کاهش ورودی آب به سد اکباتان با وجود ثبات بارش‌ها؛ اراضی آبی ۴۰ درصد رشد کرد

نتایج بررسی‌های تخصصی درباره منابع آب حوضه آبریز سد اکباتان نشان می‌دهد که با وجود ثبات نسبی مجموع بارش‌ها در این منطقه، جریان‌های سطحی و میزان ورودی آب به مخزن سد با کاهش قابل‌توجهی روبه‌رو شده است.

تفاوت معنادار میان روند بارش و ورودی آب سد

، حسین خلیلی شایان در تشریح نتایج مطالعات منابع آب حوضه آبریز سد اکباتان اظهار کرد: بررسی داده‌های بلندمدت نشان می‌دهد در حالی که روند بارش در این حوضه تغییر کاهشی معناداری نداشته و حتی شیب افزایشی داشته است، ورودی آب به مخزن سد اکباتان در سال‌های اخیر به طور محسوسی کاهش یافته است.

وی افزود: میانگین بلندمدت ورودی آب به سد اکباتان حدود ۵۳ میلیون مترمکعب برآورد شده، در حالی که در سال‌های اخیر این حجم به حدود ۲۱، ۲۳ و ۳۲ میلیون مترمکعب رسیده است. این موضوع نشان می‌دهد تحلیل وضعیت منابع آب را نمی‌توان تنها بر اساس میزان بارش سالانه انجام داد.

کاهش بارش‌های مؤثر و سطح پوشش برف

این کارشناس مطالعات آب‌های سطحی با اشاره به بررسی ماهیت بارش‌ها تصریح کرد: با وجود ثبات مجموع بارش‌ها، بارش‌های بیش از ۵ و ۱۰ میلی‌متر که نقش کلیدی در تولید رواناب دارند، روندی کاهشی داشته‌اند.

خلیلی شایان همچنین با اشاره به تحلیل شاخص‌های برفی گفت: سطح پوشش برف و شاخص آب معادل برف در حوضه آبریز سد اکباتان کاهش معناداری داشته است که این امر سهم ذخایر برفی در تأمین جریان‌های سطحی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

افزایش مصارف آب و توسعه اراضی آبی

معاون مطالعات و تخصیص حوضه فلات مرکزی و شرق به تغییرات منابع و مصارف آب اشاره کرد و افزود: مجموع مصارف آب در حوضه مورد مطالعه از حدود ۸ میلیون مترمکعب در دوره دوم آماربرداری به ۱۱.۸ میلیون مترمکعب رسیده و تعداد چاه‌های ثبت‌شده نیز از ۶۲ حلقه به ۱۵۴ حلقه افزایش یافته است.

وی ادامه داد: بر اساس نقشه‌های کاربری اراضی، مجموع اراضی آبی و باغی در این حوضه از یک‌هزار و ۹۵۰ هکتار در سال ۱۳۶۲ به حدود دو هزار و ۷۱۱ هکتار در سال ۱۴۰۰ رسیده که بیانگر رشدی در حدود ۴۰ درصد است.

افت ذخایر آب زیرزمینی و لزوم بازنگری در بهره‌برداری

خلیلی شایان با استناد به داده‌های ماهواره‌ای GRACE از افت ذخایر آب زیرزمینی خبر داد و گفت: تراز آب زیرزمینی در این حوضه با افتی در حدود ۷ سانتی‌متر در هر دهه مواجه شده است.

وی در پایان بر ضرورت بازنگری در منحنی فرمان بهره‌برداری سد، ارزیابی عملکرد مدل‌های پیش‌بینی، ساماندهی برداشت‌ها و مدیریت یکپارچه منابع آب سطحی و زیرزمینی تأکید کرد.