ماه و سالی نیست که حاشیه‌های طرح‌های احداث تله‌کابین در مناطق طبیعی ایران خبری نشود. در تازه‌ترین این اتفاقات از شورای عالی معماری و شهرسازی خبر رسیده که این شورا با طرح احداث تله‌کابین کبودوال موافقت کرده است. این خبر را رحمت‌الله نوروزی، نماینده شهرستان علی‌آباد در مجلس شورای اسلامی‌، روز شنبه 21 آبان‌ماه اعلام کرده است. این طرح در شرایطی به تصویب رسیده که هنوز هم «‌ارزیابی اثرات محیط زیستی» آن انجام نشده است.

به نظر می‌رسید طرح احداث تله‌کابین در جنگل‌های کبودوال پس از ماجرای مزایده عجیب منابع طبیعی گلستان در سال 97 که به منظور واگذاری پارک جنگلی کبودوال انجام شد، به فراموشی سپرده شده باشد. نماینده مردم علی‌آبادکتول در مجلس شورای اسلامی 21 آبان‌ماه اما بار دیگر درباره این طرح سخن گفت: در جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری طرح تله‌کابین کبودوال مطرح و با شرط رفع برخی از اشکالات مصوب شد.
رحمت‌الله نوروزی درباره این مصوبه به «پیام ما» می‌گوید: «در آخرین جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری طرح تله‌کابین کبودوال مطرح و با شرط رفع برخی از اشکالات مصوب شد. عملیات اجرایی این پروژه بعد از رفع ایرادات می‌تواند آغاز شود و مشکلی در این خصوص وجود ندارد. احداث تله‌کابین در علی‌آباد کتول در حوزه گردشگری می‌تواند تحول ایجاد کرده و رونق اقتصادی را به دنبال داشته باشد.»

خبر احداث تله‌کابین کبودوال در شرایطی اعلام می‌شود که تله‌کابین ناهارخوران در یکی از مناطق ویژه جنگل‌های ثبت جهانی هیرکانی و در مجاورت ذخیره‌گاه‌های سرخدار کشور قرار گرفته است. همچنین در گذشته وزارت نیرو به احداث این تله‌کابین در محدوده سد کبودوال اشکال وارد کرده بود

به گفته نوروزی ظرفیت و قابلیت‌های خوبی در حوزه گردشگری به لحاظ طبیعی وجود دارد و استفاده از این ظرفیت‌ها به صورت اصولی می‌تواند در رشد اقتصادی و توسعه استان تاثیرگذار باشد: «متاسفانه این طرح در سال ۹۹ در شورا مطرح اما به صورت مشروط رد شد. با این حال با پیگیری‌های انجام شده از سوی مجمع نمایندگان و استانداری با رفع برخی از نقایص این طرح می‌تواند عملیاتی شود و ما همه تلاشمان برای به نتیجه رساندن آن را انجام می‌دهیم.»
وزارت نیرو، مشکل داشت
خبر احداث تله‌کابین کبودوال در شرایطی اعلام می‌شود که تله‌کابین ناهارخوران در یکی از مناطق ویژه جنگل‌های ثبت جهانی هیرکانی و در مجاورت ذخیره‌گاه‌های سرخدار کشور قرار گرفته است. همچنین در گذشته وزارت نیرو به احداث این تله‌کابین در محدوده سد کبودوال اشکال وارد کرده بود. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان گلستان بارها اعلام کرده که با اجرای این طرح به شدت مخالف است و نسبت به مخاطرات آن برای سد کبودوال در پایین دست طرح تله‌کابین، نگرانی‌های جدی دارد.
سید محسن حسینی پیشتر و در نشستی خبری به خبرنگاران محلی گلستان گفته بود: «در صورت استقرار تله‌کابین در نقطه مبدا در بالادست سد کبودوال، احتمال آسیب رسیدن به سد کبودوال و شکست آن وجود دارد. این سد در بالادست سه شهر علی‌آباد، مزرعه و سنگدوین قرار گرفته که اگر سد آسیب ببیند این 3 شهر در معرض آسیب جدی قرار خواهند گرفت و اگر سد بشکند فقط چند دقیقه طول می‌کشد که آب دریاچه، به شهرهای پایین دست برسد و ما زمان برای نجات و فرار مردم نداریم، یا اگر یکی از کابین‌ها سقوط کند مشکلات جدی برای بهداشت و امنیت سد و آب آن خواهیم داشت.» حسینی گفته بود که تمام این مسائل در کارگروه محیط زیست استان نیز مطرح شده است.

یک منبع آگاه: در حالی که همه به خوبی می‌دانند احداث این تله‌کابین در یکی از محدوده‌های بسیار حائز اهمیت هیرکانی است و طبیعتا برای همه استان و کشور دارای اهمیت است با این اقدام می‌خواهند قانون را دور بزنند

حذف یک طرح یا دور زدن قانون؟
یک منبع آگاه در اداره‌کل محیط زیست استان گلستان به «پیام ما» خبر داده که تله‌کابین کبودوال نه فقط طرح ارزیابی محیط زیستی ندارد بلکه قرار نیست برایش چنین طرحی تعریف شود. با وجود سطح اشتغال بالای 5 هکتار در مجموعه محدوده طرح و تاسیسات جانبی با این عنوان که سطح اشغال پایانه‌ها و دکل‌ها به زیر 5 هکتار می‌رسد این طرح را مشمول ارزیابی اثرات محیط زیستی ندانسته‌اند.
این منبع آگاه می‌گوید: «‌محل احداث این تله‌کابین در یکی از محدوده‌های بسیار حائز اهمیت هیرکانی است و طبیعتا برای همه استان و کشور دارای اهمیت است در حقیقت با این اقدام می‌خواهند قانون را دور بزنند.»
موضوعی که به نظر امری پنهان نیست و یک عضو شورای شهر علی‌آباد نیز بر آن صحه می‌گذارد. «مهدی شکی» عضو فعال شورا که در دوره‌های پیش نیز بر این کرسی نشسته بود در گفت‌وگو با «پیام ما» تایید می‌کند که مصوبه مذکور فقط در مورد کلیات طرح است و جزییات پس از نهایی شدن توسط این شورا و نهادهای ذیربط بررسی می‌شود اما خبری از ارزیابی اثرات محیط زیستی نیست.
مهدی شکی توضیح می‌دهد: «اصلی‌ترین مسئله‌ای که در حال حاضر وجود دارد ایرادی است که وزارت نیرو به طرح وارد کرده بود. اما با مجموعه مستندات و مدارکی که در جلسه و به وزارت نیرو ارائه شد این وزارتخانه نیز نسبت به طرح متقاعد شده است. شکی در مورد طرح ارزیابی اثرات محیط زیستی نیز معتقد است که مطابق قانون چون محدوده اشتغال شده توسط سازه‌های تله‌کابین به 5 هکتار نمی‌رسد بنابراین این مطالعات در مورد این طرح صدق نمی‌کند.»
نگاهی به ضوابط قانونی
شتاب گرفتن در اجرای این طرح حتی به قیمت دور زدن مقررات از سال 1400 و با سفر وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور به گلستان اتفاق افتاد. او در این سفر طی تماس تلفنی با مسئولان وقت سازمان منابع طبیعی خواستار صدور مجوزهای لازم برای احداث تله‌کابین شد. او ابراز امیدواری کرد با هماهنگی نهادها و ادارات مختلف مشکل احداث تله‌کابین در شهرستان علی آبادکتول برطرف شود. مشکلی که مسئولان از آن صحبت می‌کنند ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی است. اجرای پروژه تله‌کابین کبودوال در اسفند سال 1396 در کمیسیون تخصصی و زیربنایی استان گلستان، در خرداد 1397 در شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان و در بهمن 1397 در شورای عالی جنگل به تصویب نهایی رسید، اما ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی اجرای این پروژه را به تعویق انداخت.
هیئت وزیران در جلسه مورخ 29/8/1390 بنا به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه ارزیابی اثرات محیط زیستی طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ تولیدی، خدماتی و عمرانی را تصویب کرد که این قانون مناطق تحت حفاظت: مناطق چهارگانه تحت حفاظت شامل پارک ملی، اثر طبیعی ملی، پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده موضوع بند (الف) ماده (3‏) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست -مصوب 1353– همچنین تالاب بین‌المللی و تالاب‌هایی که در کنوانسیون جهانی رامسر به ثبت رسیده‌اند را مشمول دانسته است. بر اساس این آیین‌نامه گزارش ارزیابی اثرات باید شامل هر دو دوره ساخت و بهره‌برداری طرح باشد و مسئولیت اجرا و زمان هر اقدام به منظور رفع یا کاهش آثار سوء محیط زیستی مشخص شود. یعنی نمی‌توان صرفا محدوده سازه‌ای را در مورد تله‌کابین کبودوال به عنوان محدوده اثر طرح، مشمول طرح ارزیابی محیط زیستی دانست و 4 هزار هکتار پیرامونی پارک را از آن تفکیک کرد. همچنین درمورد طرح‌های استانی نیز‌ این آیین‌نامه گزارش ارزیابی اثرات محیط زیستی طرح‌های استانی موضوع بند (ث) تصویب‌نامه شماره 75609/ت 51052 هـ مورخ 11/6/1394 را در صورت دریافت تاییدیه کارگروه متشکل از مدیران کل محیط زیست (رئیس) و دستگاه ذی‌ربط استان و رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مربوط به محل اجرای طرح، از ارائه گزارش مذکور به کارگروه موضوع این ماده مستثنی کرده است.
آینده نامعلوم
سرمایه‌گذاران و مقام‌های دولتی در سال‌های گذشته برای احداث تله‌کابین در مناطق مختلف کشور علاقه زیادی نشان داده‌اند. هر چند توسعه بخش گردشگری در عرصه‌های طبیعی می‌تواند به اقتصاد پایدار مناطق کمک کند اما این پرسش همچنان وجود دارد که آیا نباید این توسعه مبتنی بر ضوابط قانونی و با رعایت اصول توسعه پایدار صورت گیرد؟ و آیا در زمینه صدور مجوز احداث تله‌کابین کبودوال این ضوابط به معنای دقیق رعایت شده‌اند؟ شواهد و مستندات فعلا از رعایت این ضوابط نشانه‌ای به دست نمی‌دهند.