بایگانی مطالب: اقتصاد
سفرههای رنگارنگ اهالی جنوب
شیرینی خرما، تندی فلفل و بوی ماهی، روح فرهنگ غذایی جنوب ایران را شکل میدهند. اینجا قهوه را با آیینی خاص دم میکنند و خرما همدم همیشگی سفرهها است. خلیجفارس با هوای شرجی و هرم گرمایش چنان تأثیری در سبک غذایی مردم این منطقه داشته که هر لقمه، قصهای از نخلستان و دریا را روایت میکند. به بهانه روز ملی خلیجفارس و برای کشف رازهای فرهنگ غذایی این منطقه، با سهراب دریابندری، مترجم، مستندساز و دستیار نجف دریابندری و فهیمه راستکار در کتاب مستطاب آشپزی گفتوگو کردهایم. او در این گفتوگو از تجربه سفر به سفرههای مردم جنوب ایران گفته است.
گردشگری پایدار؛ رویای دور
در سواحل خلیجفارس، جایی که جنگلهای حرا و جزایر مرجانی داستانی از زیبایی طبیعت روایت میکنند، گردشگری انبوه سایهای بر این اکوسیستم انداخته است. خلیج فارس با پتانسیلهای بینظیر در حوزه گردشگری، در حال حاضر با خطرات ناشی از گردشگری ناپایدار و انبوه مواجه است که آیندهاش را تهدید میکند. محدثه گرمابدری، فعال گردشگری، مدرس و جهانگرد، به جزئیات این خطرات پرداخته و بر لزوم تغییر رویکردها در صنعت گردشگری ایران تأکید دارد. او از اهمیت نگاهی نو به توسعه گردشگری در نقاطی چون جزیره قشم سخن میگوید، جایی که درگذشتهای نهچندان دور به لحاظ زیستمحیطی و فرهنگی، محلی امن و بکر محسوب میشد.
توسعهای بیجهت، مدیریتی بینقشه
توسعه ناپایدار گردشگری در حاشیه خلیجفارس بهعنوان موضوعی چالشبرانگیز به یکی از نگرانیهای جدی در این منطقه تبدیل شده است. باوجود پتانسیلهای فراوان، نبود برنامهریزیهای علمی و دقیق در مدیریت مقاصد گردشگری، سبب شده تا این صنعت نهتنها به اهداف توسعه پایدار نرسد، بلکه با مشکلاتی همچون افزایش قیمتها، آلودگی محیطزیست و تغییر کاربری زمینها مواجه شود. در بسیاری از موارد، گردشگری به طور غیر مدبرانهای اجرا میشود و بهجای بهرهبرداری از ظرفیتهای محلی، آسیبهایی جدی به جوامع محلی و منابع طبیعی وارد میشود. برای بررسی این شرایط و چالشهای موجود، با علی شادلو، مدرس و فعال گردشگری و محیطزیست، به گفتوگو پرداختهایم. او در این مصاحبه به تحلیل و واکاوی دلایل ناکامیهای موجود در عرصه گردشگری در حاشیه خلیجفارس و ارائه راهکارهایی برای دستیابی به توسعه پایدار میپردازد.
میخواهیم باب گفتوگو با جهان را باز کنیم
معاون گردشگری کشور در میان ۱۳۰ تورگردان بینالمللی عنوان کرد
مردم پس از انفجار چه میخواهند؟
وقتی سیل میآید یا زلزله، مردم بهسرعت با حجم وسیعی از نیازهای فوری روبهرو میشوند؛ نیاز به پناهگاه، غذا، دارو و حمایت روانی. اما وقتی بحرانی رخ میدهد که شاید در ظاهر ابعاد آن به طور مستقیم به مردم مربوط نباشد، آسیبها کمتر نمایاناند. حادثه بندر شهید رجایی در صبح ششم اردیبهشت با برجایگذاشتن چند کشته، مفقودی و تعداد زیادی مجروح، فاجعهای انسانی و زیرساختی بهبار آورد که ابعاد آن را نمیتوان فقط در خسارات مادی و زیرساختی دید. عواقب این اتفاق میتواند در طولانیمدت دامنهای پیچیده و وسیع داشته باشد؛ همانطور که «رضا واعظیزاده»، کارشناس امور داوطلبان سازمان داوطلبان هلالاحمر به «پیام ما» میگوید حمایتهای روانی در سطوح مختلف یکی از اولویتهای اساسی است.
تهدید تجدیدپذیرها
|پیامما|توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بهعنوان راهکاری برای تأمین انرژی مورد نیاز بخش کشاورزی و بهبود وضعیت آبخوانها، در اندیشکده تدبیر آب بررسی شد. در این نشست، کارشناسان به فاصله میان برنامههای وزارت نیرو با واقعیت موجود و ابهام در امکان اجرای موفق ایده ایجاد نیروگاه توسط کشاورزان (که عملاً بخشی از اراضی مرغوب کشور را درگیر میکند) اشاره کردند. وزارت نیرو معتقد است این ایده با هدف صیانت از معیشت کشاورزان طراحی شده و معیشت زارعان، اقتصاد کلان بخش کشاورزی و استراحت آبخوانها را در نظر گرفته است. با این حال، کارشناسان در این نشست هشدار دادند که برخی از این اقدامات، با توجه به سوابق موجود، حتی میتواند به تشدید بحران در سایر حوزهها، بهویژه آب، منجر شود.
بحران بندر
|پیامما| تنها یک روز از فاجعه انفجار در بندر کانتینری شهیدرجایی گذشت که آمار جانباختگان به ۴۰ نفر و مصدومان بالای ۸۰۰ نفر رسید. اتفاقی که کشور را به عزای عمومی نشاند. اطفای حریق بهدلیل وجود مواد قابلاشتعال در کانتینرهای موجود، پیچیده شده و انفجارهای کوچک متوالی شرایط خطرناکی را رقم زده است. گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مسئولان استان هرمزگان موضوع ایمنی را پیش کشیدهاند و با وجود تأکید بر مشخص نشدن دلیل فاجعه اما گفتند تذکرهای لازم داده شده بود، اما اصلاحی انجام نگرفت. کارشناسان حملونقل دریایی و بنادر اظهارنظر قطعی نمیکنند بلکه بر موضوع مدیریت بحران در حادثهای پیچیدهای و فنی تمرکز میکنند. بهگفته کارشناسان، شواهد نشان میدهد پروتکلهای مدیریت بحران در حوادث بندری مانند آنچه رخ داد، اجرا شده است؛ اما ابعاد عظیم آتش و انفجار توان مدیریت زودهنگام را سلب کرده است. کمیته ویژه بررسی علل حادثه نیز تشکیل شده و حالا فقط زمان میتواند ابهامات ماجرا را روشن کند.
زخم روی شاهرگ
اگرچه در کمتر از ۲۴ ساعت پس از حادثه انفجار در بندر شهیدرجایی برخی رسانهها خبر دادند وضعیت در بندر به حالت عادی بازگشته است، اما ویدئوهای شدت انفجار و گستردگی حجم آتش و تخریبها نشان میدهد اوضاع در بندر شهیدرجایی هنوز عادی نیست. دستکم میدانیم که آتشسوزیها تا پایان روز یکشنبه در جریان بوده و از سوی دیگر ویدئوهای تکاندهنده موج انفجار نشان میدهد احتمالاً در محل حادثه با شدت بالایی از تخریب مواجه هستیم. در ساعات اولیه این حادثه موجی از نگرانی درباره سلامت هموطنان ایرانی در بندر شهیدرجایی جریان یافت که هنوز هم با شدت بالای مصدومان و آمار مفقودان به قوت خودش باقی است. اما در کنار این، نگرانی دیگری نیز درباره تبعات اقتصادی این رویداد بر زندگی ایرانیان کمکم ریشه میدواند. اگرچه مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان هرمزگان روز گذشته اعلام کرد با وجود این حادثه، هیچ نگرانی برای تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد، اما همچنان نمیتوان از نقش مهم این بندر در اقتصاد ایران و خسارتهای بعد از این حادثه چشمپوشی کرد. پاسخ به این پرسش که چرا بندر شهیدرجایی برای ایرانیها مهم است، شاید چندان سخت نباشد. تنها چند عدد و رقمی که در این گزارش کنار هم ردیف شده است، بهخوبی نشان میدهد که چرا این بندر برای ما مهم و آسیب به آن نگرانکننده است.
خط پایان تولید
افزایش ۲ درجهای دما کشور را به ناترازی ۲۴ هزار مگاواتی تولید و مصرف که معادل یکسوم حجم مصرف است، نزدیک کرده. اما جور این ناترازی را باید کدام بخش بکشد؟ صنعت در سال ۱۴۰۳ درگیر رکود و تورم بود. افت سرمایهگذاری صنعتی و ناترازی انرژی، حتی در ماههای پایانی سال که معمولاً بهدلیل افزایش تقاضای فصلی، تولید رونق میگیرد، رکود بخش صنعت را تشدید کرد. اطلاعات مرکز پژوهشهای اتاق ایران از رسیدن شامخ اقتصاد به ۴۸.۷ در اسفندماه ۱۴۰۳ حکایت دارد؛ رقمی که از ماههای مشابه سال قبل نیز پایینتر است. براساس برآورد کمیسیون صنعت اتاق ایران، وضعیت بهاندازهای بغرنج است که صنعتگران هشدار دادهاند با تداوم وضع موجود و درصورتیکه فکری برای قطع برق صنایع نشود، بیم وقوع سونامی تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش بیکاری وجود دارد. «سید محمدصادق الحسینی»، اقتصاددان نیز در صفحه اینستاگرام خود هشدار داده است کشور یا باید پیه کاهش اشتغال بخش صنعتی به ۱۰ تا ۱۵ درصد را به تن بمالد یا بهسمت افزایش ۳۰ برابری قیمتها و جیرهبندی رود.
گذر از باتلاقها برای طعم نان تازه
گردشگری خوراک پدیده جدیدی در جهان گردشگری نیست. آدمهایی که برای چشیدن طعم یک غذا در خاستگاه اصلیاش کیلومترها سفر میکنند، یا برای شرکت در کلاس آموزش آشپزی یک سرآشپز سرشناس یا شرکت در یک نمایشگاه قارهها را پشت سر میگذارند، در دنیا کم نیستند. اما گزارشی که گاردین اخیراً منتشر کرده است از پدیده نوظهوری میگوید؛ از شاخهای از گردشگری خوراک با عنوان: «گردشگری نانوایی».
