نجات از شهرهای داغ و آسمان‌های خاکستری

هیچ‌کس نمی‌خواهد گرمای سوزان در تابستان و آلودگی شدید هوا در زمستان را تجربه کند. اما واقعیت تلخ این است که در کلان‌شهرهایی مثل تهران، این دو پدیده به یک بحران غیرقابل‌انکار تبدیل شده‌اند. این پدیده‌ها ناشی از بی‌توجهی به نبود فضاهای سبز، ظهور ساختمان‌های سر به فلک کشیده و خیابان‌های آسفالت شده است که دما را در شهرها به طرز چشم‌گیری افزایش می‌دهد و باعث کاهش کیفیت هوای شهری می‌شود. به همین دلیل است که در سال‌های اخیر پژوهشگران و طراحان شهری به میدان آمده‌اند تا با بهره‌گیری از استراتژی‌های نوین طراحی پایدار بر چالش‌های این بحران که «جزایر گرمایی در شهرها» نامیده می‌شود، فائق آیند. پریسا کلوس، معمار و طراح شهری در آلمان سال‌ها است که در این زمینه مطالعه و فعالیت می‌کند. او که مدرک فوق دکترای خود را از دانشگاه برلین گرفته در سال ۲۰۱۳ شرکت Resilient Urban Planning and Development را در آلمان تأسیس کرده است و هم‌اکنون به‌عنوان مدیر اجرایی این شرکت فعالیت می‌کند. کلوس در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» در مورد چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی شهرها در مواجهه با پدیده جزایر گرمایی، اینورژن و همچنین راهکارهای ممکن برای ایجاد فضاهای پایدار در فضاهای شهری صحبت کرده است.

شهر مصدر؛ الگویی برای توسعه پایدار در دل بیابان

تمرکز فولادسازی‌های کشور بر روش‌هایی انرژی‌بر

تابستان آینده با کسری برق معادل یک‌سوم نیاز کشور روبرو خواهیم بود. کارشناسان در چهاردهمین نمایشگاه بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، بر راهکارهایی چون ساختمان‌های صفر انرژی و بازیابی انرژی در صنعت، به‌ویژه فولاد، تاکید کردند.

میراث ماندگار درویش

«بیشتر از این دیگر نمی‌‌توانستم کاری را انجام دهم که درباره آن فکر کرده باشم. حالا هم تنها خواسته من این است که این استادیوم را حفظ کنند.» جهانگیر درویش پنجاه‌واندی سال پیش سازه‌ای ساخت که به‌گفته خودش برای سال‌ها درباره فلسفه ساخت آن فکر کرده بود. هرچند یکی از بزرگترین پیمانکاران کشور آلمان در گفت‌وگویی سعی کرده بود نظرش را عوض کند، اما او می‌دانست که می‌تواند این کار را انجام دهد. حالا بعد از حدود ۶۰ سال این مهمترین سازه او، یعنی «استادیوم تختی» پابرجاست؛ هرچند که خود درویش دو روز پیش، یعنی ششم آذرماه، بعد از یک عمر تلاش در عرصه معماری چشم از جهان فروبست و جامعه معماری ایران یکی از تأثیرگذارترین افراد خود را از دست داد.

برنامه «اقدام فوری گردشگری ایران» تدوین شد

دبیر کمیته گردشگری سبز گفت: «برنامه اقدام فوری گردشگری ایران» به منظور جهت دهی به روندهای موجود با هدف بهبود شاخص‌های گردشگری سبز برای اولین بار در کشور تدوین و ابلاغ شد.

فرهی؛ استادی که دریچه‌ای به دنیای مدرن بود

سال ۱۳۸۰ بعد از تلاش‌های نافرجام در انتخاب واحد برای درس طرح معماری۲ با استادی که همه هم‌دانشکده‌ای‌هایم برای حضور در کلاس درسش سر و دست می‌شکستند، به‌ناچار و با دلخوری راهی کلاس درس استادی ناشناخته شدم. اما از همان جلسه اول کلاس مشخص شد که قرار نیست تجربه ترم‌های گذشته در این کلاس تکرار شود. «فرشاد فرهی» آمده بود تا دانسته‌ها و آموخته‌های ما را تا آن روز به چالش بکشد. اولین سؤال او از ما دانشجویان پرمدعا این بود که شما «فرانک‌ گِری» یا «رم کولهاس» را می‌شناسید؟ و وقتی که با قیافه‌های متعجب ما روبه‌رو شد، با لحن شوخی سؤال دیگری را مطرح کرد، پرسید که فلان خواننده معروف را چطور؟ او را می‌شناسید؟ وقتی که همه یکصدا گفتند که او را می‌شناسند، با همان لحن پاسخ داد که این افراد از آن خواننده سرشناس در حوزه معماری معروف‌ترند!

روایت‌ شهری امیدوار

«میراث شهری» واژه‌ای است که از چند سال گذشته بیش‌ازپیش بین کارشناسان میراثی و مدیریت شهری و کسانی که تلاشی برای زنده نگه داشتن تاریخ شهرهایی مانند تهران را دارند، دهان به دهان می‌چرخد؛ واژه‌ای که هر کدام از ما در پرسه‌زنی‌هایمان در کوچه پس‌کوچه‌های شهر، رانندگی کردن‌ها و حتی ترددهای باعجلهٔ خود آن را زندگی می‌کنیم، اما هیچ‌وقت به آن نمی‌رسیم، درحالی‌که همین میراث به‌مرور در نقش یک حافظهٔٔ شهری بین مردم جان می‌سپارد و تبدیل به «آهی» می‌شود که وقتی پیرتر می‌شویم با نگاه به هر گوشهٔ شهر از ذهن‌مان و اگر روتر بازی کنیم از دهان‌مان خارج می‌شود.

زخم ساختمان‌های معاصر

بافت‌های تاریخی، مزیت نسبی شهرهای کهن هستند که در رویکردهای رقابت‌پذیری شهری، توانایی جذب سرمایه‌های انسانی و اقتصادی را دارند. از طرفی بافت تاریخی شهرها به‌عنوان مکانی واجد ارزش‌های میراث فرهنگی، با دربرگرفتن دوره‌های مختلف تاریخی، دارای ویژگی‌هایی متشکل از ساختاری فضایی، کالبدی است. شهرها دارای ارزش تاریخی هستند، به‌همین‌علت بافت تاریخی به‌عنوان یک میراث گران‌بها و باارزش در کنار بافت جدید به شمار می‌آید. این میراث گران‌بها می‌تواند درزمینهٔ توسعۀ آیندۀ شهر به‌ویژه از لحاظ گردشگری و جذب گردشگر، دارای اهمیت فراوان باشد. گردشگری امروزه یکی از مسائل مهم و مؤثر اقتصادی و یکی از عوامل برجستۀ ارتباط اجتماعی و فرهنگی است. در این میان، مکان‌های تاریخی به دلیل نمایش هویت شهرها، از ارزش بسیار زیادی برای جذب گردشگر برخوردارند. بافت‌های تاریخی ایران به دلیل توأم‌شدن وجهۀ تاریخی با بافت جدید، اهمیتی دوچندان برای گردشگران دارند. شکل‎گیری زیبای هر محله حول مسجد و بازار و اتصال محله‎ها توسط کوچه‌ها و تشکیل شهری به نام اصفهان، حکایت از تفکر شهرسازی در پیشینۀ این شهر دارد. هم‌اکنون ۱۷۰۰ هکتار بافت تاریخی اصفهان، به‌‌صورت لکه‌هایی در مناطق مختلف این شهر باقی‌مانده است. با تداوم خیابان‎کشی‎ها و تعریض گذرها و ورود ماشین‌ها به مرکز بافت، آیندۀ نامعلومی را برای آن رقم‌ زده است. حال این شهر با داشتن شهرتی جهانی، قابلیت‌های فراوانی به‌منظور تبدیل‌شدن به مکانی برای گردشگری در سطح ملی و بین‌المللی دارد. اما پرسشی که مطرح می‌شود، با وجود ظرفیت بالای بافت تاریخی در شهر اصفهان، آیا گردشگری پایدار در آن شکل‌ گرفته یا خیر؟

مقاوم‌سازی ساختمان‌های برزیل؛ پایداری و نوآوری در مرکز «سائوپائولو»

اصطلاح «بهسازی»، برخلاف بازسازی یا نوسازی، از سوی بازار برای پرداختن به ارتقاء تکنولوژیکی در ساختمان‌های موجود پذیرفته شده است. این پروژه‌ها بر هم‌سویی ساخت‌وسازها با استانداردهای فنی محلی و انطباق فضاها برای عملکرد بیشتر، پایدارتر و برآورده‌کردن نیازهای فعلی تمرکز دارند.

«مسجد کازرونی» امتداد ‌مساجد ایرانی

زمانی که پروژۀ ثبت جهانی مساجد ایرانی از سوی وزارت میراث فرهنگی دنبال می‌شود، تنها مسجد ایرانی معاصر شهر اصفهان، «مسجد کازرونی عباس‌آباد» بدون توجه به تذکرها و تأکیدهای میراث‌دوستان و صاحب‌نظران، توسط هیئت‌امنای مسجد که حکم هیئت‌امنایی آنان نزدیک شش ماه است از دایرۀ اعتبار ساقط‌ شده است، به بهانۀ توسعۀ مسجد مورد تخریب قرار می‌گیرد و اگر نمازگزاران مسجد و میراث‌دوستان به‌موقع وارد عمل نمی‌شدند، به‌غیراز شبستان، کل این مسجد تاریخی همچون «حمام خسروآقا» اصفهان، در سکوت و بی‌خبری کامل تخریب می‌شد. این مسجد در کش‌وقوس‌های چندساله چندین‌بار توسط هیئت‌امنای آن مورد تهاجم برای تخریب قرار گرفته است و این نمازگزاران و میراث‌دوستان بودند که تاکنون نگذاشتند این مسجد تاریخی تخریب شوند. باوجوداینکه پروندۀ مسجد کازرونی عباس‌آباد برای ثبت ملی دو بار به جریان افتاده، اما به دلیل تشدد آراء در ادارۀ کل میراث فرهنگی استان اصفهان و نفوذی که هیئت‌امنای مسجد در شهر دارند، متوقف‌ شده است. آیا این مسجد واجد ارزش تاریخی برای ثبت در آثار ملی است؟ و مهم‌تر از همه، اگر قرار است توسعه‌ای در این مسجد صورت بگیرد، باید بر چه اساسی باشد؟ روزنامۀ «پیام ما» در گزارش فوق به بررسی این موضوع پرداخته است.