نادره وائلیزاده
روزنامهنگار
نادره وائلیزاده
۱۲ خرداد ۱۴۰۴
فاجعه نفتی «مارون» پاکسازی ناتمام، خسارت نامعلوم
بیش از یک هفته از شکسته شدن یکی از لولههای نفت و آلودگی رودخانه مارون در شرق خوزستان میگذرد، اما نه پاکسازی این رودخانه از لکههای نفتی تمام شده و نه مشخص است چه میزان خسارت پس از ورود این حجم آلاینده به مارون وارد شده. حالا ۲۹ انجمن محیطزیستی خوزستان با صدور بیانیهای به خسارتهای مرتبط با این آلودگی نفتی اشاره کرده و آوردهاند: ««این آلودگی، رودخانه و بیشهزار ارزشمندی را که با گونههای متنوع گیاهی و جانوری شریان حیاتی طبیعت و زندگی مردم است، دستخوش آسیب جدی کرده و تهدید جدی برای کشاورزی و سلامت عمومی است.»
نادره وائلیزاده
۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴
مذاکره برای نجات هور
آتشسوزی نیزارهای هورالعظیم امسال زودتر از همیشه زنگ خطر را به صدا درآورده است. هزاران هکتار از این تالاب مرزی در حالی طعمه حریق شد که رایزنیها برای خاموش کردن آتش در بخش عراقی هور اینبار هم به نتیجه نرسید. تا جایی که سید محمدرضا موالیزاده استاندار خوزستان دوم اردیبهشت در دیدارش با رئیسجمهور درباره طرح پیشنهاد برگزاری یک اجلاس منطقهای برای مقابله با بحران ریزگردها، آتشسوزیهای اخیر هورالعظیم را هم پیش کشید و گفت: «با توجه به آتشسوزیهای مکرر در هورالعظیم و تأثیر مستقیم آن بر تشدید بحرانِ ریزگردها در استانهای جنوبی لزوم برنامهریزی دقیق وجود دارد.»
نادره وائلیزاده
۲۷ اسفند ۱۴۰۳
برکناری در سایه آلودگی
کمتر از یک ماه از معرفی پالایشگاه بیدبلند بهبهان بهعنوان صنعت آلاینده و تشکیل پرونده قضائی برای آن، سرپرست اداره حفاظت محیطزیست بهبهان از کار برکنار شد. «عالیه چنگیزی» خردادماه امسال بهعنوان دومین مدیر زن در مجموعه ادارهکل حفاظت محیطزیست خوزستان منصوب شده بود و از ابتدای کارش پیگیر آلودگی شدید و تخلفات پالایشگاه بیدبلند بود که بهدلایل نامعلومی چندسال عنوان «صنعت سبز» را یدک میکشید. این پالایشگاه در شهرستان بهبهان در شرق خوزستان، از سال ۱۳۹۹ متعهد بود گازهای همراه ۵۲ مشعل در شرق کارون را جمعآوری کند که معادل ۶۵۰ میلیون فوتمکعب گاز است، اما این تعهد تاکنون عملی نشده است. علاوهبراین، حوضچه تبخیر و سوزاندن هزاران تن گازهای اسیدی، اعتراض اهالی و کنشگران محیطزیست بهبهان و شورای شهر بهبهان را نیز بهدنبال داشته است. مسئله صنایع آلاینده بهبهان اما به پالایشگاه بیدبلند ختم نمیشود. چنگیزی در ۹ماه حضورش، ۲۵ واحد صنعتی در شهرستان بهبهان را برای نخستینبار بهعنوان صنعت آلاینده معرفی کرد و ۱۲ صنعت آلاینده از جمله یک شرکت نفت و گاز و یک کارخانه سیمان را نیز در شرف ثبت در فهرست صنایع آلاینده داشت که چند روز قبل از نهایی کردن این فهرست برکنار شد تا همه نگاهها متوجه فشارهای صنایع آلاینده بر مدیران محیطزیست بهویژه در شهرستانها شود.
نادره وائلیزاده
۵ اسفند ۱۴۰۳
زیبایی در بالهای گسترده پرندگان
«اهالی «روستای پامنار» تا چند سال پیش «جغد ماهیخوار» را بدشگون میدانستند. میگفتند هر کس یکی از این جغدها را که پشت سد دز لانه داشت ببیند، تا شب نشده، باید بکشد و از شرش خلاص شود تا شومی جغد دامنگیرش نشود. شبکههای اجتماعی که به راه افتاد، یکی از اهالی خیلی اتفاقی عکسی از جغد ماهیخوار منتشر کرد. این تصویر دست به دست شد و به یکی از پرندهنگرها رسید که مدتها بهدنبال تصویربرداری از این گونه بود. بعد از آن، پای پرندهنگرهای دیگر هم برای دیدن جغد ماهیخوار به روستا باز شد و پامنار شد یکی از مقاصد گروههای پرندهنگری.» این روایت «نوید پارسایی»، پرندهنگر، مدرس و مؤسس «آکادمی حیاتوحش ایران»، از رونقی است که پرندهنگری برای یکی از دورافتادهترین روستاهای دزفول در شمال خوزستان به ارمغان آورده. حالا «جغد ماهیخوار» برای پامناریها خوشقدم است و آنطورکه پارسایی میگوید: «قایقرانهای محلی قبل از رسیدن به لانه جغد ماهیخوار موتور قایقشان را خاموش میکنند، مبادا جغد بترسد و از آنجا برود و دیگر برنگردد.»
نادره وائلیزاده
۱ بهمن ۱۴۰۳
کارون، زخمخورده سدها
گزارش کمیسیون اصل ۹۰ قانون اساسی در مورد طرحهای فاقد مجوز زیستمحیطی که ۱۸ دیماه در صحن علنی قرائت شد، حاکی از این بود که برخی از طرحها در سالها و دهههای اخیر بدون مجوز محیطزیستی، فازهای اجرایی خود را طی کرده و به بهرهبرداری رسیدهاند. این کمیسیون فهرستی از طرحهای وزارتخانههای نیرو و راهوشهرسازی که فاقد مجوزهای زیستمحیطی و قانونی بودند را بررسی کرده که ۸۴ طرح از آنها مربوط به وزارت نیرو است. طبق بررسیها بیش از ۸۰ درصد پروژههای وزارت نیرو فاقد مجوز محیطزیستی اعلام شدند؛ مشکلی که بهنظر میرسد دامن کارون را هم گرفته است. حالا قرار است سد شهید (سد ماربر) روی رودخانه ماربر از سرشاخههای کارون ساخته شود. همچنین، سد ماندگان نیز از قرار معلوم بر روی رودخانه ماربر و در ذخیرهگاه زیستکره و منطقه حفاظتشده دنا احداث میشود. طرحهایی که واکنشهای زیادی بههمراه داشته است و علاوهبر کارشناسان در رسانهها، کارزاری با دو هزار امضا نیز ار رئیسجمهوری میخواهد در مورد این طرحها مداخله کند. طرحهای انتقال آبی که شاید زخمهای ترمیم نشدنی بر پیکر کارون باشد.
نادره وائلیزاده
۲۹ دی ۱۴۰۳
نبرد با گردههای گیاهی آلرژیزا
پاییز امسال هم برای اهوازیها نفسگیر بود. بحران تنگی نفس بعد از نخستین بارانهای پاییزی اما پدیدهای است که بعد از ۱۱ سال هنوز در ابهام است. حالا با اختراع دستگاه پایش آلایندههای زیستی تحقیقات مربوط به تنگی نفس اهوازیها وارد مرحله جدیدی شده است. دو نفر از استادان دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز، «محمداسماعیل خراسانی فردوانی» و «محمدرضا سیاهپوش»، بعد از حدود دو سال کار پژوهشی مشترک موفق شدهاند دستگاهی بسازند که میتواند با نمونهبرداری و اندازهگیری آلایندههای زیستی موجود در هوا مانند گرده گیاهان و اسپور قارچها تحقیقات مرتبط با تنگی نفس در اهواز را متحول کند و فاز دوم این طرح را به جریان بیندازند. این دستگاه که اخیراً در نمایشگاه هفته پژوهش خوزستان به نمایش درآمد، پیشازاین موفق شده بود در زمینه طراحی و ساخت، جایزه ملی زیستمحیطی دکتر تقی ابتکار (جایزه مرکز صلح و محیطزیست) سال ۱۴۰۲ را کسب کند.
نادره وائلیزاده
۱۸ آذر ۱۴۰۳
برداشت سیاه از مزارع سبز
دو دستگاه دروگر نیشکر (هاروستر) در میانه مزارع ۱۲ هزار هکتاری واحد دعبل خزاعی «برداشت سبز» را نمایش میدهند؛ نمایشی برای فرار شرکت توسعه نیشکر از اتهام «برداشت سیاه». دروگرها ساقهها و برگهای سبز نیشکر را به هوا میپاشند. همهچیز عادی بهنظر میرسد. نه خبری از شعلههای آتش است، نه از زمین سوخته و کارگران نیبر و دود و خاکستر سیاه که در فصل برداشت در مزارع نیشکر معمول است. این نمایش تبلیغاتی برای استقبال از «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، و استاندار خوزستان، مدیران و خبرنگارانی بود که انصاری را در سفرش به اهواز و بازدید از منابع آلاینده هوا در روز ۱۲ آذر همراهی کردند.
نادره وائلیزاده
۱۳ آذر ۱۴۰۳
تکرار اشتباه تیلاپیا در دز؛ این بار ماهیهای چینی
یک دهه بعد از هجوم ماهی تیلاپیای آفریقایی به رودها و تالابهای خوزستان، حالا نوبت به ماهیان چینی رسیده است. گونههای غیربومی که طبق ماده ۳ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالابهای کشور ممنوعه است، اخیراً در رودخانه دز، یکی از مهمترین زیستگاههای شمال خوزستان، رهاسازی شدهاند. آنطور که برخی کارشناسان محیطزیست این واقعه را «ترور بیولوژیک رودخانه دز» توصیف کردهاند. اوایل آبانماه بود که اداره شیلات با همراهی اداره محیطزیست دزفول بیش از نیممیلیون بچهماهی چینی را در رودخانه دز رهاسازی کرده که اعتراض فعالان محیطزیست را به دنبال داشت. سید محسن رضازاده عضو انجمن محیط زیستی کنکاج دزفول به پیام ما میگوید: «هشت انجمن محیط زیستی خوزستان در اعتراض به رهاسازی ماهیان غیربومی در رودخانه دز، در حال تنظیم شکوائیه با عنوان تخریب محیطزیست و بومشناسی رودخانه دز در مراجع قضایی هستند تا به دادستان دزفول و دادستان مرکز استان ارائه دهند.»