پیام ما؛ رسانه توسعه پایدار ایران | «آینه‌دان»؛ کارگاه شعر

تحریریه پیام ما

مهدی فرجی از کتاب «آینه‌دان» و خلاء آموزش تخصصی سرایش شعر می‌گوید

در جست‌وجوی زبان شخصی برای خلق شعر

29 شهریور 1405، 15:16

کتاب «آینه‌دان؛ کارگاه مکتوب شعر» نوشته مهدی فرجی به‌تازگی از سوی انتشارات وزن دنیا منتشر شده است. این کتاب حاصل تجربه دو دهه آموزش کارگاهی شعر است و در دو فصل، با رویکردی تحلیلی-تجربی، به شگردها و شیوه‌های سرایش، فرایند خلق شعر و کشف زبان شخصی شاعر می‌پردازد.

به گزارش پیام ما، مهدی فرجی درباره چرایی پرداختن به آموزش شعر می‌گوید: «سال‌ها به این موضوع فکر می‌کردم که چرا شاعران خودشان کتابی درباره سازوکار سرودن شعر ننوشته‌اند. از قدیمی‌ترین نمونه‌ها به «حدائق‌السحر» رشید‌الدین وطواط برمی‌گردد که درباره فنون سرایش کتاب نوشته است. بعد از آن کتاب‌هایی با این موضوع یا اندک‌اند یا کتاب‌هایی مثل «المعجم» شمس قیس رازی یا «چهارمقاله» نظامی عروضی سمرقندی وجود دارند اما نویسندگانشان شاعر نبودند و فقط ادیب محسوب می‌شدند.»

او با اشاره به نمونه‌های معاصر آموزش شعر ادامه می‌دهد: «در دوران اخیر هم مهدی حمیدی شیرازی «فنون شعر و قالب‌های پولادین آن» را نوشت اما آن هم آموزش خودِ روند سرایش نبود و همان فنون ادبی قبلی را تکرار می‌کرد. قیصر امین‌پور نیز در آثاری مانند «شعر و کودکی»، نظریات ژان پیاژه را با حالات و روحیات شاعران تطبیق داد. با این حال، اثری که پروسه خلق شعر را از ابتدایی‌ترین مرحله تا ارائه نهایی به هنرجو آموزش دهد وجود نداشت.»

فرجی معتقد است در کتاب‌های آموزشی چند دهه اخیر نیز بیشتر با آموزش مباحثی مانند قافیه، ردیف و دیگر فنون ادبی مواجهیم و کمتر درباره شرایطی که یک اثر در آن خلق می‌شود صحبت شده است. او می‌گوید: «تصمیم گرفتم مضامین کارگاه شعرم را که می‌توان گفت اولین کارگاه شعر کهن‌اسلوب یا موزون است، تدوین و در قالب کتاب ارائه کنم تا برای علاقه‌مندانی که به اساتید و انجمن‌ها دسترسی ندارند، منبعی کاربردی باشد. تمرکز اصلی این کتاب بر پروسه کشف اثر است.»

به گفته این شاعر، «آینه‌دان» تلاش می‌کند نسبت میان جوشش درونی و کوشش آگاهانه در فرایند سرایش را بررسی کند. فرجی در این‌باره توضیح می‌دهد: «در کتاب «آینه‌دان» با رویکردی روان‌شناسانه به مسئله خلق اثر پرداخته‌ام؛ با توجه به اینکه کنجکاو بودم بدانم در چه شرایطی توانسته‌ام شعر بگویم، این پرسش را دنبال می‌کردم که آیا صرف دانستن بدیهیات شاعرانه برای سرودن شعر کافی است یا اگر آن عوالم و تجربه‌ها وجود نداشتند، باز هم می‌توانستم شعر بگویم. بنابراین اشکالی از رسیدن به حالت شاعرانه را در کتاب آورده‌ام. البته نه به این معنا که راهکار باشد. جوشش از روان ناخودآگاه و احساس آدمی ریشه می‌گیرد و کوشش مربوط به روان خودآگاه است.»

او تأکید می‌کند که عنوان کتاب «کارگاه شعر» است، نه «آموزش شعر»، چراکه هدفش ارائه نسخه‌ای قطعی برای شعر گفتن نیست، بلکه می‌خواهد نشان دهد شاعر چگونه می‌تواند بخش ناخودآگاه روان خود را فعال و لحظه‌های کشف و دریافت درونی را شناسایی کند.

این کتاب در ۵۴۴ صفحه و با قیمت یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان از سوی نشر وزن دنیا در بازار کتاب عرضه شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آموزش شعر، آینه‌دان، ادبیات معاصر، جوشش و کوشش، خلق شعر، روان‌شناسی شعر، سرودن شعر، کارگاه شعر، مهدی فرجی، نشر وزن دنیا