چرا عربستان از میزبانی جام جهانی فوتبال انصراف داد؟

عزم عربستان در طی یکسال گذشته برای جذب ستاره‌های دنیای فوتبال از «رونالدو» و «مندی» گرفته تا «نویس» و «بنزما»، با حمایت و تأمین مالی صندوق حاکمیتی ثروت که متولی آن «محمد بن‌سلمان» ولیعهد عربستان است و در چارچوب تقویت گردشگری و متنوع‌سازی اقتصادی و همچنین عدم تکیه بر درآمدهای نفت خام، و ارائهٔ چهرهٔ دیگری از این کشور پیش‌ روی جهانیان صورت می‌گیرد، افکار عمومی را متقاعد کرد این اقدامات پرهزینهٔ عربستان گام‌های ابتدایی برای کسب میزبانی مشترک جام جهانی 2030 است. اما چند روزی است که خبر می‌رسد عربستان سعودی از ارائهٔ پیشنهاد میزبانی مشترک جام جهانی فوتبال 2030 به‌همراه یونان و مصر به فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) منصرف شده است. با توجه به اینکه هنوز افکار عمومی نسبت به بعضی اقدامات سیاسی و نظامی عربستان نگاهی انتقادی و منفی دارد، می‌شود دلیل این امر را در بهانه‌جویی همسر آقای «مسی» برای رهسپار شدن به دومین کشور بزرگ عرب‌زبان دنیا و یا شماتت آتن توسط یونانی‌ها به‌دلیل همراهی با عربستان برای ورود مشترک به میزبانی جام جهانی دید. به‌نظر می‌رسد این موضوع سران سعودی را واداشت که راهبرد دیگری را برای رسیدن به «رؤیة السعودیة ۲۰۳۰» اتخاذ کنند.
می‌توان سفر بن‌سلمان به فرانسه را در راستای اجرایی‌سازی این راهبرد قلمداد کرد. هرچند او در راستای امضای قراردادهای سرمایه‌گذاری بین دو کشور و بررسی مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی عازم پاریس شده، اما همهٔ ماجرا این نیست. درواقع اینها حاشیه‌ای است بر متن. سعودی‌ها به‌دنبال صید ماهی بزرگتری هستند. داستان این است که عربستان نامزد میزبانی نمایشگاه «اکسپو 2030» شده است و بن‌سلمان درحال رایزنی و جلب حمایت 170 کشور عضو، برای برنده‌شدن در انتخابات و برگزاری این ابررویداد در 2030 است. فعلاً سه شهر ریاض عربستان، رم ایتالیا و بوسان کره‌جنوبی نامزد میزبانی اکسپو 2030 هستند و چند روز قبل عربستان درخواست رسمی نامزدی ریاض برای میزبانی این نمایشگاه را در پاریس ثبت کرد. عربستان باید تمام موانع بر سر راه کسب میزبانی اکسپو 2030 را از میان بردارد. به‌نظر می‌رسد یکی از موانع بزرگ میزبانی جام جهانی 2030 با همکاری مشترک یونان و مصر باشد. بن‌سلمان با مقایسهٔ درآمد حاصل از دو رویداد جام جهانی فوتبال و اکسپو، عطای جام جهانی را به لقایش بخشیده و اسب خود را برای برگزاری اکسپو 2030 زین کرده است. در مقایسهٔ سود این دو ابررویداد می‌شود گریزی به تجربهٔ همسایگان عرب‌زبان عربستان، یعنی قطر و امارات زد.
گزارشی که رویترز از اهداف گردشگری جام جهانی قطر ارائه کرده است نشان می‌دهد از پیش‌بینی 1.2 میلیون نفری جذب گردشگر، تنها نیمی از این هدف محقق شد. یعنی 765 هزار گردشگر طی این مدت از جام جهانی استقبال کردند. «ناصر الخاطر» مدیر اجرایی کمیتهٔ اجرای جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر اعلام کرد که این برنامه برای قطر ۱۷ میلیارد دلار درآمد ایجاد کرد. این درحالی‌است که عربستان چشم‌انداز جذب 100 میلیون گردشگر در سال 2030 را دنبال می‌کند و با جام جهانی به این آرمان نخواهد رسید. اما در مورد اکسپو شرایط به‌گونهٔ دیگری است. بنابر اعلام اکسپو دبی، این رویداد شش‌ماهه حدود 23 میلیون بازدیدکننده جذب کرد. یا همین برج ایفل فرانسه در سال 1889 با هدف میزبانی اکسپو ساخته شد که از آن سال تا به‌امروز سالیانه میلیون‌ها گردشگر را روانهٔ فرانسه می‌کند و به پربازدیدترین و پردرآمدترین مکان گردشگری اروپا تبدیل شده است. بنابه تحقیقی ایتالیایی، این برج تا به‌حال حدود 543 میلیارد دلار عاید اقتصاد فرانسه کرده است. درصورتی‌که عربستان برندهٔ میزبانی این نمایشگاه شود، پیش‌بینی می‌شود که تنها در طول دورهٔ برگزاری آن از اکتبر 2030 تا مارس 2031 حدود 40 میلیون خارجی از آن در شهر ریاض بازدید کنند که جدا از بازگشت 7.8 میلیارد دلاری هزینهٔ میزبانی، حدود 100 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیز از طریق این نمایشگاه جذب شود.
شما باشید کدام را انتخاب می‌کنید؟ برگزاری جام جهانی آن‌هم به‌صورت مشترک با دو کشور دیگر، یا میزبانی اکسپو؟