فرشته رضایی

سوءتغذیه یکی از آسیب‌های بهداشتی جوامع درحال‌توسعه است. موضوع امنیت غذایی آن‌قدر مهم است که پایش و بررسی‌های جهانی دربارۀ آن، آمارهای جالبی را به ما نمی‌دهد. «فائو» در آخرین گزارش خود به بررسی ۱۶۷ کشور جهان از نظر سوءتغذیه پرداخت. این بررسی نشان می‌دهد، رتبۀ ایران در این جدول ۹۰ بوده است. اگرچه ایران قبلاً در این رده‌بندی جهانی بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰، رتبۀ ۱۰۲ را داشته، اما اکنون ۱۲ پله نسبت به رده‌بندی قبلی بالاتر آمده است. متخصصان، سوء‌تغذیه را عامل بیماری‌های مختلف می‌دانند، ضمن اینکه خودِ این عارضه هم می‌تواند ناشی از پیامد‌ برخی بیماری‌ها باشد؛ پس لازم است موردتوجه دولت‌ها در سراسر جهان قرار گیرد.

سلسله نشست‌های جنسیت و نابرابری با موضوع «جنسیت و مسیر معاصر»، در مؤسسۀ رحمان برگزار شد. این نشست که با محوریت تداومِ تغییر برپا شد، با سخنرانی سه فعال حقوق زنان ادامه یافت. مینو مرتاضی، پژوهشگر و فعال حوزۀ زنان، با موضوع «زنان به‌منزلۀ امر سیاسی، در فرازوفرودهای سیاسی جامعۀ ایران»، «انشا مالک»، استاد دانشگاه و پژوهشگر از جامو و کشمیر، دربارۀ «مقاومت زنان مسلمان و رقابت سلطه» و «هما همت»، نویسنده و کنشگر مستقل مدنی از افغانستان، دربارۀ «تلاش‌های زنان پیش و پس از تغییرات سیاسی» سخنرانی کردند.

حیات پارک لاله و درختان سرسبز آن در خطر است. شهرداری تهران باز هم دست روی یکی از پارک‌های قدیمی و مهم گذاشته است. این‌بار با ساخت یک مخزن دفنی ۲۵۰۰ مترمکعبی، آن هم به منظور آبیاری فضای سبز پارک لاله. ساخت این مخزن بزرگ در فضای سبز و پردرخت پارک لاله انجام می‌شود و علاوه بر تخریب کامل این فضا، به این معناست که دیگر هیچ گیاه ریشه‌داری آنجا نخواهد رویید. بر اساس بررسی‌های انجام شده از مخازن ‌دفنی آب در دیگر پارک‌ها؛ مثل پارک «اندیشه»، بخشی از مخزن در محل حوض آب ساخته شده است و در پارک «میرزای شیرازی» در محل بازی کودکان که برخی از کارشناسان ادعا می‌کنند به علت عمق کم مخزن، شاید قابل بازگرداندن به وضعیت قبلی باشد. اما محل احداث مخزن پارک لاله در فضایی با درختان قدیمی و بسیار بزرگ‌تر از سایر مخزن‌های ساخته شده است. از سویی امکان کاشت و پرورش درختان به این سرعت امکان‌پذیر نیست. در ضمن این محوطه یکی از مهمترین و پرترددترین فضاهای پارک است. یعنی محل اصلی نشستن مردم در فضای سبز، مکانی با درختان و بوته های بسیار متنوع در کنار در ورودی غربی (خیابان حجاب) و نزدیک محل ورودی جنوبی.

نشست «حق سلامت برای کودکان با نگاهی ویژه به بیماران دیردرمان»، روز دوشنبه در دفتر انجمن حمایت از حقوق کودکان برگزار شد. این نشست که سه سخنران داشت، با حضور «احمد قویدل» مدیر امور استان‌های انجمن هموفیلی ایران، «رامک حیدری» مدیرعامل انجمن دیستروفی ایران و «مریم اخوان توکلی» عضو هیئت‌مدیرۀ انجمن تالاسمی ایران برگزار شد.

کمتر از یک ماه دیگر تا آغاز سال تحصیلی جدید مانده است، اما هنوز بسیاری از دانش‌آموزان ثبت‌نام نکرده‌اند. در سال‌های اخیر، موضوع جاماندگان از تحصیل، یکی از موارد بغرنج حوزۀ آموزش بوده است. اما نکتۀ مهم اینکه، این آسیب اجتماعی به کلاس‌اولی‌ها هم رسیده است. یعنی بسیاری از دانش‌آموزان کلاس اول، طعم درس و مدرسه و نیکمت‌های تحصیلی را نچشیده، از تحصیل بنا به دلایل مختلف باز داشته شدند. سال گذشته «مجتبی هاشمی» مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزش‌وپرورش، به «تسنیم» خبر داده بود: «۲۷ درصد کلاس‌اولی‌ها ثبت‌نام نکرده‌اند.» تسنیم در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ هم گزارش داده بود، تعداد کلاس‌اولی‌های سال گذشته، ۱ میلیون و ۶۹۰ هزار و ۷۸۸ نفر بودند. از این میان، ۱ میلیون و ۳۰۶ هزار و ۶۰۳ نفر از آن‌ها ثبت‌نام کردند. به‌عبارتی حدود ۲۳ درصد از کلاس‌اولی‌ها سال گذشته ثبت‌نام نکردند. این آمار نشان می‌دهد که تعداد کلاس‌‌اولی‌هایی که سال ۱۴۰۲ ثبت‌نام نکرده‌اند، نسبت به سال گذشته ۴ درصد افزایش داشته است.

زنگِ اول دستور دولت «پزشکیان»، با ابلاغ جذب ۷۰ هزار معلم بازنشسته در کشور به صدا درآمد. وضعیت کمبود معلم در مدارس، به‌حدی بحرانی است که رئیس‌جمهور حدود یک‌ونیم ماه قبل از بازگشایی مدارس، دستور جذب معلمان بازنشسته را داده است تا جلوی وقوع یک بحران آموزشی در سال تحصیلی جدید را بگیرد. با اینکه گفته می‌شود در کل کشور ۱۷۶ هزار نفر کمبود معلم داریم، اما منابع دیگری از کمبود دست‌کم ۲۵۰ هزار معلم در کشور خبر می‌دهند. اما این بحران هرسال ابعاد بزرگ‌تری را به خود می‌گیرد. سال گذشته، «محمدرضا فلاحی» دبیر سابق شورای تبیین دانشگاه فرهنگیان، گفته بود: «کمبود معلم در سال ۱۴۰۶ به حدود ۴۰۰ هزار نفر خواهد رسید؛ درحالی‌که رشد جمعیت در کشور هم به نقطۀ عطف و قله می‌رسد.» اما «رضا مرادصحرایی» وزیر آموزش‌وپرورش دولت سیزدهم، در پاسخ به انتقادات گفته بود: هیچ کلاسی بدون معلم وجود ندارد و اگر هم باشد، فقط ۳ درصد کلاس‌ها خالی از معلم هستند! بااین‌حال، افزایش بازنشستگی معلمان و بی‌توجهی دولت در تربیت و آموزش و جذب معلمان جدید، باعث بروز این بحران شده است؛ به‌طوری که وزیر آموزش‌وپرورش را در آستانۀ استیضاح قرار داد. در واقع بی‌نظمی‌های مکرر در وعده‌های وزیر آموزش‌وپرورش و عدم برنامه‌ریزی دقیق، موجب کمبود معلم در مدارس شد. هرچند کمبود معلم از نظر اجتماعی دلایل دیگری دارد و آن‌‎هم کمیِ حقوق و کاهش جایگاه و منزلت اجتماعی معلمان است؛ موضوعی که باعث شد اکنون دولت پزشکیان در اولین گام دست به جذب معلمان بازنشسته بزند تا اقدام‌های بلندمدتی برای این حوزه انجام شود.

داستان سختی‌ کار کارگران، فصل آخر ندارد. کمیِ حقوق، عدم پوشش بیمه‌ای مناسب، مرگ در اثر حوادث حین کار، نبود ایمنی، اعتصاب، اعتراض و این آخری هم مسمومیت غذایی. ۱۷ مردادماه جاری بود که کارگران یک شرکت پتروشیمی - کاویان - در عسلویه، صبح دیگری را آغاز کردند تا با همۀ سختی‌های کار در جنوب دست‌وپنجه نرم کنند و نانی بر سر سفره ببرند؛ «رامین گلستان» هم یکی از آن‌ها بود. آن روز پیمانکار، وعدۀ صبحانۀ کارگران را توزیع می‌کند. غذا آن روز املت است. نه‌تنها این شرکت (پتروشیمی کاویان)، که کارگران «آرین متانول» و «پارس گلایکل» هم از آن صبحانه می‌خورند و ساعتی نکشیده، کم‎‌کم مسمومیت سراغ همۀ آن‌ها می‌آید. برخی می‌گویند ۳۰۰ نفر و برخی دیگر می‌گویند ۱۸۰ نفر از کارگران مسموم و راهی بیمارستان می‌شوند. اما به‌علت تعداد زیادشان، خیلی از آن‌ها با خودروهای شخصی اقوام یا دوستان راهی مراکز درمانی مختلف می‌شوند تا حالشان از این که هست بدتر نشود؛ اما مرگ در کمین رامینِ جوان نشسته است.

هاری درمان ندارد و به آن بیماری بدون علاج می‌گویند. وقتی سگ‌گزیدگی یا حیوان‌گزیدگی اتفاق می‌افتد، تزریق واکسن یکی از راه‌های درمان است، اما اگر به‌موقع نرسد یا واکسن‌ها که عموماً وارداتی هستند، به‌طور مناسب نگهداری نشوند و کیفیت و خاصیت خود را از دست بدهند، فرد مبتلا به هاری، فرصت بسیار کمی برای زندگی دارد. به‌همین خاطر کارشناسان حوزۀ بهداشت، توصیه‌های بسیاری می‌کنند تا جایی که ممکن است، از قرارگرفتن در معرض حیوانات وحشی خودداری کنیم. اما آخرین وضعیت هاری در ایران چگونه است و از نظر ابتلا در چه وضعیتی قرار داریم؟ «محمدرضا شیرزادی» رئیس ادارۀ مبارزه با بیماری‌های قابل انتقال بین حیوان و انسان وزارت بهداشت، دراین‌باره به «پیام ما» گفت: بیماری هاری یک بیماری بومی در ایران است و متأسفانه گوشت‌خواران و پستانداران، به‌عنوان مخزن بیماری‌ هاری مطرح هستند. اگر این حیوانات فردی را مورد گزش و جراحت قرار بدهند، باعث می‌شود که بیماری به آن‌ها منتقل شود.

یک کارمند شهرداری به‌دلیل سقوط آسانسور در معاونت اجتماعی شهرداری منطقۀ ۱۸، جان باخت. تبعات وجود ساختمان‌های ناایمن، دامن شهرداری تهران را هم گرفته است. «ایمنی» در نهادی که خود باید مسئولیت حفاظت از جان شهروندان در مقابل چنین ساختمان‌هایی باشد، این‌گونه تعریف می‌شود و جان انسانی از دست می‌رود. تهران مانند بسیاری از شهرهای کشور، ساختمان‌های ناایمن کم ندارد. اما اینکه یکی از این ساختمان‌های ناایمن، جزو املاک و ساختمان‌های نهادی خود شهرداری باشد، محل بحث است. براساس آخرین آمار سازمان آتش‌نشانی تهران، در پایتخت ۷۵ ساختمان اداری و تجاری ناایمن همچون پاساژهای «شانزلیزه»، «ناهید» و فجر، «شرکت ژال» در خیابان شریعتی، «ساختمان هرمزان» در سعادت‌آباد، «مجتمع تجاری بوستان» در پونک و برخی پاساژهای بازار بزرگ تهران، از جمله «گرندهتل»، ساختمان‌هایی هستند که هنوز ایمن‌سازی نشده‌اند.در لیست بلندبالای آتش‌نشانی، ساختمان‌های دولتی اعم از بیمارستان و اماکن دولتی هم وجود دارد و فقط ساختمان‌های تجاری‌صنعتی نیستند، اما ناایمن‌ها، شهر پرتراکمی چون تهران را تهدید می‌کنند. سال گذشته رئیس کمیسیون عمرانی و شهرسازی شورای شهر تهران، در گفت‌وگو با برنامۀ «تهران ۲۰» از وجود ۱۱ هزار ساختمان ناایمن و شناسایی آن‌ها خبر داده بود که از نظر نهاد شهری، در مرحلۀ بحرانی قرار نداشتند، اما «پرخطر» شناخته می‌شدند. ساختمان‌های ناایمن از نظر فنی، اماکنی هستند که از لحاظ سازه، تأسیسات و موقع حریق، ایمنی لازم را ندارند.

رئیس شورای اسلامی شهر تهران، در جمع اصحاب رسانه در نشستی به مناسبت روز خبرنگار، از اقدامات قابل‌توجه و موفق انجام‌شده در دورۀ ششم خبر داده و تأکید کرد، تلاش کردیم دورۀ ششم به نتایج بهتری نسبت به ادوار گذشته دست یابد. چمران در این نشست به سؤالات رسانه‌های مختلف پاسخ داد که مهم‌ترین مباحث مطروحه دربارۀ پروژه‌های عمرانی، مترو تهران و خرید واگن‌های چینی، تراموا، موضوع تغییر شهردار تهران و ... بود. روزنامۀ «پیام ما»، پیش‌تر به موضوع فرونشست‌ها در تهران پرداخته بود که باتوجه‌به اهمیت این مسئله، دربارۀ آن از رئیس شورای شهر تهران سؤال پرسید.

ظهر روز گذشته شهروندان تهرانی از آتش‌سوزی و دودگرفتگی شدید در ایستگاه مترو میدان ولیعصر تهران خبر دادند. دود غلیظ ظن آتش‌سوزی در بخشی از مترو را در بین آنان تقویت کرد تا اینکه خط مترو متوقف و مسافران از آن پیاده شدند. خودروهای آتش‌نشانی سریعا خود را به میدان ولیعصر رساندند. خط ۶ برای دقایقی در ایستگاه ولیعصر تعطیل شد تا حادثه بررسی و عیب‌یابی شود. این اولین بار نیست که خطوط مترو با حوادثی این‌چنینی مواجه می‌شوند. ۸ خردادماه سالجاری هم ایستگاه مترو شهدای هفتم تیر به علت دود گرفتگی تعطیل شد. شاهدان می‌گفتند سیم‌های بالای یکی از کابین‌های مترو دچار اتصالی شد و دود فضا را فراگرفت. حادثه‌ای که جزیی و در اثر اشکال در مقاومت سقفی مترو گزارش شد.

افت نمرات دانش‌آموزان در سال تحصیلی اخیر، با آنکه به وضعیت هشدار رسیده، اما بی‌توجهی وزارت آموزش‌وپرورش برای بررسی و حل این بحران، در نوع خود عجیب و قابل تأمل است. چندی پیش بود که آماری تکان‌دهنده از میانگین نمرات آزمون نهایی دانش‌آموزان در روزنامۀ «فرهیختگان» منتشر شد که نشان می‌داد میانگین معدل دانش‌آموزان، بین ۸ تا ۱۰ است و تعداد خیلی زیادی از دانش‌آموزان، معدل‌های زیر ۱۰ داشتند. چند ماه پیش هم وزارت آموزش‌وپرورش براساس آماری که داده است، میانگین کشوری نمرات دانش‌آموزان در امتحانات نهایی خرداد ۱۴۰۲ در رشتۀ تجربی ۲۳.۱۱، رشتۀ ریاضی ۷۹.۱۰، رشتۀ انسانی ۷۵.۸ و رشتۀ معارف ۵۶.۱۰ بوده است. براساس گزارش روزنامۀ فرهیختگان، میانگین معدل نمرات دانش‌آموزان در سال ۱۴۰۲ نسبت به چهار سال پیش از آن، در تمامی رشته‌ها با افت حدود ۲نمره‌ای در امتحانات نهایی روبه‌رو بوده است. به‌این‌صورت که میانگین معدل امتحانات نهایی خرداد ۱۴۰۲ در استان‌های هرمزگان، کهگیلویه‌وبویراحمد، خوزستان و آذربایجان غربی، ۸ تا ۹ بود. همچنین خراسان شمالی، گلستان، اردبیل، ایلام، کردستان، لرستان، کرمانشاه، فارس، کرمان، گیلان، بوشهر و چهارمحال‌وبختیاری نیز، استان‌هایی هستند که میانگین ۹ تا ۱۰ را ثبت کردند. یعنی معدل دانش‌آموزان این استان‌های نیز کم و هشدارآمیز است. با این حساب، مجموعاً در ۱۷ استان، میانگین معدل امتحانات نهایی خرداد، ۸ تا ۱۰ بوده که در وضعیت قرمز هستند.