اعتراض و حق بر فضای عمومی شهر

فضای عمومی یک شهر متعلق به ساکنان شهر است. به همین دلیل، با در نظر گرفتن یک محل، برای تجمع و تبدیل شدن آن به قانون موافق نیستم. اگر جمعی از مردم در شهر بخواهند اعتراضی داشته باشند، نهایت آن این است که با نهاد انتظامی یک هماهنگی صورت گیرد تا نظم عبورومرور به‌هم نریزد، اما تعیین یک محل به‌معنای خط‌کشی کردن یک نقطه برای اعتراض کردن، به‌نوعی محدود کردن حق بر فضای عمومی شهر است.
اما به‌طورکلی جریان زندگی در شهر خودبه‌خود فضاهایی را برای نشان دادن اعتراض پیدا می‌کند؛ مثل روبه‌روی مجلس، سازمان حفاظت محیط‌زیست یا سایر نهادهای دیگر. درواقع، شورای شهر می‌تواند مدیریت شهری را وادار کند که دست‌کم این سازمان‌ها فضای مناسبی برای تجمعات معترض به عملکرد این نهادها داشته باشند. اما اینکه دور جایی از شهر را خط‌کشی کنیم و به مردم بگوییم این نقطه جای اعتراض است، دقیقاً به‌معنای این است که در سایر فضاهای عمومی شهر حق اعتراض وجود ندارد؛ چنین کاری درست نیست. بنابراین، ارگانیک زندگی در شهر خودش فضاهای اعتراض را می‌سازد، مگر اینکه مداخلات شهرسازی و کالبدی اجازه جمع‌ شدن به افراد را ندهد.
نکته دیگری که به‌نظر من مهمتر است، این است که نظام مدیریت شهری تهران و تقریباً در سایر شهرها اساساً همه راه‌های نفوذ ساکنان شهر را به تصمیمات مدیریت شهری بسته است؛ به این معنا که هیچ ارتباط پویا و دوجانبه‌ای میان ساکنان و مدیریت شهری دیده نمی‌شود. تلاش‌هایی با عنوان مشارکت و حق اظهارنظر مانند کمپین «من شهردارم» انجام می‌شود، اما این نامش مشارکت و نفوذ ساکنان در تصمیم‌سازی نیست؛ به این دلیل که اساس هر مشارکتی که می‌تواند بعداً راه اعتراض را نیز باز کند، این است که افراد «اطلاعات» داشته باشند. درواقع، افراد باید در جریان اداره امور شهر باشند، اما وقتی که ساکنان در جریان امور شهری نیستند، صرفاً افراد در نتایج تصمیماتی که بدون آنها گرفته شده است، زندگی می‌کنند. درنتیجه زمانی که می‌خواهند اعتراض کنند، مشخص نیست چطور باید اعتراض خود را نشان دهند. بنابراین، این موضوع فقط به مرزبندی یک فضای کالبدی برای اعتراض برنمی‌گردد و به‌شکل نرم هم راهی برای اعتراض باز گذاشته نشده است.
همچنین، در نظر گرفتن یک نقطه از شهر برای اینکه مردم بتوانند اعتراض خود را نشان دهند، به‌نوعی اعمال قدرت بر ساکنان است و اساساً با مفهوم اعتراض کردن به‌نوعی تناقض دارد.