گزارش جدید برنامه محیط زیست سازمان ملل نشان می‌دهد که تلاش کشورها برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و رسیدن به تعهدات دیگر تنظیم شده برای سال ۲۰۳۰، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را تنها ۷.۵درصد در سال کاهش می‌دهد.
در دوازدهمین گزارش شکاف تصاعدی سازمان ملل آمده که تعهدات جدید و به‌روزرسانی شده‌ای که در ماه‌های گذشته و پیش از برگزاری نشست تغییرات اقلیمی شکل گرفته‌اند، گام‌های مثبتی برای مقابله با انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند اما اگر تمام این تعهدات اجرا شوند، دنیا همچنان در مسیر گرم شدن تا حداقل ۲.۷درجه سانتی‌گراد قرار داد.

کاهش ۷.۵ درصدی گازهای گلخانه‌ای در سال برای جلوگیری از افزایش دمای زمین بالاتر از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد کافی نخواهد بود. بر اساس گزارش سازمان ملل، کشورهای جهان باید میزان آلاینده‌های خود را ۵۵ درصد کاهش دهند تا این امر محقق شود. دانشمندان و کارشناسان محیط زیست افزایش دما تا ۱.۵درجه سانتی‌گراد را به عنوان سقفی تعریف کرده‌اند که کمترین خطر را برای آینده کره زمین و بشر دارد.
آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل در نشست خبری روز سه‌شنبه درباره ارزیابی‌های جدید این گزارش اعلام کرد: «کمتر از یک هفته به نشست COP26 باقی‌مانده و همچنان در مسیر وقوع فاجعه‌ای اقلیمی هستیم.» گوترش در ادامه می‌گوید که دمای کره زمین رو به افزایش است و فشارها برای مقابله با آن بیشتر شده اما رهبری مورد نیاز وجود ندارد.
دنیا باید بیدار شود
در این گزارش آمده که اگر وعده‌های کربن صفر خالص به طور کامل اجرا شوند، تفاوت‌های بزرگی حاصل می‌شوند و افزایش گرمایش جهانی به ۲.۲ درجه سانتی‌گراد کاهش پیدا می‌کند. این نتیجه امیداوارکننده است چون نشان می‌دهد اگر اقدامات جدی‌تری صورت گیرند می‌توان جلوی تاثیرات فاجعه‌بار تغییرات اقلیمی را گرفت. اما برنامه محیط زیست سازمان ملل هشدار می‌دهد که این وعده‌ها مبهم هستند و با تعهدات ملی کشورها برای سال ۲۰۳۰ ناهماهنگ.
۴۹ کشور به‌همراه اتحادیه اروپا برای رسیدن به اهداف کربن خنثی وعده داده‌اند. این اقدام بیش از نیمی از انتشار گازهای گلخانه‌ای کشورها، بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی در جهان و یک‌سوم جمعیت جهان را پوشش می‌دهد.
اما بسیاری از مشارکت‌کنندگان معاهده پاریس اقدامات خود را تا بعد از سال ۲۰۳۰ متوقف کرده‌اند که شک و شبهه‌ها را درباره رسیدن به هدف کربن صفر خالص افزایش داده است. با اینکه ۱۲ کشور از اعضای G20 وعده کربن خنثی را داده‌اند اما ابهاماتی درباره اقدامات لازم برای رسیدن به این هدف وجود دارد. اینگر اندرسون، مدیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل در مقدمه این گزارش هشدار می‌دهد که «دنیا باید در برابر خطر قریب‌الوقوعی که همه جانداران با آن روبه‌رو می‌شویم بیدار شود. دولت‌ها باید سیاست‌هایی را به‌کار گیرند تا بتوانند به تعهدات جدید عمل کنند و در طی چند ماه آنها را اجرا کنند».اندرسون در ادامه تاکید می‌کند که وعده‌های کربن صفر خالص باید منسجم‌تر باشند و به اجرا گذاشته شوند. سیاست‌گذاری‌های موجود نیز باید پشتوانه این اهداف باشند و فورا اجرا شوند.
زمان صبر نمی‌کند
در این گزارش به خوبی توضیح داده شده که اگر شانسی برای رسیدن به گرمایش زمین تا ۱.۵درجه سانتی‌گراد وجود داشته باشد کشورهای جهان باید انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را در ۸ سال آینده به نصف برسانند. این بدان معنی است که سالانه باید معادل ۲۸ گیگاتن دی‌اکسید کربن را حذف کنند؛ که از وعده‌های کنونی و تعهدات ۲۰۳۰ بسیار بیشتر و بالاتر است.
انتشار گازهای گلخانه‌ای در ابتدای همه‌گیری کرونا روندی کاهش پیدا کرد اما هم‌اکنون در حال افزایش است به گونه‌ای که غلظت دی‌اکسید کربن از هر زمانی در ۲ میلیون سال گذشته بیشتر است.
عملکرد ضعیف سران دولت‌ها یکی از دلایل وجود شکاف میان میزان گازهای گلخانه‌ای تولید شده و رسیدن به اهداف معاهده پاریس است.
فرصت از دست رفته
کارشناسان اشاره می‌کنند که تاکنون کشورهای بسیاری فرصتی را از دست دادند که می‌توانستند در روند احیای اقتصاد خود با استفاده از بودجه‌های مالی به سمت کاهش تولید کربن تغییر جهت دهند.
اما تنها تعداد کمی از کشورهای پردرآمد برای انرژی‌های پاک سرمایه‌گذاری کردند. کشورهای در حال توسعه و بازارهای جدید در معرض خطر عقب‌گرد قرار دارند. در کشورهای کم‌درآمد بودجه در نظر گرفته شده برای جبران خسارات ناشی از بیماری کووید-۱۹بسیار کمتر از (۶۰دلار به ازای هر نفر) اقتصادهای بزرگ جهان (۱۱هزار و ۸۰۰دلار) بوده است. این شکاف در سرمایه‌گذاری، احتمال افزایش شکاف میان مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی و اقدامات کاهش آن را در کشورهای آسیب‌پذیر را بیشتر می‌کند. به گفته گوترش دانشمندان به وضوح حقایق را بیان کرده‌اند و حالا رهبران دنیا باید درباره اقدامات خود شفاف باشند. انتشار این گزارش قبل از نشست گلاسگو به گفته گوترش زنگ بیدارباش بزرگی برای رهبران دنیا است تا برای شرکت در آن برنامه‌های جسورانه، با زمان‌بندی و هزینه‌ها و مزیت‌های مشخص داشته باشند.
بررسی کاهش انتشار گاز متان
حذف گاز متان می‌تواند افزایش دما را سریع‌تر از حذف دی‌اکسید کربن کنترل کنند. متان که دومین عامل گرم کننده کره زمین است می‌تواند در مدت زمان ۲۰ ساله کره زمین را ۸۰ برابر نسبت به دی‌اکسید کربن گرم‌تر کند. گزارش سازمان ملل نشان می‌دهد که فناوری‌های کم‌هزینه یا بدون هزینه در دسترس می‌توانند انتشار گاز متان را که در نتیجه فعالیت‌های انسان منتشر می‌شود را سالانه نزدیک به ۲۰درصد کاهش می‌دهد. اگر زیرساخت‌های گسترده‌تر و اقدامات بیشتری انجام شود تا ۴۵ درصد نیز کاهش می‌یابد.