کشف یک محراب سنگی در جریان مرمت و ساماندهی کاروانسرای محوطه جهانی پاسارگاد، توجه‌ها را دوباره به یکی از دوره‌های کمترشناخته‌شده تاریخ این مجموعه جلب کرده است؛ دوره‌ای که آرامگاه کوروش برای مدتی کاربری مذهبی پیدا کرد و فضای اطراف آن به مسجد تبدیل شد. هرچند تاریخ دقیق این محراب هنوز مشخص نیست، کارشناسان معتقدند این یافته می‌تواند اطلاعات تازه‌ای درباره تغییرات پاسارگاد پس از دوره هخامنشی در اختیار پژوهشگران قرار دهد.

صنعت گردشگری در کشورمان در اغما به سر می‌برد. در شرایطی که حتی اخبار احتمال وقوع جنگ نیز منجر به تعطیلی توریسم می‌شود، وقوع چند جنگ و حملات پی‌در‌پی به ایران، گردشگری ورودی را راکد و حضور توریست‌ها به ایران را به کمترین تعداد ممکن رسانده است. اگر هم توریستی به ایران سفر کند یا از کشورهای مسلمان است و به قصد زیارت آمده، یا به هدف مشاهده کشوری جنگ‌زده. تعطیلی تقریباً کامل گردشگری ورودی، لغو گسترده تورها و کوچ شغلی راهنمایان گردشگری، تصویری از بحرانی است که فعالان این صنعت پس از جنگ از آن روایت می‌کنند. آن‌ها معتقدند در کنار خسارت‌های اقتصادی، تداوم رکود می‌تواند به از دست رفتن تجربه و دانش حرفه‌ای راهنمایان گردشگری بینجامد و روند احیای این صنعت را حتی پس از بازگشت ثبات با چالش‌های جدی روبه‌رو کند.

نقش رستم امروز هم‌زمان با سه تهدید روبه‌روست؛ فرونشست دشت مرودشت، پیامدهای فعالیت‌های پتروشیمی و احتمال ازسرگیری فعالیت‌های معدنی.کارشناسان در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گویند آنچه میراث جهانی مرودشت را به این نقطه رسانده، حاصل دهه‌ها برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، توسعه کشاورزی آب‌بر و مدیریت ناپایدار منابع آب است؛ روندی که نه‌تنها تخت جمشید و نقش رستم، بلکه زیست‌بوم و اقتصاد منطقه را نیز تهدید می‌کند.

مجتمع نمدمالی سمنان قرار است فروخته و سپس تخریب شود؛ تصمیمی که با اعتراض بخشی از فعالان صنایع‌دستی و میراث فرهنگی استان روبه‌رو شده است. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی سمنان می‌گوید منابع حاصل از فروش این مجتمع برای تکمیل بازارچه صنایع‌دستی استان اختصاص می‌یابد. با این حال، معترضان معتقدند این مجموعه بخشی از هویت فرهنگی سمنان است و می‌توان آن را به‌جای واگذاری، به بازارچه دائمی صنایع‌دستی یا مرکز فرهنگی و گردشگری تبدیل کرد. شکایت‌ها و پیگیری‌های حقوقی بهره‌برداران نیز، به گفته مدیرکل میراث فرهنگی استان، تاکنون در مراجع قضایی به نتیجه نرسیده و فروش مجتمع همچنان در دستور کار است.

هشت روستای پامنار در خوزستان، گیسوم در گیلان، شانه‌تراش در مازندران، ریاب در خراسان رضوی، درک در سیستان‌وبلوچستان، قلعه‌بالا در سمنان، موئیل در اردبیل و مصر در اصفهان در سال ۲۰۲۶ به‌عنوان روستاهای منتخب ایران کاندیدا شده‌اند و با بهترین روستاهای جهان برای قرار گرفتن در فهرست روستاهای جهانی رقابت می‌کنند. اما آیا شانسی دارند؟ در شرایط فعلی که حتی پرونده‌هایشان کامل نیست، کشور در شرایط جنگی و آتش‌بس موقت قرار دارد و ایران به‌عنوان مکانی امن برای سفر شناخته نمی‌شود، ثبت این روستاها چه دستاوردی خواهد داشت؟

اظهارات «سیدرضا صالحی امیری» دربارۀ «بازنگری حریم آثار تاریخی» در صحن علنی مجلس و در روز رأی اعتماد، اعتراضات بسیاری به همراه داشت. بسیاری از کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی، دربارۀ کوچک‌شدن حریم آثار باستانی و کارشکنی در حریم این آثار، اظهار نگرانی کردند. فعالان میراث فرهنگی نیز بر صالحی امیری تاختند که چرا دربارۀ کوچک‌کردن حریم آثار تاریخی در روز رأی اعتماد در مجلس سخن گفته است؟ صالحی امیری گفته بود که بسیاری از نمایندگان مجلس از حریم آثار تاریخی ناراضی هستند و باید حریم این آثار مورد بازنگری قرار بگیرد. اما بسیاری از کارشناسان و فعالان قدیمی میراث فرهنگی، بر این باورند که اظهارات او به معنای کوچک‌شدن حریم آثار باستانی نیست، بلکه بسیاری از حرایمی که دهه‌های ۶۰ و ۷۰ شمسی تعیین شده و غیراصولی و اتفاقاً کوچک‌تر از حد مناسب بوده‌اند، قرار است مجدداً تعیین شوند. حریم آثار تاریخی، یکی از حساس‌ترین موضوعات در حفاظت از محوطه‌های باستانی و بناهای تاریخی کشور است. باستان‌شناس‌ها در نامۀ خود به صالحی امیری اعلام کردند که طراحان کوچک‌شدن حریم آثار تاریخی در کشور، همان غارتگران و تاراجگران میراث فرهنگی و تاریخی کشور هستند که آثار ایران را به کشورهای عرب حاشیۀ خلیج‌فارس و غرب و شرق جهان قاچاق می‌کنند.