سال گذشته ایران نتوانست حضور مؤثری در کاپ ۲۸ داشته باشد. ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور فقید در این اجلاس شرکت نکرد و وزیر نیرو را به دبی فرستاد. وزیر نیرو نیز به‌دلیل حضور تیم اسرائیل نشست را در روز اول رها کرد و به تهران بازگشت. وضعیت در کاپ ۲۷ نیز چندان آسان نبود، این کاپ در مصر برگزار شد و گرفتن ویزا به یکی از معضلات تیم ایرانی، خصوصاً بخش خصوصی تبدیل شد. حالا اما قرار است یکی از مهمترین برنامه‌های سازمان ملل متحد در همسایگی ایران و در جمهوری آذربایجان برگزار شود. در این شرایط فعالان اقتصادی و محیط‌زیستی خواهان حضور رئیس‌جمهور و به‌تبع رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست هستند تا بتوانند با تمامی توان، ارتباطاتی را با جهان برقرار کنند. نپیوستن ایران به توافق پاریس دست‌وپاگیر است و تلاش‌ها برای پیوستن به این توافق هم باید در دولت جدید در دستورکار باشد. همه این موارد عاملی بود تا مرکز بررسی استراتژی‌های ریاست‌جمهوری نشستی با عنوان «چرا رئیس‌جمهور در کاپ ۲۰۲۴ شرکت کند» برگزار کند. «محمدجواد ظریف»، معاون راهبردی رئیس‌جمهور، نیز از جمله شرکت‌کنندگان در این نشست بود. او با بیان آنکه بحث‌های محیط‌زیستی همواره از موضوعات چالش‌برانگیز است، گفت «گروهی از کشورها نقش بیشتری در تخریب محیط‌زیست داشتند و همان گروه هم امروز امکانات بیشتری برای جلوگیری از تخریب دارند، اما متأسفانه این امکانات را از کشورهایی که نقش چندانی در تخریب نداشتند، به روش‌های مختلف از جمله تحریم، دریغ می‌کنند و باعث می‌شوند حتی این کشورها نتوانند فناوری سبز و سازگار با محیط‌زیست را خریداری کنند و نتوانند به تعهدات خود در راستای کاهش گازهای گلخانه‌ای جامه عمل بپوشانند.»

معاون راهبردی رئیس‌جمهور تأکید کرد بودن در صحنه بین‌المللی یعنی چانه‌زنی؛ چانه‌زنی یعنی بده‌وبستان و بده‌وبستان یعنی پاسخگویی. عافیت‌طلبی یعنی کنار نشستن و منافع مردم را به باد دادن. بنابراین، فکر می‌کنم باید با یک نگاه جدید به این صحنه نگاه کنیم. اینکه نبودن ما چه اثری و نرفتن ما چه نفعی برای مردم دارد؟ این بحثی است که باید با جامعه مدنی داشته باشیم. 

«سارا نیک‌بنیاد»، دبیر کارگروه دولت محیط‌زیستی مرکز بررسی‌های استراتژیک، هم مجری جلسه بود و هم سخنران و در ابتدای این نشست بر این نکته تأکید کرد که حضور آقای پزشکیان  در کاپ ۲۹ می‌تواند گفتمانی بین ارکان دولت ایجاد کند تا برنامه‌ها بهتر اجرا و گزارش شود و بتوانیم بعد از یک دوره چندساله نتایج به‌دست‌آمده را ارزشیابی کنیم. «خیلی از مسائل محیط‌زیستی ما منشأ خارجی دارد. به‌عنوان نمونه شاهد کانون‌های گردوغبار در همسایگان شمال و جنوب ایران بوده‌ایم و حضور آقای پزشکیان در این جلسات می‌تواند نشان ‌دهد که در جهت رفع این مشکلات بیشتر تلاش کنیم. با حضور رئیس‌جمهور اعتبار و وزن بیشتری در این اجلاس خواهیم داشت و در مذاکرات قوی‌تر عمل می‌کنیم.»

او با اشاره به پیامدهای نپیوستن ایران به پیمان پاریس گفت: «این وضعیت باعث شده است دست پایین را در جلسات کاپ داشته باشیم. در این شرایط حضور رئیس‌جمهور در کاپ ۲۹ باعث رفع موانع برای پیوستن به پیمان پاریس می‌شود.»

ایران در کاپ ۲۹ غرفه ندارد

اعضای اتاق بازرگانی ایران و تعدادی از فعالان اقتصادی از جمله دیگر شرکت‌کنندگان در این نشست بودند. «سعید تاجیک»، رئیس کمیسیون انرژی و محیط‌زیست اتاق بازرگانی تهران، با نگاه با کاپ گذشته و عدم حضور رئیس‌جمهوری ایران،‌ به حضور کشورهای دیگر و برنامه‌های جاری پرداخت. به‌گفته او، ایران به‌لحاظ شدت مصرف انرژی در منطقه، مصرف بالایی دارد. همچنین در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر درواقع براساس آمار رسمی که تا سال ۲۰۲۱، ۹ دهم درصد برق را از انرژی تجدیدپذیر تولید می‌کنیم، درصورتی‌که این طبق قانون برنامه ششم باید به پنج درصد می‌رسید. مثلاً در همین وضعیت در ترکیه ۱۲ درصدش از حوزه تجدیدپذیر است.»

او تأکید کرد در سال جاری فعالان بخش خصوصی می‌خواهند یک صدای واحد در مقابل دولت داشته باشند، اما به آنها می‌گویند بخش خصوصی چرا در چنین نشستی می‌خواهد حاضر باشد: «این سؤال برای ما زجرآور است. به‌نظر می‌رسد سازمان حفاظت محیط‌زیست هم هنوز تکلیفش را با دولت نمی‌داند. حتی تکلیف با وزارت امور خارجه هم مشخص نیست. ما امروز باید درباره محتوای آنچه می‌خواستیم در اجلاس ارائه دهیم، صحبت کنیم؛ نه درباره حواشی کار. هرچند به‌دلیل تغییر دولت ما از سازمان محیط‌زیست هم هنوز توقع زیادی نداریم، اما باید بدانید فعالان اقتصادی اتاق دست خالی نیستند و برنامه و طرح‌های مختلفی برای ارائه داریم.»

 «شینا انصاری»، رئیس سازمان محیط‌زیست، نیز از جمله مدعوین این نشست بود، اما نتوانست حاضر شود و «آرمان خورسند»، سرپرست جدید مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، به‌جای او در جلسه حاضر شد. او با بیان آنکه حضور ریاست‌جمهوری در این دوره زمانی شاید کمی سخت به‌نظر بیاید و باید در ظرف زمان همان موقعیت بررسی کرد، گفت «باتوجه‌به وضعیت فعلی کشور و منطقه، باید در زمان خودش مشخص کنیم آیا رئیس‌جمهور امکان حضور دارد یا خیر. اما نکته دیگر این است که کشور ما در کنسوانسیون‌های بین‌اللملی جزو اولین‌ها بوده و کنوانسیون تنوع زیستی رامسر از جمله آنهاست. مهم این است که ما چه چیزی برای ارائه خواهیم داشت؟» او همچنین بر اینکه تأکید کرد که همه افراد باید باید مانند اعضای یک ارکستر نوای مشخصی را بزنند و تمام شرکت‌کنندگان رویکرد یکسانی برای شرکت در چنین نشستی داشته باشند. 

این نشست درحالی پایان یافت که هیچ برنامه منسجم و دقیقی برای شرکت در کاپ ۲۹ روی میز گذاشته نشد. فعالان اقتصادی بخش خصوصی دو نگرانی عمده داشتند، نخست حضور رئیس‌جمهور که معاون راهبردی‌ این نگرانی را برطرف کرد و دیگری نحوه حضور ایران و نداشتن غرفه بود که ظریف قول رایزنی برای حل این مسئله را هم داد. در پایان این نشست اما نگرانی‌ها برای حضوردراین نشست همچنان بالا بود و یک ماه باقیمانده به کاپ ۲۹ هنوز بخش‌های مختلف نتوانسته‌اند به صدای واحدی برسند و این نکته‌ای است که باید بیش‌ازپیش مورد توجه قرار گیرد.