انتشار سخنان محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران خبرساز شده است. سخنانی که در فضای خصوصی در بهمن سال ۱۳۹۹ و ذیل تاریخ شفاهی اعضای دولت روحانی صورت گرفته است. او در این فایل صوتی از قدرت نداشتن «دیپلماسی» در برابر «میدان» سخن می‌گوید و اینکه او هیچ‌گاه قدرتی را که یک وزیر امور خارجه باید داشته باشد، نداشته و در حقیقت او را در بازی راهش نمی‌دهند. حالا عده‌ای انتشار این فایل را به منظور ضربه زدن به ظریف به عنوان نامزد احتمالی در انتخابات پیش رو دانسته و عده‌ای هم این اقدام را ضربه‌ای به مذاکرات برجامی در وین.با انتشار فایل صوتی صحبت‌های محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران با سعید لیلاز، اقتصاددان، جنجال‌های زیادی ایجاد شده است. این موضوع در صدر اخبار رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران قرار گرفته است. گرچه رسانه‌های داخلی هم تا حد امکان به این موضوع پرداخته‌اند، اما پا را فراتر از اخبار رسمی و یادداشت‌های محافظه‌کارانه فراتر نگذاشته‌اند.
دیروز، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه در جمع خبرنگاران حاضر شد تا به سوالات آنها پاسخ دهد؛ سوالاتی که بسیاری از آنها در رابطه با فایل صوتی منتشر شده بود. خطیب‌زاده گفته که این یک مصاحبه و گفت‌وگوی رسانه‌ای نبوده، بلکه در «چارچوب‌های معمول و محرمانه‌ای که در داخل دولت انجام می‌شود» صورت گرفته است و «تعهد دوجانبه‌ای برای حفظ محرمانگی آن» بوده است.
خطیب‌زاده گفته است، نظر حسن روحانی، رئیس‌جمهوری این بوده که اعضای کابینه برای «انتقال سوابق و تجارب برای دولت‌های بعدی» گفت‌وگوهایی «برای ثبت در اسناد» داشته باشند. به گفته خطیب‌زاده، وزارت امور خارجه هیچ دخالتی در هیچ‌کدام از فرایندهای این گفت‌وگو از جمله «انتخاب تیم مصاحبه‌کننده، عوامل و نگهداری فایل‌ها» هیچ نقشی نداشته است. سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین گفته: «اینکه چه کسانی، چگونه و چرا این فایل را منتشر کرده‌اند، ما نمی‌دانیم.»
محمدجواد ظریف در بخش‌هایی از این فایل صوتی، به موضوعاتی اشاره کرده که یک چیز را نشان می‌دهد؛ اینکه او در جایگاه وزیر امور خارجه است، اما نه اطلاعات کافی در اختیارش قرار داده می‌شود و نه از قدرت کافی برای پیشبرد دیپلماسی برخوردار است. سخنان ظریف مبنی بر اینکه «آقایان از همان روز اول می‌دانستند هواپیما با موشک ساقط شده»، «جان کری به من خبر داد که اسرائیل در سوریه دویست بار به ما حمله کرده است، جان کری باید به من خبر بدهد؟»، «آمریکا زودتر از من از حمله به عین‌الاسد خبردار شد!» همگی موید این موضوع است که ظرف، خود را فاقد قدرت لازم برای جایگاهش می‌داند.
او در بخش دیگری از سخنانش به تلاش‌های حداکثری روسیه برای به نتیجه نرسیدن برجام اشاره می‌کند و همچنین می‌گوید، سفر قاسم سلیمانی به روسیه با اراده روسیه و بدون کنترل وزارت خارجه ایران شکل گرفت، زیرا به گفته او هدف، نابودی دستاورد وزارت خارجه ایران در زمینه برجام بوده است.
ظریف همچنین از نقش کمرنگ خود به عنوان وزیر امور خارجه گفته است، در جلساتی که داشتیم دائماً شهید سلیمانی به من می‌گفت که فلان موضوع را به فلان شخصیت فلان کشور بگو و مسائل را پیگیری کن و همیشه فرماندهان میدان بودند که مسائل خود را پیگیری می‌کردند و این‌گونه نبود که من از آن‌ها بخواهم که فلان کار را بکنند که از جمله آن می‌توان به بحث سوریه اشاره کرد که البته این مسئله موضع نظام بود. ظریف گفته، ما ادعا می‌کنیم که آقای سلیمانی پوتین را قانع کرد تا وارد جنگ سوریه شود، اما پوتین تصمیم خود را برای ورود به جنگ سوریه گرفته بود: «پوتین وارد جنگ شد، با نیروی هوایی؛ اما نیروی زمینی ایران را هم وارد جنگ کرد.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دیروز در نشست خبری خود با بیان اینکه اصل فایل صوتی، 7 ساعت است و فقط 3 ساعت از آن منتشر شده، گفته نباید به صورت گزینشی به این سخنان نگاه کرد، بلکه باید آنها را کلی دید: «آقای ظریف همواره گفته‌اند که نظراتشان را در پشت درهای بسته شفاف و صریح مطرح می‌کنند و آنچه که انجام می‌شود حول قوه عاقله نظام است.»
خطیب‌زاده همچنین گفته است: «در این فایل آقای ظریف به صورت مفصل با تکریم و احترام در مورد آقای سلیمانی صحبت می‌کند. از نقش ایشان در صلح‌سازی و طرح‌های منطقه‌ای و کمک‌هایی که ایشان در این زمینه ارائه کرده‌اند، صحبت می‌کنند و این کمک‌ها بر کسی پوشیده نیست. یک ذوق‌زدگی در برخی از رسانه‌ها برای تقطیع صحبت‌های آقای ظریف دیده می‌شود ولی همان طور که گفتم صحبت‌های ایشان در این فایل باید کلی دیده شود.» سخنگوی وزارت امور خارجه، همچنین در مورد سخنان وزیر امور خارجه گفته: «باید توجه داشت که هیچ‌کس در تحلیل مصون از خطا نیست و این چیزی است که آقای ظریف بارها به آن اشاره کرده‌اند.»
سعید خطیب‌زاده در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه سخنان ظریف مغایر با اظهارات رسمی و علنی اوست، گفته، نباید عجولانه قضاوت کرد و این‌گونه نیست که این‌ها مغایر با سیاست‌های اعلامی باشد: «دکتر ظریف از شخصیت‌های نظام هستند که همواره سیاست‌های نظام را بسیار با قوت و قدرت جلو برده‌اند.»
سینا عضدی، محقق شورای آتلانتیک آمریکا به نیویورک تایمز گفته: «انتشار این فایل صوتی، دست مذاکره‌کننده‌ها را می‌بندد؛ این فایل، ظریف را به عنوان فردی نشان می‌دهد که در داخل کشور، قابل اعتماد نیست و به طور کلی تصویری را ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه سیاست خارجی ایران را نیروهای نظامی تعیین می‌کنند و ظریف هیچ‌کاره است.»
خبرگزاری تسنیم در یادداشتی ادعا کرده که این گفتگوها در مجموعه زیر نظر حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس‌جمهور و رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری، انجام گرفته است؛ آشنا در توییتی نوشته است: «انشالله این سونیت و کید احتمالی، به خودشان برگردد.
از سوی دیگر، برخی از چهره‌ها به ظریف حمله کرده‌اند؛ از جمله نصرالله پژمان‌فر، نماینده مشهد در مجلس، گفته ظریف باید توضیحاتی را درباره سخنانش ارائه دهد: «آقای ظریف پس از ۴۰ سال در حوزه دیپلماسی در جمهوری اسلامی ایران گویا هنوز متوجه خطوط قرمز نظام و خط مشی نظام در حوزه سیاست خارجی نیست.» او همچنین گفته است که «این قبیل افراد» باید بدانند که این‎گونه نیست که «ما بخواهیم کشورمان را مثل کشور‌های دیگر از جمله کشور‌های غربی اداره کنیم.»
محمدجواد ظریف هنوز واکنشی به انتشار سخنانش نداشته است. وزیر امور خارجه ایران، دیروز به عراق سفر کرد. او دیروز پس از ورود به عراق، در محل یادبود شهادت سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس حضور پیدا کرد و با قرائت فاتحه یاد این دو شهید را گرامی داشت. او همچنین در سخنان خود در بدو ورود به فرودگاه عراق، گفت: «دو شهید بزرگوار ما شهید سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس، نماد مقاومت در این دو کشور هستند.»