جهانِ امنِ کوچکِ من
۳۱ تیر ۱۴۰۳، ۱۰:۵۹
«مهدی رجبی» را باید از پرکارترین نویسندگان کودک و نوجوان دانست که دغدغههای محیطزیستی دارد. «اشباح جنگل سوخته»، «اندوه بالابان»، «پسر اقیانوس» و بسیاری آثار دیگر، نشان از توجه و تمرکز او بر چالشهای محیطزیستی در جامعۀ امروز است. همچنین تصویرگریهای «هالۀ قربانی» برای کتاب «پسر اقیانوس»، جزو ۵۰ اثر نهایی مسابقۀ بینالمللی تصویرگران جوان «فرفرۀ طلایی» انتخاب شده است.
داستان «پسر اقیانوس»، جدیدترین اثر رجبی، روایتِ پسرکی بهنام «سمیر» از روستای سیلزدهاش در جنوب ایران است؛ روستای سیلزدهای که به اقیانوسی بزرگ بدل گشته، آدمهای روستا و دامهایشان را آواره ساخته و خانهها و مزرعهها را به ورطۀ نابودی کشانده است. خانوادۀ سمیر، تنها بازماندگان روستا هستند که بهعلت آبستن بودن دام خود، هنوز محل سکونتشان را ترک نکردهاند. سمیر راوی داستان، لحنی کودکانه و صمیمانه دارد و داستان در جایی حین مکالمات مادر با سمیر، به مضمونی از جنگ و خاطرات آن نیز اشاره میکند.
«تمام گندمهایمان زیر اقیانوس خفه شدهاند. دیروز بابا روی پشتبام نشسته بود، زل زده بود به دشت و یواشکی برای گندمها گریه میکرد.» تمرکز داستان بر روی سیل است. پدیدهای که بهدلیل عوامل طبیعی و البته مدیریت نادرست عوامل انسانی رخ میدهد و پیامدهای ناگواری همچون از دست دادن افراد، تخریب سرپناه و رویآوردن به حاشیهنشینی دارد و یأس و ناامیدی نیز به دنبال آن میآید.
قطعاً در این میان ضروری است با تقویت مهارتهای اجتماعی پس از وقوع سانحه، رعب، وحشت و درماندگی افراد بازمانده علیالخصوص کودکان را کاهش و این افراد را آرام کرد. این افراد آسیبدیده نیازمند حمایتهای روانی بیشتری هستند. گاهی گفتوگوکردن با کودکان و توضیح روابط میانِ اجزای محیطزیست دشوار میشود. در چنین مواقعی است که میتوان از داستانها کمک گرفت. جادوی کلمات و قصههای خیالانگیز میتواند دشواری مسیر را سهل و لذتبخش کند. خیال میتواند پناهگاهی روحی برای کودکانی باشد که واقعیت زندگیشان دستخوش شرایطی نامطلوب شده است. دنیای خیالی که در آن از درد و مرگ و رنج و غصه خبری نیست.
تشخیص اینکه نقل برخی قصههای خیالی میتواند در کودکان ترس و تشویش ایجاد کند، نیازمند هیچ نظریه و نظریهپردازی نیست. اما در عین حال، بعضی قصهها نیز کودکان را با دنیایی خیالی روبهرو میکنند که سراسر زیبایی و شیرینی است. اما چگونه باید کودکان را با داستانهای خیالی که ترس ایجاد میکنند یا آنهایی که دنیایی فارغ از ترس را تصویر میکنند روبهرو کنیم؟
«افلاطون» استدلال میکند که «شروع مهارتهای اجتماعی باید در قالب قصهگویی باشد. او بر این باور بود داستانهایی که کودکان در همان ابتدای زندگیشان میشنوند، تأثیر عمیقی بر آنان باقی خواهد گذاشت. برای او، ورز دادن ذهن (از طریق داستان) از ورز دادن بدن مهمتر بود و کوشش بیشتری میطلبید.»
رجبی در این سالها چندین موضوع محیطزیستی را دستمایۀ داستانهایش قرار داده است و روایت داستان دیگر او، یعنی اهمیتِ مبارزه با قاچاق حیوانات و آسیبنرساندن به حیوانات، کمیاب است. اگر یک روز همۀ کودکان بهواسطۀ آگاهی، این سؤال را از خودشان بپرسند که چرا باید مواظب طبیعت باشم، افراد دغدغهمند فراوانی در حوزۀ محیطزیست خواهیم داشت که قطعاً بخش بزرگی از زمان، انرژی و فعالیت این افراد که دوستدار محیطزیست هستند، به تلاش برای نجات و حفظ سلامتِ گونههای در معرض انقراض معطوف میشود.
کتابهای دیگر رجبی مانند «اشباح جنگل سوخته»، «گلوله و پلنگ» و «سیرک سیاه» نیز روایت داستانهای جذابی با بینش محیطزیستی هستند و فرهنگ مهربانی به حیوانات را برای کودکان و نوجوانان ترویج میدهند.
«پسر اقیانوس» که از منطقۀ جنوبی ایران نوشته شده، بهواسطۀ تصویرگریهای جذاباش، جزییات بینظیر از زندگی مردم جنوب ایران، از نوع پوشش تا لهجه و گویش، معماری خانهها و عادات و شیوههای زندگیشان که همگی بازتابی از اقلیم و تنوع فرهنگی کشور است را روایت میکند.
رجبی از دورانِ کودکی و چراییِ توجهاش به موضوع اقلیم میگوید: «نیشهر برای من پر از جادو بود و خیال و شگفتی. شاید هر چیزی الان درون من است، در همان سالها شکل گرفته. دویدن در دشتها و کوهها و رودخانهها. انس با گیاه و حیوان. شنیدن و لمس خرافههای روستایی و قصههای رازآلود فولکلوریک. ما همچنان آنجا مزرعه داریم و گاهی دوباره میروم و خودم را در جوار درختهایی که با پدرم کاشتهام و حالا تقریباً همسنوسال خودماند، مرور میکنم. هرجا میرسیدم مینوشتم. روی قوطی کبریت، روی دیوار، پوست هندوانه، خاک روی شیشۀ ماشینها. بهشکل جنونآمیزی دوست داشتم کلمهها را بنویسم و کنار هم بچینمشان.»
نقطۀ آغاز داستان از خیالِ «سمیر»، شروع میشود؛ سوار کشتیاش شده و قرار است مخاطب را همراه با حیوانات، به مکانی امن ببرد. حیواناتی که با سمیر گفتوگو میکنند و در تصاویر داستان موجودیت زنده دارند، اما فیالواقع اسبابِ بازی او هستند. بیشتر روایت داستان، تجسمی از خیال سمیر است و آنجا که خیالاش در مکانی امن لنگر میاندازد و شرایط دام کمی مساعد میشود تا بتوانند محل زندگیشان را ترک کنند، داستان پایان مییابد.
«زیر سیمهای برق پارو میزنم. برق سه روز است رفته. آدمها هم رفتهاند. ما اینجا تنهای تنهاییم. ما تا آخر عمر باید توی اقیانوس زندگی کنیم.» داستانها توانایی عجیبی برای تحریکِ روح دارند و به همین دلیل، داستاننویسان دغدغهمند قطعاً از صدایشان -یا در واقع کلماتشان- برای افزایش آگاهی از اهمیت مراقبت از این سیارۀ مادری استفاده میکنند. بهترین داستانها آنهایی خواهند بود که مدتها پس از پایانِ خواندنشان، با مخاطب میمانند. گذار به یک جامعۀ پایدار، مستلزمِ تغییرات عمیق است، اما تصور اینکه چگونه همۀ این جوانب میتوانند در کنار هم جمع شوند، به ساختار و حوزۀ داستانهای خلاقانه برمیگردد. اگر میخواهیم دنیای بهتری داشته باشیم، اولین قدم این است که آن را تصور کنیم.
نظر کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.
مطالب مرتبط
پرندگان؛ پیامآوران صلح و زندگی
در گفتوگو با «ندا کردونی»، مشاور مسئولیت اجتماعی شرکتی اتاق بازرگانی تهران مطرح شد
حقوق جامعه محلی مقابل شعلههای نفت اولویت کدام است؟
«پیام ما» در گفتوگو با عضو هیئت علمی گروه باستانشناسی دانشگاه جیرفت شهرکسازی در عرصه تاریخی این منطقه را بررسی کرد
شهرکسازی در عرصه شهر قدیم جیرفت
در میزگرد تابآوری زیستمحیطی مؤسسه «رحمان» مطرح شد
تابآوری شعاری
سنجابهای قاچاق بازار تهران به زاگرس برگشتند
زایش دوباره گوزن زرد ایرانی در ایلام
تقویت توان لجستیکی و حمایتی در سازمان حفاظت محیطزیست
نوسازی ناوگان عملیاتی محیطزیست؛ ۱۰۰ خودروی جدید با وجود شرایط جنگی به استانها تحویل شد
کاهش قنوات فعال در استان مرکزی؛
میراث کهن مدیریت آب در مسیر زوال
بازگشت تدریجی «شبح جنگل» به زیستگاه طبیعی کنیا
وزیر میراثفرهنگی خبر داد
بستههای حمایتی برای فعالان گردشگری بهزودی اعلام میشود
وب گردی
- «سهم ما از قدردانی»؛ حمایت ویژه هتلهای دُنسه از قهرمانان امداد
- درخواست ایجاد مسیر دوچرخهسواری ۱۰۰ کیلومتری در قم
- چند روز بعد از سمپاشی ساس از بین میرود؟ (راهنمای کامل سمپاشی ساس + قوی ترین سم ساس)
- باغ پرندگان تهران کجاست؟ معرفی، ساعت کاری و آدرس
- مقایسه قیمت ورق شیروانی، سیاه، استیل و گالوانیزه در یک نگاه
- درخواست برقراری دورکاری و تعطیلی پنجشنبه برای کادر غیرعملیاتی (پشتیبانی) درمان سازمان تأمین اجتماعی
- طریقه ی ساخت دستگاه واکس زن برقی
- خرید لوازم یدکی لودر فابریک
- حضور فعال شرکت کرچنر سولار گروپ ایرانیان در نمایشگاه بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر
- جدیدترین تغییرات قیمت ارزهای دیجیتال و تحلیل رفتار بازار جهانی بیشتر
بیشترین نظر کاربران
مناقشه بر سر حفاظت از «بیابان لوت»
پربازدیدها
1
رقص سوگوارانه؛ کنشی مقاومتی
2
رقص عزا
3
مبارزه با جستوجوی گنج
4
هوای آلوده با موتورهای منسوخشده و آلاینده خودروهای داخلی
5
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها




دیدگاهتان را بنویسید