۱۶ آذر متفاوت دانشگاه‌ها

| پیام ما | دانشجویان در حالی خود را برای برگزاری مراسم روز دانشجوی امسال آماده می‌کنند که بسیاری از هم‌کلاسی‌‌هایشان به‌دلیل شرکت در اعتراضات دانشجویی و غیردانشجویی این دو، سه ماه گذشته در بازداشت هستند؛ عاملی که منجر به تفاوتی آشکار در فضای حاکم بر دانشگاه‌ها در آستانه ۱۶ آذرماه ۱۴۰۱ نسبت‌به این روز در سال‌های گذشته شده است.

آذرماه به نیمه رسیده و پاییز به روزهای آخر؛ روزهایی که آخرین برگ‌های درختان شهر فرومی‌افتند و سوز سرما لابه‌لای شاخه‌ها چرخ می‌زنند و سوت می‌کشند که تنها چند روز دیگر زمستان است و چیزی نمانده به آغاز فصل سرد. اما اگر همین روزهای سرد سال را به تقویم سیاسی زندگی کنیم، خبری از این سرمای پاییزی نیست و در عوض، گرمای کنشگری دانشجویی و شور و حرارت سیاست‌ورزی در روزگار جوانی است که فضا را پر می‌کند. گرمایی که درست در نخستین روز از نیمه دوم آذرماه هر سال به اوج می‌رسد و نه‌تنها به حریم دانشگاه، بلکه به سراسر سپهر سیاسی کشور گرما می‌بخشد. البته تا وقتی که خلاف آن به اثبات نرسد.

خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی در تماس با رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، از جزئیات برنامه رئیس دولت در روز دانشجو پرسید و با این پاسخ مصطفی رستمی مواجه شد: طبق روال هر ساله رییس‌جمهور در مراسم دانشگاه تهران برای دانشجویان سخنرانی می‌کند

۱۶ آذر امسال اما انگار قرار است خلاف آن‌چه قاعده و رسم روز دانشجوست، به وقوع بپیوندد. این را البته بنابه نشانه‌ها و شواهد بسیاری می‌شود فهمید و حتی از هفته‌ها و ماه‌ها پیش از این هم پیش‌بینی روز دانشجویی متفاوت دشوار نبود؛ پیش‌بینی ناظر بر رویدادی تلخ در روزهای پایانی آخرین ماه تابستان امسال که از وقتی به تقویم سیاسی کشور اضافه شده، نه‌فقط آن تابستان و این پاییز، بلکه انگار کل این تقویم را زیر و رو کرده است. رویدادی که حالا سه ماه پس از وقوع، هنوز چنان تاثیرگذار است که استثنایی را در قاعده برگزاری مراسم روز دانشجو رقم زده است. این در حالی است که با نگاهی به اخبار مربوط به برگزاری مراسم رسمی گرامیداشت روز دانشجوی امسال نیز می‌شود به تفاوت ۱۶ آذر ۱۴۰۱ با ۱۶ آذر سال‌های قبل پی برد. خبرهایی که نه‌تنها از لغو تمامی برنامه‌های تشکل‌های دانشجویی در یکی از مهمترین دانشگاه‌های پایتخت حکایت دارد، بلکه فراتر از آن، نشان می‌دهد دفتر رئیس‌ جمهوری نیز هنوز نتوانسته برنامه کاری ابراهیم رئیسی را در روز دانشجو تنظیم و اعلام کند. دفتر رئیس دولت سیزدهم البته حوالی صبح دیروز در این رابطه اطلاع‌رسانی کرد و در خبری که تقریباً تمامی خبرگزاری‌های رسمی و منابع خبری داخلی روی خروجی فرستادند، اعلام کرد که رئیسی در روز دانشجو، میهمان دانشجویان دانشگاه تهران است. اما هنوز غروب نشده، ناگزیر به تکذیب یا به بیان دقیق‌تر توضیح در این رابطه شد. به این ترتیب در حالی که حوالی ساعت ۱۰ صبح روز گذشته خبرگزاری‌ها اعلام کردند که «مراسم گرامیداشت روز دانشجو با حضور رئیس‌ جمهور در دانشگاه تهران برگزار می‌شود» و حتی نوشتند «در این مراسم که به همت تشکل‌های دانشجویی برگزار می‌شود، نمایندگان اتحادیه تشکل‌های دانشجویی در حضور رئیس جمهور سخنرانی می‌کنند»، در ادامه ناگزیر به تغییر تیترشان با تعابیری از این دست شدند: «توضیح تکمیلی درباره خبر حضور رئیس‌ جمهور در دانشگاه تهران»؛ توضیحی که در آن آمده: «اگرچه دیدار دانشجویی رئیس‌ جمهور در ۱۶ آذر امسال قطعی است اما هنوز دانشگاه خاصی برای این مراسم نهایی نشده است.» این منابع خبری در نهایت در این حد قادر به افزایش دقت اطلاع‌رسانی خود شدند که اعلام کنند رئیسی، «در یکی از دانشگاه‌های تهران سخنرانی می‌کند.» البته ظاهراً دفتر ابراهیم رئیسی این تغییر و توضیح را ناشی «دعوت تشکل‌ها و دانشگاه‌های مختلف برای حضور و سخنرانی رئیسی» عنوان و اضافه کردند که «دفتر ریاست‌جمهوری در حال بررسی این دعوت‌هاست و هنوز محل برگزاری و دیدار دانشجویی نهایی نشده است.» اتفاق جالب‌تر اما حوالی غروب روز گذشته افتاد. آن‌جا که ایرنا، خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی در تماس با رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، از جزئیات برنامه رئیس دولت در روز دانشجو پرسید و با این پاسخ مصطفی رستمی مواجه شد: «طبق روال هر ساله رییس‌جمهور در مراسم دانشگاه تهران برای دانشجویان سخنرانی می‌کند.»
فضایی که باعث شد رئیس قوه قضاییه نیز در شرایطی مشابه رئیس قوه مجریه قرار گیرد، با این تفاوت که از دفتر غلامحسین محسنی اژه‌ای، خبری ناظر بر حضور او در یک دانشگاه مشخص منتشر نشد که بخواهد در ادامه توضیحی اضافه کند. این در حالی بود که ایسنا در خبری که در این رابطه روی خروجی خود فرستاد، اعلام کرد: «رئیس قوه قضاییه میزبان جمعی از دانشجویان خواهد بود.» این خبرگزاری دولتی البته در حالی این خبر را با تیتر «برنامه حضور روسای قوا در جمع دانشجویان» منتشر کرد که تنها برنامه یکی از روسای قوای سه‌گانه مشخص و ناظر بر حضور رئیس قوه مقننه در یکی از دانشگاه‌های کشور بود. جالب اینکه برنامه روز دانشجوی رئیس مجلس نیز یک روز پیش از روز دانشجو خواهد بود و این در حالی بود که خبرگزاری خانه ملت که به‌عنوان خبرگزاری رسمی مجلس شورای اسلامی شناخته می‌شود نیز همین خبر درباره برنامه روز دانشجوی محمدباقر قالیباف را روی خروجی فرستاد و اعلام کرد: «به مناسبت روز دانشجو، محمدباقر قالیباف ۱۵ آذر به جمع دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس می‌رود.»
در همین حال ظاهراً مراسم روز دانشجو در برخی از دانشگاه‌ها تعطیل شده است. اقدامی که حتی صدای دانشجویان بسیجی را نیز درآورده و آن‌طور که خبرگزاری دانشجو در خبری کوتاه نوشت، «دانشجویان بسیجی دانشگاه امیرکبیر نسبت به تصمیم عجیب مدیریت دانشگاه و لغو برنامه و عدم اجازه برگزاری ویژه برنامه‌های روز دانشجو روز دانشجو اعتراض کردند.» بنابر گزارش این خبرگزاری نزدیک به بسیج دانشجویی، «مدیریت دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در تصمیمی غیرمنتظره، برای برگزاری هیچ‌یک از برنامه‌های تشکل‌های این دانشگاه در هفته منتهی به روز دانشجو، مجوز صادر نکرده است.»
در این بین البته بودند مسئولانی که دانشگاهی را برای خود پیدا کردند. هرچند این مسئولان نیز می‌خواهند به سیاق رئیس مجلس، یک روز زودتر از موعد در دانشگاهی حاضر شوند و سخنرانی کنند. چهره‌هایی همچون سید محمد حسینی که قرار است به دعوت بسیج دانشجویی دانشگاه علامه، به این دانشگاه برود تا با شرکت در دومین نشست از سلسله نشست‌های علمی با کارگزاران ملی جمهوری اسلامی، در قامت معاون پارلمانی رئیس دولت سیزدهم به این پرسش دانشجویان بسیجی علامه پاسخ دهد که «آیا دولت سیزدهم پاسخگو است؟!» همچنین بسیج دانشجویی دانشگاه شریف نیز در آستانه فرا رسیدن روز دانشجو از برگزاری «آیین بزرگداشت روز دانشجو با حضور شهردار تهران» خبر داد تا مشخص شود علیرضا زاکانی نیز همچون محمد حسینی ۱۵ آذرماه میهمان گروهی از دانشجویان بسیجی است؛ با این تفاوت که او نه به دانشگاه علامه، بلکه به دانشگاه شریف می‌رود و در سالن جابر دانشکده شیمی این دانشگاه در جمع دانشجویان سخنرانی کند.
همزمان در حالی که در آستانه روز دانشجوی امسال، استقبال سردی از سوی دانشجویان از مسئولان برای حضورشان در این مراسم شده، اوضاع در شهرستان‌ها و دیگر استان‌های کشور نیز تفاوت چندانی ندارد. در این بین البته چند نفری از مسئولان از جمله هادی طحان‌نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، محسن منصوری، معاون اجرایی رئیس‌ جمهور و سید نظام موسوی، سخنگوی هیئت رئیسه مجلس تصمیم دارند با سفر به استان خوزستان، در دانشگاه‌های این استان سخنرانی کنند. این در حالی است که استانداران لرستان و کرمان نیز از دعوتنامه‌هایی خبر داده‌اند که از سوی دانشجویان دانشگاه‌های استان‌های محل خدمت‌شان دریافت کرده‌اند. جالب اینکه استانداری کرمان نیز خبر می‌دهد که به‌رغم این دعوت از استاندار، «هنوز مشخص نیست این مقام مسئول ۱۶ آذر به دانشگاه می‌رود یا نه!»
همچنین در دو خبری دیگر از استان‌های خراسان رضوی و گیلان، حسین طائب، مسئول سابق سازمان اطلاعات سپاه و مشاور فرمانده سپاه قرار است در جمع دانشجویان دانشگاه فردوسی سخنرانی کند و سعید جلیلی، مشاور رهبری در امور بین‌الملل نیز در دانشگاه گیلان حاضر خواهد شد. برخی منابع نیز از حضور محمدحسین صفارهرندی، وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در دانشگاه علوم اجتماعی علامه خبر داده‌اند اما ظاهراً او قرار است روز شنبه ۱۹ آذر به این دانشگاه برود. دانشجویان در شرایطی خود را برای ۱۶ آذرماه ۱۴۰۱ آماده می‌کنند که سرعت تحولات روز دانشجوی متفاوتی را رقم زده است.