بچه‌ها روبه‌روی آرامستان شیرآباد جمع شده‌اند. لباس‌های بلوچی زنان، صد و یک رنگ تازه به مجدیۀ ۱۴، کوچه‌ای که همیشه خاک گرفته، داده است. اینجا کم‌تر مراسمی هست که وجهۀ خیابانی داشته و جمعی از مردم محلی بخندند و شعر بخوانند و عکس بگیرند و خودشان همۀ بخش‌های آن را مدیریت کنند. خبری از آنچه به نظر «ناامنی» می‌آید نیست و کسی کوچه را نبسته است. یکی از زنان بلوچِ بنیان‌گذار «خانۀ هدی»، روبان را می‌بُرد. این یک آغاز نیست، ادامۀ یک کارِ جمعی است. زنان بلوچ بخش‌های ساختمان مانند کارگاه سوزن‌دوزی و اتاق آموزش را به بازدیدکنندگان معرفی می‌کنند. یکی از زنان به هم‌گروهی‌هایش اشاره می‌کند و می‌گوید: «امروز سربلند شدیم.»

نام «خانۀ هدی» برای فعالان و علاقه‌مندان سازمان‌های جامعۀ مدنی در ایران ناآشنا نیست. نهادی مستقل که توسط زنان بلوچ اداره می‌شود و از گـروه‌های خودیار زنان در محلات حاشیه‌ای زاهدان مانند «شیرآباد»، «همت‌آباد»، «دایی‌آباد» و «پشت‌ گاراژها» تشکیل شده است.

پایداری مدل «خانۀ هدی» به‌عنوان یک «نهاد محلی خودراهبر زنان»، باعث شد بنیاد تصمیم بگیرد حمایت خود را از این سازمان ادامه داده و در راستای توسعۀ خانه‌های هدی در زاهدان، ساختمانی را در محـلۀ شـیرآباد که نقطـۀ اصـلی شکـل‌گیری ایـن نـهاد بـود، ساخـته و تجهیز کند.

«خانۀ هدی به وسعت دل‌های ماست. وقتی در روزهای کرونا فعالیت می‌کردیم و توانستیم به ۳ هزار نفر کمک‌رسانی کنیم، باعث شد یاد بگیریم امیدهای بزرگ داشته باشیم. از شیرآباد خارج شدیم، به محل‌های دیگر و شهرهای دیگر رفتیم؛ حتی کمک‌های‌مان را به زنان بنـدرعبـاس رساندیم.» این حـرف‌های «مـرضیـه حـسن‌زهـی» مدیرعامل «خانۀ هدی» است. او از امیدهای بزرگ زنان شیرآباد می‌گوید: «امروز ۶۰۰ نفریم، اما چشم‌انداز ۶ هزار نفر شدن هم داریم.»

مراسم افتتاحیۀ ساختمان «خانۀ هدی» روز پنجشنبه ۳۱ خرداد و هم‌زمان با ایام «عید قربان» که معنای ویژه‌ای برای شهروندان استان سیستان‌وبلوچستان دارد و در محلۀ شیرآباد برگزار شد. در این مراسم جمعی از معتمدین و مسئولان محلی از امور بانوان و خانوادۀ استان‌داری، ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه‌های زاهدان، ادارۀ کل منابع‌طبیعی استان، مولوی مسجد محله و چند نهاد دیگر شرکت داشتند. این ساختمان با حمایت مالی و کارشناسی جمعی از حامیان بنیاد توسعۀ کارآفرینی زنان و جوانان و با مشارکتی داوطلبانه ساخته شده اسـت. بخـشی از این حـامیان، پژوهشگران و فعالان هم از تهران برای حضور در مراسم آمده بودند. 

«محمدجواد دردکشان» مدیرعامل بنیاد توسعۀ کارآفرینی زنان و جوانان هم به مشارکتی‌بودن فرآیند توسعۀ جامعۀ محلی اشاره می‌کند. به اعتقاد او چنین پروژه‌هایی امکان‌پذیر نیستند مگر آنکه، طیف متنوع و گسترده‌ای از ذی‌نفعان کنار هم بیایند و هر گروه نقش خود را ایفا کند.

آنچه با تصور حامیان و فعالانی که از تهران آمده بودند تفاوت داشت، نقش فعالانۀ کودکان هم در اداره و تجهیز فضاهای مربوط به آن‌ها و هم در نشان دادن نقش‌شـان به مخـاطبان بود. اینجا کودکـان، که در حاشیۀ «خانۀ هدی» گروهی مستقل دارند و برای توسعۀ فردی و اجتماعی‌شان تلاش می‌کنند، سوژۀ خدمت‌رسانی نبودند؛ بلکه عاملان تغییر بودند. آن‌ها از علاقه و استعداد و تجربه‌شان در برنامه‌نویسی و کدنویسی و دیگر مهارت‌های معطوف به کسب‌وکار می‌گفتند؛ از کتابخانه‌ای که خودشان تجهیز کرده بودند و حتی مهارت کتاب‌داری و ادارۀ آن را آموخته بودند؛ از کودکانی که زمانی در کارگاه‌ها شرکت کرده بودند و حالا مربی و مدرس شده بودند.

از این روحیۀ جمعی و فضای هم‌دلی و مشارکتی زیاد می‌توان نوشت. اما نباید فراموش کرد که اعضای محلات حاشیه‌ای همچنان با محرومیت‌های ساختاری و چندوجهی روبه‌رو هستند. زنان و کودکان زیادی از شناسنامه و هویت و در نتیجه خدمات اجتماعی محروم هستند. توسعه و کیفیت زندگی در محلات و شهرها هم نیازمند اهتمامی واقعی توسط نهادهای مسئول و دارای ظرفیت اسـت. در چنین رویکردی، کارشـناسان توسـعۀ جامعۀ محلی معتقدند که اعضای جوامع محلی باید در تصـمـیم‌گیـری و تصـمیم‌سازی، مطالبه‌گری و نیز در اجرا و ارزیابی نقش پویا داشته باشند.