۱۰ روز قبل ماشین‌های سنگین از جاجرم راهشان به معدن باز شد. بار زدند؛ اما قبل از خروج با تجمع مردمی و همچنین کامیون‌داران شاهرود روبرو شدند. آن‌ها می‌خواستند بدانند در معدنی که هشت سال است درهایش بسته است چه فعالیتی در حال انجام است.

«امین ولیان»، دبیر اجرایی جمعیت دیده‌بان طبیعت شاهرود از آن روز به «پیام ما» می‌گوید «بارهاوبارها مردم مقابل این معدن تجمع کرده‌اند و این بار هم استثنا نبود. آن‌ها می‌خواستند بدانند این ماشین‌های سنگین برای چه اینجا هستند و چرا از جاجرم آمده‌اند؟ درنهایت هم اجازه فعالیت به آن‌ها ندادند و مجبور شدند بارهایشان را خالی کنند و بروند.»

ولیان می‌گوید مردم شاهرود نسبت به محیط‌زیست حساس‌اند و در سال‌های اخیر هم ایستادگی بسیاری در موضوعات مختلف داشته‌اند، نمونه‌اش ایستادن مقابل جاده‌سازی در جنگل ابر و سالیان سال ایستادن مقابل فعالیت معدن بوکسیت «این حساسیت در همه مردم وجود دارد و حالا می‌بینیم بازاریان و اصناف هم نامه‌نگاری کرده‌اند و می‌خواهند مقابل تمدید پروانه گرفته شود.»

این فعال محیط‌زیست معتقد است شرایط جنگی در کنار نبود اینترنت کار فعالان محلی را سخت‌تر از گذشته کرده و آن‌ها در نبود اینترنت نمی‌توانند اخبار را به‌خوبی به یکدیگر منتقل کنند «متأسفانه در بخش‌های مختلف از نبود اینترنت و شبکه‌های اجتماعی بسیار سوءاستفاده شد و محیط‌زیست هم از این قاعده مستثنی نبود. ما در سال گذشته و هم‌زمان با بحران جنگ و اعتراضات دی‌ماه هم این مشکل را داشتیم و اتفاقاً تلاش‌ها برای بازگشایی مجدد معدن هم سال گذشته شدت گرفت.»

این معدن اواخر دهه هشتاد، پروانه بهره‌برداری دریافت کرد و قرار شد در کوهستان شاهوار شاهرود که بلندترین قله البرز شرقی که ثبت ملی است فعالیتش را آغاز کند. طی دو دهه گذشته اما هم خاک نابود شد، هم پوشش گیاهی و هم هوا. مطالبه مردمی گسترده شد و در نهایت در سال ۹۷ توقف فعالیت آن عملی شد؛ اما از سال گذشته و در میان بحران‌های مختلف کشور، بازگشایی مجدد معدن در دستور کار قرار گرفته و آن هم به بهانه برداشت دپو. کاری که ولیان معتقد است خود تخلف محرز جدیدی است «چطور معدنی که چندین سال است فعالیت ندارد، دپو دارد؟ اگر دپو دارد؛ یعنی به‌صورت غیرقانونی فعالیت می‌کرده؟ تمامی مسئولان و سازمان‌های ذی‌ربط باید در این زمینه پاسخگو باشند.»

آن‌ها با وجود بحران‌های مختلف در کشور اما دست از ایستادگی برای بسته ماندن معدن نکشیده‌اند و می‌گویند بازگشایی معدن برای برداشت دپو بهانه‌ای است غیرقابل‌قبول.

اداره محیط‌زیست حق واکنش درباره معدن را ندارد

سازمان حفاظت محیط‌زیست، رسیدگی به وضعیت معدن بوکسیت شاهرود را از روی دوش استان برداشته و مسئولان استانی از اظهارنظر درباره این موضوع منع شده‌اند و عنوان شده این موضوع ملی است و سازمان حفاظت محیط‌زیست در تهران باید درباره‌اش نظر دهد. در تهران هرچند واکنشی به اتفاقات اخیر و تحصن‌ها و تجمعات مقابل این معدن دیده نمی‌شود؛ اما پیش‌ازاین، واکنش رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست نسبت به بازگشایی و فعالیت این معدن منفی بود. چنانچه ولیان می‌گوید، «شینا انصاری» در سفری که سال گذشته به این منطقه داشت با وضعیت از نزدیک روبرو شد و بعد از بازگشت به تهران طی نامه‌ای مکتوب هرگونه فعالیت این معدن را ممنوع اعلام کرد «سال گذشته که صحبت از بازگشایی جدی شده بود، خانم انصاری بازدیدی از منطقه داشتند و بعد هم مخالفت خود را اعلام کردند. اداره منابع طبیعی، اداره میراث‌فرهنگی و همچنین اداره امور آب استان هم با بازگشایی مجدد معدن مخالفت کردند و استعلام منفی ارائه دادند.»

این گفته‌ها در حالی است که «علی سعیدی شاهرودی» امام‌جمعه موقت شاهرود هفته گذشته با بیان اینکه ماجرای معدن بوکسیت تاش سال‌هاست موردبحث و بررسی قرار دارد، گفت: «ما طی جلساتی این موضوع را پیگیری کردیم تا ادله مستند شود و در پی آن من سه سند را به مسئولان کشوری ارائه دادم، اول اینکه سازمان محیط‌زیست مشخصاً می‌گوید معدن آلودگی ایجاد کرده و انفجارها، چشمه‌ها را جابه‌جا می‌کند. سند دوم مربوط به سازمان بازرسی کل کشور است که می‌گوید بررسی کرده و این معدن برای آب خطر دارد و سند سوم گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس است که همه این اسناد به آقای دکتر عارف معاون محترم رئیس‌جمهور داده شده است.»

«محمدرضا یونسیان»، رئیس شورای شهر شاهرود هم در هفته‌های اخیر با اعلام مخالفت قاطع اعضای شورا با بازگشایی معدن بوکسیت در شاهوار گفته بود: «پیگیری‌ها برای تعطیلی دائم این معدن ادامه دارد. متولیان معدن بوکسیت علی‌رغم داشتن چندین معدن در سایر نقاط کشور و همچنین اعلام شفاف و صریح محیط‌زیست، منابع طبیعی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود و سایر دستگاه‌های مرتبط در خصوص خطر معدن‌کاوی در شاهوار به دنبال بازگشایی مجدد معدن هستند که این اقدام موجی از نارضایتی و نگرانی را برای مردم شاهرود و بسطام و اهالی شاهوار به وجود آورده است.» او در ادامه تأکید کرده بود که موضعش به‌عنوان رئیس شورا کاملاً شفاف است «شاهوار یعنی شاهرود و شاهرود یعنی شاهوار و لذا خواستار توقف هرگونه معدن‌کاری در شاهوار هستیم.»