بیماری‌های روانی سالمندان ایران بیشتر از کشورهای توسعه‌یافته است

| پیام ما | رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران گفته است «ما آمادگی مدیریت همین ۱۰ میلیون سالمند را نداریم». این اظهار نظر در شرایطی مطرح شده که در روزهای اخیر بازنشستگان بخش مهمی از اعتراض‌ها به مسئولان دولتی را شکل داده‌اند.

بازنشستگان ایران این روزها به دلیل فشارهای ناشی از نوسان قیمت‌ها در فشارند و این درحالی است که موقعیت جسمانی آن‌ها نیز مشکلاتی را برایشان رقم زده که مراقبت از آن هزینه‌بر است. این در حالی است که هنوز دولت نتوانسته از پس هم‌سازن‌سازی حقوق بازنشستگان برآید. در همین حال یکی از مدیرانی که با به کارگیری سیاست‌های اشتباه چه در مورد کارکنان و چه در مورد بازنشستگان موجب به وجود آمدن بخشی از اعتراض‌ها شده بود به عنوان نخستین وزیر مستعفی دولت سیزدهم نام خود را ثبت کرد؛ حجت عبدالملکی. با این حال و در شرایطی که بیم آن می‌رود که سرپرست وزارت کار تعاون و رفاه اجتماعی یعنی استاد راهنمای عبدالملکی وزیر آینده این حوزه باشد باید دید وضعیت بخش قابل توجهی از مخاطبان این وزارتخانه چگونه است. اگر مسئولان ارشد کشور و نظام از پیرشدن جمعیت نگرانند مسلماً باید بتوانند با نشان دادن وضعیت مطلوب برای زندگی سالمندی جوانان را از آینده خود مطمئن کنند. اگر به رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران تا سال ۲۰۵۰ یعنی ۲۵ سال دیگر بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند شده‌اند باید پرسید وضعیت آن‌ها در حال حاضر چگونه است؟ وقتی همچنان سالمندان مجبورند برای تأمین هزینه‌های خود کار کنند چگونه می‌توان از جوانان انتظار داشت که به جوان‌شدن جمعیت از طریق زادآوری همکاری کنند. بنابراین به جای قرارگاه‌هایی که امثال شهردار تهران احداث و ایجاد می‌کنند شاید بهتر آن باشد که سخنان احمد دلبری رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران را همگی بخوانند.
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران با بیان اینکه در زمینه شاخص قابلیت و توانمندی سالمندان، ایران در جایگاه ۸۸ قرار دارد، گفته است : در گذشته از بیماری‌های اصلی سالمندی بحث بیماری‌های قلبی و عروقی و بیماری‌های زمینه‌ای ژنتیک عنوان می‌شد، درحالیکه اکنون باتوجه به گسسته شدن شبکه‌های اجتماعی افراد در دوران بازنشستگی، بسیاری از آنها دچار بیماری‌های روحی و روانی می‌شوند.
احمد دلبری در گفت‌وگو با ایسنا، یکی از مشکلات حوزه سالمندی را «بازنشستگی قبل از موعد» دانسته و افزوده است‌: در حال حاضر میانگین سن بازنشستگی در کشور ۵۲ سال است، در صورتی که افراد اغلب از ۷۰ سالگی از کار افتاده می‌شوند و بخش زیادی از بیماری‌ها به علت این بیکاری رخ می‌دهد که در این زمینه لازم است در قوانین حوزه سالمندی به موضوع بازنشستگی ورود شود.
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران علت پایین بودن سن بازنشستگی در کشور را «ایجاد اشتغال کاذب» عنوان کرده و گفته است‌: در ایران معمولا بازنشستگی را زودتر از موعد در نظر گرفته و افراد زودتر بازنشسته می‌شوند تا جای آنها را نیروهای جوان بگیرند.
تنها ۳۴ درصد از سالمندان در ایران «شاغل» هستند
در همین راستا دلبری به گزارش حاصل از ارزیابی شاخص دیده‌بان سالمندی که اخیرا توسط سازمان بازنشستگی انجام شده است، اشاره و خاطرنشان می‌کند: در این ارزیابی ۹۷ کشور مورد بررسی قرار گرفتند و ایران رتبه ۶۴ را به خود اختصاص داد؛ به عبارتی ۶۴ کشور در جهان از ایران وضعیت بهتری دارند. از سوی دیگر در زمینه شاخص قابلیت و توانمندی سالمندان، ایران در جایگاه ۸۸ بوده و در وضعیت نامطلوبی قرار دارد.
به گفته او، با توجه به اینکه شاخص قابلیت و توانمندی سالمندان ترکیبی از اشتغال و توانمندی و میزان تحصیلات سالمندان است، تنها ۳۴ درصد از سالمندان در ایران شاغل هستند.
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران در ادامه درباره وضعیت اشتغال سالمندان در کشورهای دیگر بیان کرده است : انتظاری نمی‌رود که سالمندان کار یدی انجام دهند اما اکثر کشورها از سالمندان به عنوان مشاور در رده‌های بالا بهره می‌برند و همانگونه که در کشورهای توسعه یافته بازنشستگی فرآیندی دو ساله است و طی این مدت فرد تجربیات چند ساله خود را در اختیار می‌گذارد، ارائه مشاوره و تجارب در سال‌های بعد نیز به نیروهای جوان در این کشورها ادامه می‌یابد.
بیماری‌های روانی گریبان‌گیر سالمندان
دلبری به تشریح عوارض بازنشستگی زودهنگام بر سالمندان می‌پردازد و می‌افزاید: بیکاری و نداشتن هویت و هدف، منشاء بسیاری از بیماری‌های روانی است و از آنجایی که هویت بیشتر بر شغل است، قطعا بیکاری می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌ها شود. در گذشته از بیماری‌های اصلی سالمندی بحث بیماری‌های قلبی و عروقی و بیماری‌های زمینه‌ای ژنتیک عنوان می‌شد، درحالیکه اکنون باتوجه به گسسته شدن شبکه‌های اجتماعی افراد در دوران بازنشستگی، بسیاری از آنها دچار بیماری‌های روحی و روانی می‌شوند.
وی با تاکید بر اینکه از علل اصلی آلزایمر و دمانس، کاهش تعاملات اجتماعی است، گفته است : میزان شیوع بیماری‌های روانی سالمندان در کشور، نسبت به کشورهای توسعه‌یافته بیشتر است.
خیلی فرصت نداریم
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ایران پیشتر با تاکید بر اینکه در سال ۲۰۵۰ بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند می‌شوند، گفته بود : ما تجربه بیش زایی دهه ۶۰ را به خوبی به یاد داریم که می‌توان به مدارس دو شیفته و سه شیفته و مسکن مهر و سازمان ملی جوانان و…. اشاره کرد اما واقعا آیا ما از نیروی جوان به عنوان شاخص نیروی توسعه استفاده کردیم؟ در صورتی که گفته می‌شود مشکلات حوزه سالمندان ۵ تا ۶ برابر است.
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی با بیان اینکه بیشترین کارآفرینی و اشتغال در اروپا در حوزه سالمندی است، گفت: در ایران تقریبا یک میلیون و ۷۰۰ هزار شغل پنهان داریم اما در حوزه سالمندی دولتها توجهی به آن نکرده‌اند.
به گزارش ایسنا، دلبری با بیان اینکه درصد جمعیت سالمندی در ۴۰ سال گذشته دو برابر شده است، گفت: در سال ۱۳۵۵، ۵.۳ درصد جمعیت ما را سالمندان بالای ۶۰ سال تشکیل می دادند و اکنون این رقم به ۱۰ درصد رسیده است. ۴۰ سال طول کشید تا جمعیت سالمندی دوبرابر شد اما دو برابر شدن بعدی جمعیت سالمندی از ۱۰ به ۲۰ درصد کمتر از ۲۰ سال طول خواهد کشید. کشورهای توسعه یافته این سرعت رشد را طی ۸۰ تا ۱۰۰ سال طی کرده‌اند.
او با اشاره به اینکه از سال ۱۳۸۳ که به دولت دستور شده، تا سال گذشته، یک سند نوشته و چند بار رونمایی شده است و هنوز تقسیم کار ملی انجام نشده است، افزود: قطعا ما در حوزه سالمندی ابر بحران خواهیم داشت.
رئیس مرکز تحقیقات سالمندی ادامه داد: ما آمادگی مدیریت همین ۱۰ میلیون سالمند را نداریم. ۶۰ درصد منابع بیمه ای برای این ۱۰ درصد هزینه می‌شود در صورتی که آینده شرایط فرق می‌کند. در آینده سالمندانی پیرتر و آسیب پذیرتر خواهیم داشت. منابع بیمه‌ای برای کسی باقی نمی ماند در صورتی که در دنیا بحث سالمندی به عنوان صنعت سرمایه گذاری است.
به گفته دلبری بیشترین کارآفرینی و اشتغال در اروپا در حوزه سالمندی است. یعنی در ایران تقریبا یک میلیون و ۷۰۰ هزار شغل پنهان داریم اما در حوزه سالمندی دولتها توجهی به آن نکرده‌اند.
دلبری با اشاره به شاخص دیده بانی سالمندی در ایران گفت: در خصوص شاخص دیده بان سالمندی در ایران در بین ۹۷ کشور ما عدد ۶۷ را داشتیم که در وضعیت بهداشتی وضع خوبی داشتیم.
وی افزود: موضوع سالمندی از جمله موضوعاتی است که از دنیا عقب هستیم.