کمبود یک کاغذ حیاتی

اختلال در تأمین ارز و دشواری‌های واردات، تأمین برخی ملزومات صنعت تجهیزات پزشکی را با چالش مواجه کرده است. پس از جنگ ۴۰روزه و آسیب به زیرساخت‌های پتروشیمی، محدودیت‌های حمل‌ونقل و دشواری‌های تأمین ارز نیز نگرانی‌ها درباره دسترسی به مواد اولیه و اقلام بسته‌بندی را افزایش داده است. در روزهای گذشته، گزارش‌هایی از کمبود کاغذ تایوک و سایر مدیکال‌پیپرهای مورد استفاده در بسته‌بندی استریل تجهیزات پزشکی منتشر شد؛ کمبودی که در صورت تداوم می‌تواند تولید و عرضه برخی اقلام مورد نیاز بیمارستان‌ها را مختل کند.

بدون این کاغذ نمی‌توان ست‌های جراحی را در بسته‌بندی استریل در اختیار بیمارستان‌ها و اتاق‌های عمل قرار داد. در نتیجه، ممکن است انجام عمل‌های جراحی با اختلال مواجه شود.

یک کاغذ حیاتی

تایوک، برخلاف آنچه از نام و ظاهرش برمی‌آید، کاغذ معمولی نیست. این ماده از الیاف پیوسته پلی‌اتیلن با چگالی بالا ساخته می‌شود و به‌دلیل ساختار ویژه‌اش، هم در برابر نفوذ میکروارگانیسم‌ها مقاومت دارد و هم امکان عبور عوامل استریل‌کننده را فراهم می‌کند. مقاومت در برابر پارگی و سوراخ‌شدن، تولید ذرات اندک هنگام باز کردن بسته و سازگاری با روش‌های مختلف استریلیزاسیون، از جمله ویژگی‌هایی است که آن را به یکی از مواد مورد استفاده در بسته‌بندی تجهیزات پزشکی تبدیل کرده است.

در بسته‌بندی استریل، تنها محافظت فیزیکی از کالا اهمیت ندارد؛ بسته باید امکان انجام فرایند استریلیزاسیون را فراهم کند و پس از آن، تا زمان باز شدن برای استفاده، مانع آلودگی محتویات شود. به همین دلیل، انتخاب ماده بسته‌بندی به نوع محصول، روش استریلیزاسیون و الزامات فنی آن بستگی دارد. تایوک در بسته‌بندی طیفی از تجهیزات پزشکی، ابزارهای جراحی، وسایل دارای لبه‌های تیز و دیگر محصولات حساس و تجهیزات مورد استفاده در فرایندهای درمانی کاربرد دارد. این ماده با روش‌هایی مانند استریلیزاسیون با اتیلن‌اکساید و پرتودهی سازگار است و در شرایط کنترل‌شده می‌تواند در برخی روش‌های دیگر نیز به کار رود.

وقتی قطعات و اجزای یک وسیله پزشکی تولید شده‌اند، اما امکان بسته‌بندی و آماده‌سازی استریل آن وجود ندارد، محصول نهایی همچنان از چرخه عرضه خارج می‌ماند. در چنین وضعیتی، ادامه تولید قطعات به‌تنهایی تأمین بازار را تضمین نمی‌کند و اختلال در یک ماده به‌ظاهر فرعی می‌تواند بر عرضه مجموعه‌ای از محصولات پزشکی اثر بگذارد. به همین دلیل، کمبود این کاغذ می‌تواند بسیار فراتر از اختلالی معمولی در تأمین یک کالای پزشکی باشد.

به گفته فعالان و کارشناسان تجهیزات پزشکی، محدودیت دسترسی به کاغذهای تخصصی، از جمله تایوک (Tyvek)، به دشواری تأمین و واردات آن مربوط است.

تایوک و دو روایت

هرگاه در تأمین دارو، تجهیزات پزشکی یا حتی سایر اقلام ضروری اختلالی به وجود می‌آید، تأمین ارز برای واردات این کالاها از نخستین عوامل مورد اشاره است. به گفته فعالان صنفی تجهیزات پزشکی، این بار نیز تأمین ارز برای کاغذ تایوک موجب اختلال در تأمین آن و بروز کمبود شده است.

«حمیدرضا علایی طباطبایی»، از تأمین‌کنندگان و فعالان صنفی حوزه تجهیزات پزشکی، در گفت‌وگو با «پیام ما» کمبود کاغذ تایوک در روزهای گذشته را تأیید کرد و گفت: «علت اصلی بروز این مشکل، عدم اختصاص و تأمین ارز مورد نیاز این کالا در زمان مناسب بوده است.»

او اظهار کرد: «در هفته‌های گذشته کمبودهایی در زمینه تأمین کاغذ تایوک وجود داشت که به‌دلیل مشکل در تخصیص ارز مورد نیاز برای واردات این ماده ایجاد شده بود. این مسئله تأمین کاغذ تایوک را با دشواری مواجه کرده بود و بر اساس اطلاعات موجود، روند تأمین آن در هفته‌های گذشته با اختلال همراه بود.»

این تولیدکننده تجهیزات پزشکی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای رفع مشکل تخصیص ارز افزود: «در جریان نمایشگاه ایران‌مد، وعده‌هایی برای تخصیص ارز مورد نیاز تأمین کاغذ تایوک داده شده است؛ بااین‌حال، تحقق این وعده‌ها و تأثیر آن بر رفع کامل کمبودها، به روند اجرایی تخصیص ارز و تأمین محموله‌های مورد نیاز بستگی دارد.»

طباطبایی همچنین با اشاره به اخباری درباره بهبود وضعیت موجودی این کاغذ در بازار گفت: «شنیده‌ها حاکی از آن است که در حال حاضر مقادیری کاغذ تایوک در برخی انبارها موجود است. علاوه بر این، گفته می‌شود یک کانتینر کاغذ تایوک از آلمان و فرانسه تأمین شده که قرار است از طریق مرزهای زمینی وارد کشور شود.»

او در عین حال، اطلاعات مربوط به موجودی انبارها و ورود محموله جدید را در حد شنیده‌ها دانست و گفت: «میزان محموله‌های موجود، زمان دقیق ورود محموله وارداتی و تأثیر این محموله‌ها بر رفع کمبود کاغذ تایوک، نیازمند بررسی و تأیید است.»

اختلاف در موجودی انبارها

این گفته‌ها در حالی مطرح می‌شود که یک فعال دیگر این حوزه، اختلاف در اعلام میزان موجودی این کاغذ در انبارها را موجب بروز شائبه کمبود این ماده مهم در بسته‌بندی استریل ست‌های جراحی و سایر اقلام پزشکی دانست. «عبدالله مستعلی‌پور»، نایب‌رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی، دندانپزشکی و آزمایشگاهی، در گفت‌وگو با «پیام ما» با اشاره به بهبود وضعیت تأمین کاغذ تایوک اظهار کرد: «در مقطعی، میزان موجودی این کاغذ در بازار کاهش یافته بود، اما کمبود به‌گونه‌ای نبود که تمام شرکت‌ها را با مشکل جدی در تأمین مواد اولیه مواجه کند. در آن دوره، برخی شرکت‌ها موجودی کاغذ تایوک خود را به پایان رسانده بودند، اما با پیگیری‌های انجام‌شده و توزیع این ماده میان شرکت‌ها، وضعیت تأمین بهبود پیدا کرد.»

او با بیان اینکه در حال حاضر مشکل جدی در تأمین این کاغذ وجود ندارد، افزود: «اطلاعات مربوط به وضعیت تأمین موجود است و در شرایط فعلی، خوشبختانه مشکل خاصی در این زمینه گزارش نشده است.»

این تولیدکننده تجهیزات پزشکی در پاسخ به گزارش‌هایی درباره احتمال لغو عمل‌های جراحی به‌دلیل کمبود کاغذ تایوک گفت: «من در جریان چنین اتفاقی نیستم. شرایط تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی با وضعیت مصرف‌کنندگان این محصولات در بیمارستان‌ها متفاوت است و نمی‌توان وضعیت تأمین مواد اولیه در واحدهای تولیدی را مستقیماً به شرایط بیمارستان‌ها تعمیم داد.»

مستعلی‌پور با اشاره به تفاوت شیوه مصرف کاغذ تایوک در واحدهای تولیدی و بیمارستان‌ها توضیح داد: «این کاغذ در فرایند تولید تجهیزات پزشکی به شکل و اندازه مشخص مورد استفاده قرار می‌گیرد، درحالی‌که بیمارستان‌ها ممکن است آن را به‌صورت رولی مصرف کنند. بنابراین، اگر در بیمارستان‌ها مشکلی در تأمین این کاغذ وجود داشته باشد، لزوماً به معنای وجود همان مشکل در فرایند تولید تجهیزات پزشکی نیست.»

اگرچه مستعلی‌پور از رفع کمبود سخن می‌گوید، باید توجه داشت که موجودی کافی در یک شرکت به معنای رفع کمبود آن کالا در بازار نیست. ممکن است یک شرکت موجودی کافی داشته باشد و شرکت دیگری به‌دلیل پایان یافتن ذخایرش با اختلال مواجه شود. بنابراین، وجود کاغذ در برخی انبارها لزوماً به معنای رفع کمبود در کل بازار نیست.

کاهش واردات در شش ماه گذشته

«ابوالفتح صانعی»، عضو اتاق بازرگانی و اتحادیه بازرگانان تجهیزات پزشکی، می‌گوید تخصیص نامناسب و دیرهنگام ارز، تحریم‌ها و کمبود نقدینگی در شش ماه گذشته موجب کاهش ۴۰درصدی واردات شده است. به گزارش «پیام ما» و به نقل از درمانا، صانعی همچنین گفته است که این وضعیت ممکن است در ماه‌های آینده تشدید شود و کمبودها در حوزه تجهیزات پزشکی افزایش یابد.

او درباره تأثیر محاصره دریایی بر هزینه حمل‌ونقل کالاهای پزشکی گفت: «این موضوع موجب شده است تا هزینه‌های حمل‌ونقل ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کند و از سویی زمان تأمین آن به دلیل حمل‌ونقل زمینی نیز افزایش پیدا کرده است. عمده کالاها از طریق مرز ترکیه تأمین می‌شود. این کشور ظرفیت چنین حجم باری را ندارد و همین موضوع موجب افزایش زمان واردات این کالاها به کشور بین یک ماه تا ۴۰ روز می‌شود.»

گفته‌های صانعی وضعیت کنونی و آینده تأمین تجهیزات و اقلام پزشکی و همچنین مواد بسته‌بندی را ترسیم می‌کند. اگر مسئله تأمین به‌موقع ارز مورد توجه قرار نگیرد، ممکن است مشکلات بسیاری در این حوزه به وجود آید. از سوی دیگر، روشن شدن میزان موجودی قابل استفاده، وضعیت محموله‌های در راه و نیاز تولیدکنندگان به مواد اولیه‌ای مانند تایوک، برای مشخص شدن دامنه کمبود و پیامدهای احتمالی آن برای عرضه تجهیزات پزشکی ضروری است.