شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در نهمین نشست کمیته عالی‌رتبه محیط زیست و توسعه پایدار اعضای کمیسیون اقتصادی و اجتماعی آسیا و اقیانوسیه (ESCAP) که در بانکوک تایلند برگزار شد، بر اهمیت ویژه تقویت همکاری‌های منطقه‌ای جهت مقابله با چالش‌های مشترک محیط‌زیستی تأکید کرد. وی با یادآوری اینکه منطقه آسیا و اقیانوسیه در خط مقدم بحران‌هایی نظیر تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا و دریا، کاهش تنوع زیستی، تخریب سرزمین، طوفان‌های گرد و غبار و پسماندهای پلاستیکی قرار دارد، تصریح کرد که ماهیت جهانی این چالش‌ها مانع از مصونیت هر کشوری در برابر پیامدهای آن‌ها می‌شود و حل این معضلات تنها از مسیر همکاری‌های بین‌المللی میسر است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه سخنان خود، جنگ و تجاوز نظامی را از مخرب‌ترین عوامل انسانی آسیب‌رسان به طبیعت توصیف کرد و گفت: محیط زیست نخستین قربانی خاموش جنگ و آخرین بخشی است که از پیامدهای آن رهایی می‌یابد. آثار این تخریب‌ها می‌تواند برای دهه‌ها سلامت انسان، امنیت غذایی، منابع آب و تنوع زیستی را با چالش مواجه کند. وی با اشاره به تجربیات تاریخی منطقه جنوب شرق آسیا مانند استفاده از عامل نارنجی و بمب‌های خوشه‌ای، به شرایط کشور اشاره کرد و افزود: جمهوری اسلامی ایران نیز در یک سال گذشته هدف تجاوزهای نظامی قرار گرفته و علاوه بر خسارات انسانی، محیط زیست کشور با آسیب‌های گسترده‌ای مواجه شده است.

محیط زیست؛ نخستین قربانی خاموش حملات نظامی

انصاری با تشریح ابعاد خسارت‌های وارده تصریح کرد: حمله به تأسیسات صنعتی، مخازن سوخت، پالایشگاه‌ها، منابع آب، خاک و زیستگاه‌های طبیعی، در کنار انتشار آلاینده‌های خطرناک و افزایش مخاطرات آلودگی‌های فرامرزی، تنها بخشی از آسیب‌هایی است که اثرات آن‌ها محدود به مرزهای جغرافیایی ایران نخواهد ماند. از این رو، حفاظت از محیط زیست در زمان مخاصمات مسلحانه صرفاً یک تعهد اخلاقی نیست، بلکه یک تعهد حقوقی بین‌المللی است که باید با جدیت بیشتری مورد احترام و اجرا قرار گیرد؛ چرا که صلح پایدار بدون محیط زیست سالم امکان‌پذیر نخواهد بود.

ضرورت اعمال قاعده «پرداخت هزینه توسط آلوده‌کننده» در جنگ‌ها

معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر اصل «آلوده‌کننده باید هزینه را بپردازد»، خواستار تعمیم این قاعده به خسارت‌های ناشی از جنگ شد و گفت: در مواردی که محیط زیست بر اثر تجاوز نظامی و اقدامات غیرقانونی آسیب می‌بیند، عامل ایجادکننده خسارت باید مسئولیت بین‌المللی اقدامات خود را پذیرفته و نسبت به جبران کامل خسارات زیست‌محیطی اقدام کند. بنابراین تقویت سازوکارهای بین‌المللی برای پیشگیری، ارزیابی، مستندسازی، تضمین پاسخگویی متجاوزان و جبران خسارات یک ضرورت انکارناپذیر است.

وی همچنین با اشاره به تداوم تحریم‌های یکجانبه و محدودیت‌های اعمال‌شده بر دسترسی ایران به سازوکارهای مالی و فناوری کنوانسیون‌های بین‌المللی، یادآور شد: با وجود این چالش‌ها، جمهوری اسلامی ایران همچنان خود را متعهد به همکاری‌های منطقه‌ای در زمینه حفاظت از تنوع زیستی، مقابله با تغییرات اقلیمی، کاهش آلودگی هوا، حفاظت از اکوسیستم‌های دریایی، مدیریت منابع طبیعی و مقابله با پدیده گرد و غبار می‌داند.

انصاری در پایان خاطرنشان کرد: وقتی جنگ، محیط زیست را هدف قرار می‌دهد، قربانی تنها یک ملت نیست، بلکه میراث مشترک بشریت آسیب می‌بیند. حفاظت از محیط زیست باید به مسئولیتی مشترک در سطح جهانی تبدیل شود و سکوت در برابر تخریب طبیعت، تهدیدی است که دیر یا زود کل جهان را در بر خواهد گرفت.