چهار سال تعلیق حفاظت از یوز

با تلف شدن یک یوز دیگر در تصادف جاده‌ای بحث‌های مختلفی بین کارشناسان و علاقه‌مندان به این گونه در شبکه‌های مجازی درباره علل این تصادف و راهکارهای پیش رو درگرفت. در این نوشتار تلاش می‌شود با ذکر 5 گزینه،‌ این بحث‌ها و پرسش‌ها واکاوی شود.

1. گرچه سگ‌های گله و دامداران مهم‌ترین عامل تهدید یوز هستند، جاده‌ و تصادفات جاده‌ای عاملی است که باعث شده تلفات زیادی آن هم در جنس ماده یوزها داشته باشیم. با وجود اهمیت این عامل در طول سال‌های اخیر یعنی از سال 97 به بعد اقدامی ‌برای امن کردن جاده آن هم در نواحی پرتردد یوز صورت نگرفته است.

2. از سال 97 تا 1400 یعنی در دولت قبل به صورت کاملا عمدی سازمان حفاظت محیط‌ زیست و معاونت محیط طبیعی این سازمان وقت زیادی را برای حفاظت از یوز هدر دادند. مدیران در این سازمان بارها عنوان می‌کردند می‌خواهیم برنامه‌ای برای حفاظت از یوز تدوین کرده و بر اساس آن پیش برویم. من معتقدم آنها با استدلال و توجیه برنامه‌ریزی‌ برای مدت طولانی علاقه‌مندان بحث یوز را سرگرم کردند تا کاری انجام ندهند.

3.گفته می‌شود چنانچه پروژه تکثیر در اسارت نبود‌، فنس‌کشی جاده انجام می‌شد ضمن اینکه این عامل به حفاظت از زیستگاه صدمه می‌زند. از نظر نگارنده تکثیر در اسارت هیچگونه اثر منفی بر حفاظت از زیستگاه ندارد. اگر تکثیر در اسارت را پیگیری نمی‌کردیم سه یوز را از دست می‌دادیم. یوز،‌ یوز است و ما نباید از این پتانسیل غافل می‌شدیم. آنچه به تصادفات جاده‌ای منجر می‌شود بیشتر به سوءمدیریت برمی گردد تا اینکه این استدلال را بیاوریم که تکثیر در اسارت یا هر گزینه دیگری باعث شد فنس‌کشی انجام نشود.

4.یک سال از آغاز به کار معاونت محیط طبیعی دولت جدید می‌گذرد در حالی که اقدام خاصی برای حفاظت از یوز انجام نشده است. متاسفانه بخش زیادی از وقت و انرژی ما صرف برنامه جدید می‌شود و مدیران پس از روی کار آمدن برنامه‌های قبلی که اتفاقا کارشناسان زیادی روی آن وقت گذاشته‌اند و ممکن است موثر هم باشند را کنار می‌گذارند و می‌خواهند ایده‌های دیگری را دنبال کنند.

5. آخرین تصادف یوز 30 آذر سال  1393 بود. بعد از آن اقداماتی که برای ایمن‌سازی جاده انجام شد. ممکن است از این تاریخ به بعد هم تلفات جاده‌ای را شاهد بوده باشیم اما گزارشی در این زمینه وجود ندارد. همین موضوع نشان می‌دهد فنس‌کشی در کاهش تلفات یوز کاملا موثر باشد. در‌این‌باره مقرر شده بود با کامل شدن فنس‌کشی‌، دوربین در جاده نصب شده و محدودیت سرعت وضع شود. همچنین بنا بود نور جاده به گونه‌ای شود تا رانندگان دید مناسبی داشته باشند،‌ ضمن اینکه با توجه به بحث‌های اقتصادی روگذر،‌ تعریض زیرگذرها در دستور کار قرار گرفت. با این حال و با وجود مطالعات زیادی که از سال 1393 تا 1396 انجام شد اقدام خاصی صورت نگرفت به ویژه در این 4 سال که اجرای پژوهش‌ها کاملا ناکام ماند.