مطالبه واکسیناسیون عادلانه، شفاف و رایگان

چگونگی خرید و تزریق واکسن کرونا در ایران به کلافی سردرگم بدل شده است. هفته پیش بود که علیرضا رئیسی، سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا اعلام کرد افرادی که نمی‌توانند مطابق با سند ملی مقابله با کرونا واکسن دریافت کنند، می‌توانند از شرکت‌هایی که واکسن وارد می‌کنند، واکسن بخرند. او تاکید کرد: «برخی عجله دارند و صبر نمی‌کنند تا طبق سند ملی واکسیناسیون واکسن را دریافت کنند، این افراد برای دریافت واکسن کرونا به خارج از کشور مراجعه می‌کنند که ممکن است از آنها کلاهبرداری شود و یا اصلا واکسن تقلبی به آنها تزریق شود، بر همین اساس، ستاد ملی مقابله با کرونا مجوز داده تا افراد و یا شرکت‌ها با ارز نیمایی، واکسن وارد کنند تا افرادی که نمی‌توانند طبق سند ملی واکسیناسیون، منتظر دریافت واکسن باشند از واکسن‌های وارد شده توسط این افراد استفاده کنند و پول آن را نیز پرداخت کنند.» معاون وزیر بهداشت پیش از این تاکید کرده بود که مردم از این قضیه استقبال نمی‌کنند و طبق سیاست‌های وزارت بهداشت همه مردم چه با واکسن داخلی و چه خارجی تا پایان سال واکسینه می‌شوند اما: « اما اگر نوبت فردی برای دریافت واکسن در سند ملی واکسیناسیون به عنوان نمونه آذرماه است، می‌تواند با پرداخت هزینه زودتر این واکسن را دریافت کند.» صحبت‌های رئیسی اما از سوی سخنگوی سازمان غذا و دارو و رئیس مرکز روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت تکذیب شد. کیانوش جهانپور گفته بود: «هر واکسن مجاز کرونا از هر جا که وارد یا تولید شود، توسط وزارت بهداشت خریداری شده و در چارچوب برنامه واکسیناسیون ملی علیه کووید‌۱۹ و به صورت رایگان توزیع و تلقیح می‌شود.» ردپای واکسن پولی کرونا اما چندی بعدی در میان سخنان رئیس دفتر، رئیس‌جمهوری هم یافت شد. محمود واعظی، دو روز پیش به ایرنا گفت: «رئیس‌جمهوری اجازه داد شرکت‌های خصوصی و بیمارستان‌ها با ارز نیمایی واکسن بیاورند و تحت نظارت وزارت بهداشت به همه افرادی که نمی‌خواهند صبر کنند تا نوبتشان شود این واکسن را تزریق کنند. در این زمینه شرکت‌های دولتی و غیردولتی با ما تماس گرفتند.» واعظی همچنین تاکید کرد: «اولویت نخست ما این است تا تولید داخلی انجام نشده، بتوانیم واکسن‌های مورد‌نیاز را با تایید وزارت بهداشت خریداری کنیم و تحویل وزارت بهداشت دهیم و این وزارتخانه هم واکسن‌ها را بر اساس همان جدول رایگان به مردم تزریق کند.» هرچند که تا حدودی موضوع واکسن پولی کرونا از سوی مقامات کشور رد شده است اما همچنان شائبه تبدیل واکسن کرونا از کالایی عمومی به کالایی خصوصی وجود دارد، شائبه‌ای که اگر پای شرکت‌های خصوصی را به میان بکشد احتمالا قوت بگیرد. با این حال دیروز گروهی از مردم که شمار آن‌ها هزار نفر است؛ خواستار توقف روند واکسیناسیون پولی شدند و از دولت خواستند تا مانند سایر کشورها واکسیناسیون رایگان و همگانی را تسریع بخشد. به گزارش «روزآروز» این بیانیه به ابتکار کارزار«حق بر سلامت عمومی» منتشر و تنظیم شده است. این کارزار بهمن سال گذشته آغاز به کار کرد و یکی از اهداف آن نقد نحوه توزیع واکسن کرونا است. روزآروز در این‌باره نوشته که این کارزار به مطالبه گری پیرامون تامین و توزیع عادلانه، شفاف و رایگان واکسن کرونا و نقد سیاست‌ها و ساختارهایی که حق برخورداری از سلامت عمومی را نقض می‌کنند، می‌پردازد. در بخشی از این بیانیه آمده است: « اظهارات اخیر برخی از مقامات بهداشتی درباره صدور مجوز برای ورود بخش خصوصی به فرآیند واردات و توزیع واکسن کرونا و همچنین درخواست اخیر رئیس‌جمهور از بخش خصوصی برای واردات واکسن با استفاده از ارز نیمایی، به نگرانی‌های زیادی در خصوص شکل‌گیری بازار سیاه و مافیای واکسن، ورود واکسن‌های تقلبی، ایجاد امکان رانت و فساد برای دلالان و واسطه‌ها و تشدید شکاف‌های طبقاتی و اقتصادی موجود بواسطه پولی‌سازی واکسن دامن زده است.» کنشگران در این بیانیه همچنین تاکید کردند: «این درحالی‌است که در اکثر قریب به اتفاق کشورهای جهان، فرآیند واردات، توزیع و تلقیح واکسن کرونا بطور کامل از طریق دولت و با نظارت مستقیم نهادهای رسمی بهداشتی صورت می‌گیرد و این بدعت خطرناک برای ایجاد بازار واکسن پولی حاکی از نگاه کالایی تصمیم‌گیران به سلامت عمومی و حاکم شدن رویکردی غیرانسانی، ناعادلانه و سودجویانه بر نظام بهداشت و درمان کشور در راستای سیاست‌های تعدیل اقتصادی سه دهه اخیر است.» در این بیانیه همچنین تاکید شده که این تصمیم خلاف نص‌صریح قانون اساسی است: «همچنین تصمیم اخیر مقامات دولتی نقض واضح اصول مختلف قانون اساسی از جمله اصل ۲۹ است که بر حق خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت‌های پزشکی رایگان برای همگان تاکید دارد.»
امضا‌کنندگان این بیانیه اما در پایان خواستار توقف موازی‌کاری در بخش تامین واکسن کرونا شدند: «ما امضا کنندگان این دادخواست خواستار توقف هرگونه موازی‌کاری و مداخله‌ی بخش‌ خصوصی در فرآیند واردات و توزیع واکسیناسیون کرونا، تضمین واکسیناسیون رایگان همگانی در سریع‌ترین زمان ممکن از مجرای دولت و تحت نظارت نهادهای رسمی بهداشتی و همچنین تاسیس سامانه شفاف واکسن برای فراهم شدن امکان نظارت عمومی بر واکسیناسیون کرونا بر مبنای اولویت‌های پزشکی و به دور از ویژه‌خواری اصحاب ثروت و قدرت هستیم.» در میان امضاکنندگان این بیانیه نام سعید مدنی، احسان شریعتی، حسین راعفر و فیروزه صابر به همراه جمعی از کنشگران و فعالان دانشجویی به چشم می‌خورد.