تحریریه پیام ما

سامانه‌های بومی دگار و هوتک برای مهار سیلاب در سیستان و بلوچستان

13 آبان 1405، 13:42

سامانه‌های سنتی «دگار» و «هوتک» در جنوب سیستان و بلوچستان به عنوان راهکارهای بومی مهار سیلاب، ذخیره روان‌آب‌ها و توسعه کشاورزی در مناطق کم‌باران منطقه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کارکرد سامانه‌های سنتی دگار و هوتک

مردم بومی جنوب استان سیستان و بلوچستان از دیرباز با استفاده از دانش بومی، راهکارهایی مانند «دگار» و «هوتک» را برای مهار سیلاب، ذخیره روان‌آب‌ها و رونق کشاورزی در اقلیم کم‌باران منطقه ایجاد کرده‌اند. میانگین بارندگی سالانه این منطقه حدود ۱۰۰ میلی‌متر است و در دوره‌های خشکسالی به کمتر از ۵۰ میلی‌متر می‌رسد.

«دگار» سامانه‌ای متشکل از حوضچه‌های بزرگ خاکی با دیواره‌های کوتاه است که سیلاب را مهار کرده و آب را برای نفوذ در زمین و کشت محصولات کشاورزی هدایت می‌کند. این سامانه بیشتر در دشت‌های ساحلی چابهار، دشتیاری، پلان، نوبندیان، کهیر و زرآباد رواج دارد. وسعت مجموع دگرهای قدیمی، متروک و فعال در منطقه بیش از ۴۰ هزار هکتار برآورد شده است و محصولاتی نظیر خرما، غلات، حبوبات و صیفی‌جات در آن‌ها کشت می‌شود.

چالش‌ها و اهمیت اقتصادی دگار و هوتک

بهزاد ریگی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری چابهار، با اشاره به قدمت چند هزار ساله این سامانه‌ها اعلام کرد که فعالیت در زمین‌های دگار بین ۱۰ تا ۹۰ درصد درآمد سالانه برخی خانوارهای روستایی را تأمین می‌کند. با این حال، خشکسالی، تخریب دیواره‌های خاکی، مشکلات مالی کشاورزان و کمبود حمایت‌های اجرایی از مهم‌ترین عوامل متروک ماندن بخشی از این سازه‌ها است.

در کنار دگار، «هوتک» نیز به عنوان مخازن و گودال‌های سنتی ذخیره آب باران و روان‌آب‌های سطحی، نقش مهمی در تأمین آب مورد نیاز مردم و دام‌ها در اقلیم خشک جنوب سیستان و بلوچستان ایفا می‌کند.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

توسعه پایدار، دگار، سیستان و بلوچستان، سیلاب، کشاورزی سنتی، محیط زیست، منابع آب، هوتک