‌رسد مونسون هند قوی‌تر از حد نرمال عمل کند. در این شرایط نفوذ سامانه‌های بارشی به کشور حدود دو هفته به تاخیر می‌افتد.» به گفته وظیفه در غالب مدل‌های عددی پیش‌بینی فصلی، مقدار بارش‌های پاییزه تا اواسط آذر کمتر از حد نرمال برآورد شده است و به بیان دیگر حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد احتمال دارد که مقدار این بارش‌ها کمتر از حد نرمال باشد.