احیای گاوخونی با اصول توسعه پایدار

اهمیت تالاب گاوخونی در طول سالیان گذشته بر هیچکس پوشیده نیست. این تالاب جزو نخستین رامسرسایت‌هایی بوده که به تصویب رسیده و همواره در گذر سالیان گذشته اهمیتش برای منطقه جنوب شرق اصفهان و از نظر اکولوژیکی بر همگان محرز است. این تالاب همچنین شاخصی است برای حوضه آبریز رودخانه زاینده‌ رود. حال اگر به تصاویر ماهواره ای سال‌های 2000 تا 2018 نگاه کنیم، شاهد این هستیم که از سال 2000 به بعد کل پهنه تالاب را از دست داده ایم و حقابه تالاب در تمام این سال‌ها داده نشده و به جز سالی که سیلابی باعث شد تا تالاب کمی پرآب شود دیگر تالاب در خشکی بود. این نکته را هم باید در نظر داشته باشید که تالاب گاوخونی تالابی است که مطالعات زیست محیطی‌اش هم انجام گرفته و بر اساس این مطالعات 176 میلیون مترمکعب به عنوان حق آبه باید درنظر گرفته میشد و وزارت نیرو و سازمان محیط زیست هم بر این اساس توافق داشتند اما این اتفاق عملی نشد. این در حالی است که در سال 96 هم مجلس شورای اسلامی برای حفاظت از تالاب‌ها قانونی داشت که در سال 97 آیین‌نامه اجرایی‌اش به دست آمد و گاوخونی هم در فهرست تالاب‌های مشمول حفاظت قرار داشت. پیش از این در سال 93 هم مصوبات شورای عالی آب وجود داشت که همه این موارد باید در نهایت به کمک تالاب می‌آمدند اما این اتفاق عملی نشد و دلایلش هم برداشت‌های بی رویه از بالادست تالاب بود. حالا در جدیدترین خبر، رئیس جمهور در نامه‌ای به وزیر نیرو و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست دستور داده تا شرایط برای ایجاد منطقه حفاظت شده «تالاب گاوخونی» را مورد بررسی قرار دهند. این خبر از جهاتی بسیار مهم و از دو جنبه قابل بررسی است. بخش نخست قرار گرفتن تالاب در فهرست مناطق حفاظت شده است که بر این اساس تالاب می‌تواند از امکانات این مناطق بهره ببرد و اما نکته دیگری هم این دستور دارد نباید مورد بی توجهی قرار گیرد این است که این دستور توجه و نظارت همه جانبه بر زاینده رود را می طلبد. ما باید بدانیم زاینده رود و گاوخونی دو عنصر متصل به هم هستند و نمی‌توان هیچ‌کدام را بی‌توجه به دیگری مورد بررسی قرار داد و توقع داشت وضعیت‌شان بهبود پیدا کند. ما نباید تنها به بررسی و نگهداری از محدوده تالاب اکتفا کنیم. با این دستور شورای عالی محیط زیست می‌تواند به سرعت این تالاب را لیست مناطق حفاظت شده قرار دهد اما نکته اصلی احیای تالاب توجه به زاینده رود و حقابه تالاب است که نیازمند کار عملی و زمان است و صرفا نمی‌توان توقع داشت با دستوری از سوی رئیس جمهوری این اتفاق عملیاتی شود.
برای برگشتن تالاب به سال‌های گذشته باید رودخانه زاینده رود به شرایط سال‌های قبل برگردد و کلیه ذینفعان حوضه زاینده رود به اجرایی شدن اهداف توسعه پایدار در این حوزه متعهد شوند و روند حرکت خلاف توسعه پایدار متوقف شود. تنها در این صورت است که می‌توان امیدوار بود این دستور رئیس جمهوری عملیاتی شود و وضعیت تالاب گاوخونی طی برنامه‌هایی مدون رو به بهبود بگذارد.