عصر پنجشنبه، نهم بهمن‌ماه، پیامی با عنوان «خبر» از سوی دفتر ارتباطات ریاست‌جمهوری  به گوشی‌های همراه تمامی ایرانیان، ارسال شد، در این پیام آمده بود با دستور رئیس‌جمهور، اسامی و مشخصات تمامی جان‌باختگان حوادث اخیر به‌‌صورت علنی منتشر خواهد شد. ایران روزهای دشواری را از سر گذرانده و می‌گذراند. خانواده‌های بسیاری داغدار شده‌اند و خانواده‌هایی نمی‌دانند گمشده‌هایشان کجا هستند؟ جناز‌ه‌هایی تحویل گرفته نشده و عزادارها منتظر هستند. در حال حاضر، مطالبه عمومی این است که باید در این زمینه شفاف‌سازی صورت بگیرد.

«سید مهدی طباطبایی»، معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهور، در همین‌زمینه در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «سازوکاری نیز تمهید شده تا هر اطلاعات و گزاره‌ مغایری نیز به‌طور دقیق بررسی و راستی‌آزمایی شود. این اقدام پاسخ روشنی به جعلیات و آمارسازی‌‌هاست. تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد.»

این دستور رئیس‌جمهور یک هفته پس از اعلام آمار رسمی تعداد جان‌باختگان از سوی سازمان بنیاد شهید صادر می‌شود که در اطلاعیه‌ای تعداد کل جان‌باختگان این حوادث را سه هزار و ۱۱۷ نفر اعلام کرد. پیش از این اعلام، برخی رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور آمارهای دیگری ارائه داده بودند و تعداد کشته‌شدگان را بسیار بیشتر از تعداد اعلام‌شده از سوی مقامات دولتی ایران عنوان کردند. پاسخ معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهوی و پیام ارسالی به مردم اما این است: «جعلیات و آمارسازی».

دولت ادعاهای مغایر را بررسی می‌کند

«محمدرضا عارف»، معاون اول رئیس‌جمهور، نیز هم‌زمان با پیامک دفتر ارتباطات ریاست‌جمهوری در مجمع فرهنگستان علوم اظهار کرد: «در حوادث اخیر، دشمنان روی کشته‌سازی برنامه‌ریزی کردند و هر روز آمار را بالاتر می‌برند. اما در روزهای آینده اسامی همه جان‌باختگان به‌همراه کد ملی اعلام می‌شود و هرگونه ادعای مغایرت بررسی و درصورت احراز، اصلاح و به‌صورت رسمی به اطلاع مردم خواهد رسید تا آمار واقعی مشخص شود. همه جان‌باختگان حوادث اخیر فرزندان ما هستند، اعم از شهدا و افرادی که بدون وابستگی به جریان‌های تروریستی و صرفاً در اثر فریب عملیات روانی دشمن جان خود را از دست دادند. در این میان و اگر شرایط زندگی آنان را بررسی کنیم، خواهیم دید ما مسئولان نیز سهیم بودیم.»

پیش‌تر «انصاف‌نیوز» یکی از رسانه‌های نزدیک به شخص مسعود پزشکیان، خواهان انتشار اسامی کشته‌شدگان شده بود و در تحلیلی نوشت: «در موج اخیر اعتراضات شاهد این بودیم که رسانه‌های بیگانه آمار ۱۲ هزار نفر تا ۱۷ هزار نفر کشته را اعلام کرده و در حال تثبیت این روایت هستند. اکنون که پزشکی قانونی آمار کشته‌شدگان اعتراضات اخیر را معادل ۳۱۱۷ نفر اعلام و بنیاد شهید ۲۴۲۷ نفر شهید اعلام کرده است، لازم است برای پیشگیری از تکرار روایت‌سازی رسانه‌های بیگانه از تعداد کشته‌شدگان، تدبیری اتخاذ شود.»

این پایگاه اطلاع‌رسانی همچنین نوشت: «‌بهترین و ساده‌ترین راه برای جلوگیری از عملیات رسانه‌ای بیگانه این است که اسم و مشخصات عمومی تمام ۳۱۱۷ نفر کشته‌شده در این ایام را اعلام کرده و هر کسی ادعایی در مورد کشته‌شدن فردی خارج از این لیست دارد، مورد بررسی رسانه‌های دولتی و مستقل قرار گیرد.»

حمایت ضرغامی از دستور پزشکیان

«عزت‌الله ضرغامی»، رئیس سابق سازمان صداوسیما، از این اقدام پزشکیان استقبال کرد و گفت: «آمار شهدای حوادث اخیر تنها محدود به نیروهای بسیج، نیروی انتظامی و افراد حزب‌اللهی و انقلابی نیست. براساس تدبیر رهبری، دایره شمول شهدا گسترده‌تر دیده شده و بر همین اساس، آماری حدود ۲۴۰۰ تا ۲۵۰۰ شهید اعلام می‌شود.»

او با تقدیر از دستور اخیر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، مبنی‌بر اعلام اسامی جان‌باختگان گفت: «آقای پزشکیان دیروز کار بسیار شایسته‌ای انجام دادند و اعلام کردند اسامی این افراد منتشر خواهد شد؛ اقدامی که در گذشته صورت نمی‌گرفت.»

به‌گزارش مهر، ضرغامی همچنین ادامه داد: «من در حوادث سال ۹۸ و در زمان آقای روحانی هم نیز در توییتی خطاب به مسئولان وقت نوشتم با وجود این‌همه صحبت، چرا تعداد دقیق کشته‌شدگان را اعلام نمی‌کنید؟ متأسفانه تا پایان کار نیز عدد روشنی در آن مقطع اعلام نشد. وقتی ما سکوت می‌کنیم، دشمن ارقام ساختگی مانند ۳۶ هزار کشته را مطرح می‌کند.»

او افزود: «بر مبنای همین اعداد دروغین، فضای جهانی را علیه کشور بسیج کرده و حتی حضور ناوهای خود را به‌بهانه پشتیبانی از مردم و جلوگیری از کشتار توجیه می‌کند. بنابراین، خود ما باید پیش‌دستی و آمار واقعی را اعلام کنیم.»

ضرغامی در پایان با استقبال از سازوکار درنظرگرفته‌شده برای تکمیل لیست اسامی گفت: «اقدام بسیار خوبی است که هم اسامی را منتشر می‌کنند و هم اعلام کرده‌اند اگر کسی فردی را می‌شناسد که نامش در لیست نیست، مراجعه و اعلام کند.»

اگرچه در متن پیام دفتر ارتباطات رئیس‌جمهوری بر مقابله با آمارسازی‌های رسانه‌های فارسی‌زبان تأکیده شده است، اما جای اسامی جان‌باختگان این حوادث در رسانه‌های داخل ایران خالی است و بسیاری از مقامات تا پیش‌ازاین دستور، در مورد اسامی جان‌باختگان سکوت پیشه کرده بودند. این درحالی‌است که نه تنها در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور روزانه اسامی و تصویر جان‌باختگان را به‌همراه روایتی از آنها در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود.

دستور رسیدگی به افراد آسیب‌دیده

از سوی دیگر، «زهرا بهروزآذر» معاون زنان ریاست‌جمهوری، در بازدید از بند محل نگهداری زنان بازداشت‌شده در ناآرامی‌های اخیر بازدید و بر تسریع در بررسی پرونده‌های آنان، به‌ویژه مادران، تأکید کرد. به‌گفته او، این بازدید در پی دستور رئیس‌جمهور برای پیگیری وضعیت آسیب‌دیدگان ناآرامی‌های اخیر انجام شد. این در حالی است که روایت‌های بسیاری از وضعیت نامناسب زنان در بازداشتگاه‌ها مطرح می‌شود. یکی از پرتکرارترین آنها دسترسی نداشتند زنان به وسایل بهداشتی بسیار ضروری است.

بهروزآذر اما با اشاره به تأکید رئیس‌جمهور بر رسیدگی به تمامی گروه‌های آسیب‌دیده در ناآرامی‌های اخیر گفت: «همان‌طورکه رسیدگی به خانواده‌های جان‌باختگان وظیفه ماست، زنان بازداشت‌شده نیز از گروه‌های هدف پیگیری‌های دولت هستند. اگرچه خدا را شکر، تعداد زنان بازداشت‌شده نسبت به مردان بسیار کمتر است، اما تک‌تک آنان برای ما اهمیت دارند، به‌ویژه زنانی که مسئولیت مادری برعهده دارند.»

او همچنین با اشاره به تأکید رئیس‌جمهور بر مرزبندی جدی میان معترضان، افرادی که تحت‌تأثیر هیجانات، رفتارهای آسیب‌زا داشته‌اند و کسانی که همکاری مشخص و سازمان‌یافته با عوامل معاند داشته‌اند، بر ضرورت تسریع در روند بررسی پرونده‌ها تأکید کرد تا افراد واجد شرایط بتوانند هرچه سریع‌تر نزد خانواده‌های خود بازگردند.

او با اشاره به شرایط خاص برخی بازداشت‌شدگان اظهار کرد: «پرونده مادران و افراد دارای بیماری باید با اولویت و حساسیت بیشتری بررسی شود.»

پزشکیان در نخستین روزهای اعتراضات و پیش از وقایع هجدهم و نوزدهم دی‌ماه بر ضرورت عدم برخورد امنیتی با معترضان تأکید کرده بود. حال باید دید که آیا نام‌های کشته‌شدگان منتشر می‌شود؟ آیا این اقدام آنقدر صریح و فراگیر است که خانواده‌های بسیاری از سراسر ایران را مرهم باشد؟ آیا معاون رئیس‌جمهور به راستی به سراغ زنان بازداشتی می‌رود؟ روزهای آینده شاهدی صادق بر اجرای وعده‌ها خواهند بود.